فهرست مطالب

فهرست مطالب

عنوان صفحه

فصل مقدماتی: اطاله دادرسی به طور کلی 1

مبحث نخست: تعریف اطاله، دادرسی و اطاله دادرسی 8

گفتار نخست: تعریف اطاله 8

الف: از نظر لغوی 8

ب: از نظر اصطلاحی 8

گفتار دوم: تعریف دادرسی 8

گفتار سوم : تعریف اطاله دادرسی 9

مبحث دوم: تاریخچه اطاله دادرسی و مبانی ضرورت رفع اطاله 9

گفتار نخست: تاریخچه اطاله دادرسی 9

الف: قبل از انقلاب اسلامی 10

ب: بعد از انقلاب اسلامی 11

1 – انحلال دادسرا 11

2 – احیای دادسرا 15

گفتار دوم: مبانی ضرورت رفع اطاله دادرسی 15

الف: مبانی دینی 15

1 – کوشش در جهت صلح و سازش 16

2 – رعایت نظم و انضباط در امور شعبات و دفاتر مراجع قضایی 16

3 – پرهیز از شتابزدگی در امور از جمله دادرسی 16

4 – دانش افزایی 16

5 – نظارت بر کارکنان و ضابطین دادگستری 17

6 – حل اختلاف با صلح و سازش 17

ب : مبانی عقلی 17

ج : مبانی قانونی 18

1 – در امور حقوقی (مدنی) 19

2 – در امور کیفری 20

مبحث سوم: آثار اطاله دادرسی 21

گفتار نخست: آثار درون سازمانی اطاله 22

الف: آثار وارده بر عوامل انسانی 22

1- سرخوردگی کارکنان از کار قضایی 22

1 – 1 – ایجاد جوبدبینی نسبت به قوه قضائیه و کارکنان خدوم آن 22

1 – 2 – فرض شدن تأخیر در صدور رأی به مثابه ویژگی ذاتی برای رسیدگی­های قضایی

2 – اتلاف وقت کارکنان 22

3 – افزایش احتمال بروز اشتباه توسط قضات و کارمندان 23

4 – افزایش احتمال بروز فساد در کارکنان 23

5 – عدم احاطه و فراموش نمودن جریان دعوی توسط قضات 23

ب: آثار وارده بر تصمیمات (آراء) و اهداف مراجع قضایی 23

1 – آثار وارده بر تصمیمات (آراء) 23

1 – 1 – کاهش اعتبار آراء صادره و تصمیمات متحده قضایی 23

1 – 2 – افزایش ورودی پرونده­ها به دادگستری و در نتیجه ایجاد اطاله بیشتر دادرسی 24

