فهرست راههای پیشگیری از اطاله دادرسی

فهرست مطالب

بخش دوم – راههای پیگشیری از اطاله دادرسی

فصل مقدماتی: کلیات

مبحث اول: تعریف راههای پیشگیری و شرایط آن

گفتار اول: تعریف راههای پیشگیری

گفتار دوم: شرایط راههای پیشگیری از اطاله

فصل اول – راهکارهای رفع مشکلات ناشی از قوانین

مبحث اول: اصلاح نحوه قانونگذاری، تمرکز آن در یک مرجع

گفتار اول: رعایت فنون قانونگذاری

1 – متن قانون باید صریح و روان باشد

2 – رعایت اصول حقوقی در قوانین

3 – پرهیز از تفصیل و بیهوده گویی

4 – قانون قابلیت امر و نهی داشته باشد

5 – قانون باید قدرت الزام آور داشته باشد

6 – جلوگیری از تدوین قوانین برای مجازات شخص معین

7 – در تنظیم لایحه قانونی، قوانین متعارض و متزاحم باید شخصاً نسخ گردد

8 – قانون عام الشمول باشد

9 – متن قانون از نظر نگارش دارای ویژگی­های خاص باشد

گفتار دوم: تدوین و گردآوری علمی قوانین

الف – شیوه­های تدوین قوانین

1 : شیوه قانونگذاری عادی

2 : شیوه قانونگذاری خاص

3 : شیوه گردآوری اداری

ب – ؟؟؟ تدوین قوانین

گفتار سوم – تمرکز قانونگذاری در یک مرجع

مبحث دوم: حل مشکلات مرتبط با قانونگذاری

گفتار اول – تصویب قوانین به منظور کاهش پرونده­ها در دادگاهها

الف: حل و فصل برخی دعاوی از طریق مراجع غیر دادگستری (یا تأسیس مراجع شبه قضایی)

1 – شورای حل اختلاف

2 – نهاد میانجیگری و کانونهای کارشناسان

3 – داوری

3 – 1 – داوری اختیاری

3 – 2 – داوری اجباری

گفتار دوم: قاطع دعاوی غیر اساسی به منظور پیشگیری از تراکم دعاوی در محاکم

الف: تقویت ضمانت اجرای تشکیل دعاوی واهی

1 – مسؤولیت مدنی

2 – مسؤولیت کیفری

3 – مسؤولیت انضباطی

ب : نظارت در طرح دعاوی

ج : اصلاح مقررات هزینه دادرسی

گفتار سوم: تصویب قوانین جدید در موارد خلاء قانونی

الف: وضع قوانین ماهوی

1 – قوانین مدنی

2 – قوانین کیفری

ب: تصویب قوانین شکلی

1 – آیین دادرسی مدنی

ج : سایر قوانین

1 – درخواست تصدیق انحصار وراثت

2 – اجرای مفاد اسناد رسمی

3 – تقاضای اصلاح شناسنامه جهت تغییر نام

4 – اجرای احکام حل اختلاف قانون کار

5 – هدایت دعاوی بانکها به سوی اجرای ثبت اسناد

مبحث سوم: راههای رفع مشکلات مربوط ب قوانین ماهوی

گفتار اول: سیاست جرم زدایی

الف: جرم زدایی عملی

ب : جرم زدایی قانونی (رسمی)

گفتار دوم: سیاست کیفرزدای

الف: کیفرزداییی تقنینی

ب : کیفرزدایی قضایی

ج : کیفرزدایی اجرایی

گفتار سوم: سیاست قضا زدایی

الف: مفهوم قضا زدایی

ب – مصادیق قضای غیر دولتی

ج : مزایای قضا زدایی و شیوه­های جایگزین حل اختلاف

گفتار چهارم: سیاست پیشگیری از وقوع جرایم و دعاوی مدنی

الف: پیشگیری عام

ب : پیشگیری خاص

ج : پیشگیری اجتماعی

د: پیشگیری وضعی

و : پیشگیری از دعاوی مدنی

1 – بازنگری قوانین ماهوی

2 – منع سوء استفاده از دادخواهی

هـ : طراحی سازمان پیشگیری از وقوع جرایم و اصلاح مجرمین به ؟؟؟؟ سازمان زندانها و اقدامات

تأمینی و تربیتی

مبحث چهارم : راههای رفع عوامل اطاله دادرسی ناشی از قوانین شکلی

گفتار اول: راههای رفع عوامل اطاله دادرسی ناشی از آیین دادرسی مدنی

الف: تصویب مجدد مقررات مفید و محذوب به منظور تسریع در دادرسی­ها

1 – توجه ویژه به مادتین 133 و 139 آ. د.م

2 – اعمال ماده 135 قانون آیین دادرسی مدنی سابق

3 – پذیرش مجدد مرور زمان در رسیدگی­های حقوقی

4 – اصلاح مقررات در خصوص ابلاغ اوراق قضایی (مقررات ماده 109 سابق جایگزین ماده 83 فعلی گردد) (اصلاح ماده 83 ق. آ. د. م)