2 – آثار وارده بر اهداف 24

ج : آثار مالی 24

1 – صرف بخشی از بودجه تخصیص یافته به قوه قضائیه 24

2 – مسؤولیت مدنی، اداری یا انتظامی کارکنان 24

گفتار دوم: آثار برون سازمانی اطاله دادرسی 25

الف: آثار مربوط به اصحاب دعوا 25

1 – کاهش رضایتمندی 25

2 – تشدید درگیری­های خانوادگی 26

3 – تضییع حقوق شهروندی 26

4 – کم ارزش شدن ره آورد رسیدگی 27

5 – کهنگی دلایل و مدارک 27

ب: آثار مالی 27

1 – تحمیل هزینه بر بودجه عمومی دولت 27

2 – تحمیل هزینه بر دولت برای رسیدگی به پرونده­ها به عنوان اصحاب دعوی 27

1 – 2 – هزینه دادرسی 27

2 – 2 – هزینه نمایندگی و وکالت 27

3 – تحمیل هزینه بر اصحاب دعوی 28

4 – مختل شدن رونق اقتصادی جامعه 28

ج : تقویت کارچاق کنان 29

گفتار سوم: آثار و تبعات عمومی اطاله 29

الف: آثار اجتماعی 30

ب : آثار فردی 30

ج : آثار اطاله دادرسی در افکار عمومی 32

گفتار چهارم: آثار و تبعات حاصل از اطاله دادرسی در امور کیفری و حقوقی 33

الف: آثار و تبعات حاصل از اطاله دادرسی در امور کیفری 33

1 – نسبت به جامعه 33

1 – 1 – عدم التیام و افکار جامعه نسبت به وقوع جرم 33

1 – 2 – بی اعتمادی مردم نسبت به دستگاه قضایی 34

1 – 3 – عدم عبرت آموزی و اثر پیشگیرانه مجازت 34

2 – نسبت به مجرم 34

2 – 1 – فقدان اثر بازدارندگی مجازات 34

2 – 2 – تجری مجرم 35

2 – 3 – سوء استفاده مجرمین و متجاوزین به عدالت 35

2 – 4 – ایجاد بستر بدآموزی در زندان و دوران بازداشت 36

2 – 5 – ایجاد فرصت برای مجرمان حرفه­ای جهت تکرار جرم 36

3 – نسبت به مجنی علیه 36

ب : آثار و تبعات حاصل از اطاله دادرسی در اجرای احکام کیفری 36

ج : آثار و تبعات حاصل از اطاله دادرسی در امور حقوقی 37

کلیات: راهکارهای پیشگیری و غلبه بر اطاله دادرسی

مبحث اول: تعریف راههای پیشگیری

مبحث دوم : شرایط راههای پیشگیری از اطاله دادرسی

فصل اول : علل اطاله دادرسی منتسب به قانون و راهکار غلبه بر آن 39

مبحث اول : علل ناشی از کیفیت غلط قانونگذاری 40

مشکل اول: عدم رعایت فنون قانونگذاری و مشکلات ناشی از آن 41

الف: مشکل یافتن و استخراج مقررات قانونی 42

ب : عدم رعایت مراحل مطالعات مقدماتی در تدوین قوانین به طور کامل 42

ج : عدم اطلاع رسانی در مرحله مطالعات مقدماتی پیش نویس تدوین قوانین 43

د : مسائل مشکلات مطرح در تهیه قانون ناشی از عدم رعایت فنون قانونگذاری مؤثر در اطاله دادرسی 43

راهکار: اصلاح نحوه قانونگذاری و رعایت فنون ذیل الذکر در تهیه قوانین 44

الف: متن قانون باید صریح و روان باشد 46

ب : رعایت اصول حقوقی در قوانین 46

ج : پرهیز از تفصیل و بیهوده گویی 46

د : قانون قابلیت امر ونهی داشته باشد 47

و : قانون باید قدرت الزام آور داشته باشد 47

هـ : جلوگیری از تدوین قوانین برای مجازات شخص معین 47

ی : در تنظیم لایحه قانونی، قوانین متعارض و متزاحم باید مشخصاً نسخ گردد 47

ر: قانون عام الشمول باشد 48

ز: متن قانون از نظر نگارشی باید دارای ویژگی­های فنی باشد 48

مشکل دوم : فقدان سیاست جنایی خاص در تصویب قوانین 49

راهکار : اتخاذ سیاست­­های چهارگانه (جرم زدایی – کیفرزدایی – قضازدایی – پیشگیری از وقوع جرم) 49

الف – سیاست جرم زدایی 50

1 – جرم زدایی عملی 50

2 – جرم زدایی قانونی (رسمی) 51

ب : سیاست کیفرزدایی 52

1 – کیفرزدایی تقنینی 53

2 – کیفرزدایی قضایی 53

3 – کیفرزدایی اجرایی 53

4 – پیشگیری از وقوع جرم 54

مشکل سوم : تورم عناوین مجرمانه در قانون ناشی از کیفیت غلط قانونگذاری 55

راهکار 1 : توجه به سه مقوله جرم زدایی – قضازدایی و کیفرزدایی 55

1- جرم زدایی قانونی (رسمی) 56

2 – ضرورت قضازدایی 56

3 – ضرورت کیفرزدایی 57

راهکار 2 : کاهش عناوین مجرمانه رسیدگی به آنها به عنوان تخلفات اداری و صنفی خارج از دادگاهها از طریق تصویب لایحه جرم زدایی 57

مشکل چهارم: عدم توجه به ظرفیتها در تصویب قوانین توسط قانونگذار 58

راهکار: تصویب قوانین با توجه به ظرفیتها و منابع مالی ونیروی انسانی توسط قانونگذار 58