5 – امکان جلب شاهد در امور مدنی

ب : جلوگیری از ادامه رویه­های معطل کننده دادرسی

1 – اصلاح روشها و رعایت موارد قانونی مطالبه پرونده­ها

2 – راه حل مقابله با تجدید وقتهای بی جهت دادرسی

2 – 1 – پرهیز از بلاتصدی ماندن شعب که در آن پرونده­های قضایی تشکیل است

2 – 2 – تعیین ایام خاصی در سال برای استفاده از مرخصی­های استحقاقی قضات

2 – 3 –ضد ارزش جلوه دادن تمارض­ها از سوی قضات برای عدم حضور در محل کار

2 – 4 – تعین ضرب الاجل برای رسیدگی به پرونده­ها

2 – 5 – تعیین شعب ویژه برای رسیدگی به پرونده­های مهم و پیچیده

2 – 6 – تعیین قانونی حداقل زمان تصدی یک شعبه توسط قاضی

2 – 7 – نظارت و بازرسی مستمر و دائم از شعب قضایی

2 – 8 – اجتناب از صدور دستورات غیر ضروری و غیر استاندارد توسط قضات

ج – حذف یا اصلاح مقررات ناقص و مسبب اطاله دادرسی

1 – اصلاح و دقت در مقررات تجدیدنظر خواهی

2 – اصلاح ماده 105 قانون آیین دادرسی مدنی

3 – رفع نقص از ماده 387 و تبصره آن از ق. آ. د. م

4 – اصلاح مقررات ماده 523 ق. آ. د. م

5 – رفع مشکلات و ابهام موجود در اعمال ماده 214 ق. آ. د. ک مصوب 78

6 – رفع ابهام از تبصره 2 ماده 306ق . آ. د. م

7 – اصلاح مقررات ماده 485 ق. آ. د. م در خصوص ابلاغ رأی داوری

8 – رفع ابهام در مورد تعداد مهلت از ماده 262 ق. آ. د. م

9 – رفع ابهام از ذیل ماده 131 قانون اجرای احکام مدنی

10 – اصلاح یا تقلیل مهلت­های قید شده در ماده 302 ق. م. ا

گفتار دوم: راههای رفع اطاله دادرسی ناشی از قانون آیین دادرسی کیفری

الف: سر و سامان دادن به مقررات و نحوه ارسال و انجام نیابت­های قضایی

ب : اصلاح مقررات مربوط به قرارهای تأمین کیفری

ج : اصلاح ماده 159 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 78

د : اصلاح مادتین 140 و 270 قانون آیین دادرسی کیفری

بخش سوم: راهکارهای رفع علل اطاله دادرسی ناشی از عوامل انسانی

مبحث اول: راههای رفع مشکلات ناشی از طرف قضات

گفتار اول :کاهش میزان شکایت از آراء

الف: تقویت علمی قضات

ب : ایجاد مرحله تحقیق در دادرسی

ج : تخصصی کردن دادگاهها و درجه بندی محاکم

د : افزایش اختیارات قاضی

و : تعدد قاضی در دعاوی سنگین

هـ: تقویت کادر قضایی

ی: مشاوره قضایی و کمک به قضات در پرونده­های مهم و پیچیده

ر: توجه بیشتر به کیفیت و معیارهای قانونی آراء نه آمارگرایی

ز: برگزاری دوره­های بازآموزی و دانش افزایی برای قضات شاغل

ش : تسلط قضات بر قوانین

گفتار دوم: ثبات قضایی و نقش نطارت

الف – تربیت صحیح نیروی انسانی

ب – ضابطه مندی نقل و انتقالات کارمندان قضایی

ج – نظارت بر رویه قضایی (منظور رأی وحدت رویه نمی­باشد)

1 – نظارت ریاست قوه قضائیه

2 – نظارت مراجع نظارتی قوه قضائیه

3 – نظارت جدی قضات بر دفاتر و دادخواستهای تقدیمی و ضمائم آن

4 – نظارت مستمر و مداوم روسای محل دادگستریها بر عملکرد دادگاهها و دادسراها (بر عملکرد قضات)

5 – آثار نظارتهای فوق برای رفع اطاله دادرسی

د: نظارت بر اوقات دادرسی و تنظیم پرونده

1- نظارت بر اوقات دادرسی توسط قضات

1 – 1 – تناسب سنگینی دعاوی با میزان دقت

1 – 2 – پرهیز از صرف اوقات به امور غیر ضروری

1 – 3 – ضابطه مندی تصرف در پرونده

1 – 4 – مطالعه قبلی پرونده

و : نظارت بر تنظیم پرونده توسط قضات

1 – ناخوانا بودن اوراق

2 – تقسیم بندی نوع کاغذ با توجه به نوع استفاده

3 – استفاده از کاغذ استاندارد

4 – استفاده از برگ وضعیت پرونده

5 – استفاده از وسایل مکانیکی نوشتاری

گفتار سوم : نقش آموزش (برنامه­های آموزشی)

الف – آموزش کارکنان قضایی

ب – آموزش مداوم و ارتقای سطح آگاهی قضات

ج – توجه به آموزش شخصی تر و تخصصی تر

د – برنامه ریزی دقیق برای بازآموزی و آموزش مسائل نوین

و – آموزش صحیح قضات

گفتار چهارم : سایر موارد

الف- ایجاد انگیزه برای رسیدگی دقیق قضایی

1 – تشویق قضات خوب

2 – رفع مشکلات زندگی قضات (وضعیت معیشت و زندگی قضات) (بهبود وضعیت معیشتی)

3 – جلوگیری از استعفای قضات از طریق ایجاد جاذبه­های مؤثر (تأمین امکانات و بودجه …)

3 – 1 – ارزشیابی دقیق قضات

3 – 2 – مشاوره قضایی کمک به قضات­ در پرونده­های مهم و پیچیده

3 – 3 – کمک به دادرسان جهت دسترسی به قانون حاکم بر قضیه با تهیه لوح فشرده قوانین

3 – 4 – توجه خاص به مناطق محروم و کوتاه نمودن ایام وقف الزامی قضات در آن مناطق

3 – 5 – رعایت عدالت در عزل و نصب­ها

3 – 6 – رعایت عدالت در ارجاع پرونده­ها به قضات

ب – رفع تبعیضات و ایجاد امنیت شغلی برای قضات

ج – تضمین کامل استقلال قاضی در اظهارنظرهای قضایی

د – تعیین سقف کارکرد ماهیانه برای محاکم و پرداخت پاداش مناسب برای عملکرد بیش از سقف

گفتار پنجم: سایر راه حلها

الف – اقدامات ویژه

1 – تعیین وقت رسیدگی در روزهای پنج شنبه هر هفته و موکول نمودن جلسه هفتگی به خارج از وقت

اداری

2 – تعیین وقت رسیدگی در بعد از ظهرها

3 – استفاده از بازپرسان و دادیاران در ادارات آگاهی و کلانتریها

4 – تقسیم بندی پرنده­ها با توجه به توانایی قضات در موضوع جهت رسیدگی

ب – راه حلها برای چیرگی بر اطاله فرایند اجرایی در اجرای احکام مرتبط با قضات

1 – راهکارهای مشترک راجع به اجرای احکام مدنی و کیفری

1 -1 – اقدامات قضات

1 – 2 – بررسی پرنده­های اجرای احکام حقوقی وکیفری که مشمول مرور زمان شده­اند

1 – 1 – 1 – اقدامات اولیه قاضی اجرای احکام

1 – 1 – 2 – نکات مبوط به نیابت­های قضایی و استعلامات

2 – راهکارهای رفع اطاله فرایند اجرایی در امور کیفری

2 – 1 – اقدامات ویژه قضات

ج – سایر موارد (به صورت فهرست وار)

1 – اصلاح دستورات قضایی

2 – تعیین زمان دادرسی متعارف برای انواع دعاوی

3 – رعایت دقیق آیین دادرسی به وسیله دادگاهها

4 – برگزاری آموزشهای لازم و کافی برای پرسنل جدید الاستخدام بالاخص کادر قضایی

5 – دقت مسؤولین شعب جزایی در تعیین کیفرها و توجه به اهمیت جرم

6 – توجه ویژه به کنترل کیفی رسیدگی­ها

7 – دور ماندن قضات از حاشیه­های سیاسی

8 – دقت در گزینش قضات

9 – پرهیز از ترفیع سمت قضایی زود هنگام

10- اعمال مدیریت صحیح برای جلوگیری از بلاتصدی ماندن شعب دادگاه

11 – پرهیز از استخدام افراد کم سواد

12 – برنامه ریزی جهت حضور به موقع قضات در محل کار

13 – عودت قضات مأمور به خدمتدر نهادها وق سمتهای ستادی به شعب قضایی تعیین شده (اشتغال پاره وقت قضات ستادی در محاکم عمومی – تجدیدنظر- دیوان

14 – جلوگیری از خارج نمودن پروند از دادگاه از سوی قضات

15 – جلوگیری از صدور دستورات کلی

16 – برنامه ریزی به منظور رعایت تخصصی در رسیدگی به پرونده­ها

17 – برنامه ریزی برای جلوگیری از غیبت و مرخصی قضات در اوقات تعیین شده

18 – برنامه ریزی برای جلوگیری از غیبت ومرخصی قضات در اوقات تعیین شده

19 – قراردادن انواع مجموعه­های قوانین و روزنامه رسمی به صورت مرتب در اختیار واحدهای قضایی

20 – ترتیب مناسب برای شرکت قضات در کمیسیونها در خارج از وقت اداری