مشکل پنجم : عدم تصویب قوانین جامع و پایدار 58

راهکار: تصویب قوانین در چارچوب حکمتی مشخص با توجه به واقعیتهای داخلی و خارجی 60

مشکل ششم : جرم انکاری و جرم زدایی افراطی ناشی از کیفیت غلط قانونگذاری در نظام قضایی کشور 60

راهکار: انجام کار کارشناسانه در تعیین ممنوعیت­ها و ضمانت اجراهای نقض آن در مرحله قانونگذاری 61

مشکل هفتم : جرم انگاری بیش از حد در تدوین قوانین و تکلیف فوق العاده به دستگاه قضایی برای حل

و فصل کلیه دعاوی 63

راهکار 1: قضازدایی – جرم زدایی و توسعه نهادهای شبه قضایی 63

راهکار 2 : کنترل و تعدیل ورودی پرونده­ها به دادگستری با اتخاذ سیاستهای مناسب توسط مقام ارجاع

راهکار 3 : جرم زدایی از قوانین با اصلاح قوانین 63

مشکل هشتم : عکس العمل­های مقطعی در برابر ناهنجاری­های اجتماعی 63

راهکار: در نظر گرفتن همه جوانب موضوع و بهره گیری از تجارب دیگران قبل از وضع قانون 64

مشکل نهم : تصویب عناوین جدید جزایی و مکانیزمهای کیفری برای ناهنجاریهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ناشی از کیفیت غلط قانونگذاری 75

راهکار : اجتناب از تصویب قوانین جزایی برای ناهنجاری­های جزئی و امور مالی 65

مشکل دهم : جهت گیری قوانین و مقررات به سمت جرم زدایی ناشی از کیفیت قانونگذاری 65

راهکار : تلاش برای هدایت جهت گیری قوانین به سمت جرم زدایی 65

مشکل یازدهم : گسترده بودن دایره محدودیتها و جرایم در کشور 65

راهکار: تلاش در جهت کاهش دامنه اعمال مجرمانه (جرم زدایی تقنینی از پاره­ای پدیده­های مجرمانه) 66

مشکل دوازدهم : فرد گردایی در قانون نویسی ناشی از کیفیت غلط قانونگذاری 67

راهکار: خودداری از فرد گرایی و خودمحوری در قانون نویسی و توجه به مصالح اجتماعی و منافع عمومی 68

مشکل سیزدهم : عدم توجه مقنن به اصول و قواعد دسترسی و مراجعه آسان مردم به مراجع قضایی در

تصویب قوانین راجع به تشکیلات 69

راهکار: مدنظر قرار دادن اصول و قواعد دسترسی آسان به مراجع قضایی در هنگام تصویب قوانین 69

مشکل چهاردهم : قانون نویسی غیر کارشناسی و ناشیانه ناشی از کیفیت غلط قانونگذاری 69

راهکار: انجام کارشناسی دقیق در مرحله تهیه و تدوین و تصویب قوانین 69

مشکل پانزدهم : تصدی گری قضایی ناشی از سیاستهای تقنینی اشتباهی نظام قضایی 69

راهکار: کاهش تصدی گری قضایی با ارتقاء کیفیت قانونگذاری و اصلاح قوانین موجود 70

مشکل شانزدهم: عدم توجه به فلسفه وجودی وضع قانون در سیستم قانونگذاری 71

راهکار: توجه به روح قانون نویسی در جهت احترام به حاکمیت ملی و اجرای عدالت حقیقی 71

مشکل هفدهم : عدم ثبات قانونگذاری 72

راهکار: اتخاذ سیاستهای ثابت و پایدار در تصویب قوانین 72

مشکل هجدهم : عدم ثبات قانونگذاری در ایران در زمینه مراجع قضایی 72

راهکار: ضرورت کارشناسی لازم در تهیه و تدوین قوانین و مقررات 73

مبحث دوم : علل ناشی از مراجع قانونگذاری و راهکارهای غلبه و مقابله با آن 74

مشکل اول: تعدد مراجع تقنین (تورم نهادهای قانونگذاری) 74

راهکار 1 : جلوگیری از تعدد مراجع قانونگذاری 75

راهکار 2 : تمرکز قانونگذاری در یک مرجع 75

مشکل دوم : عدم تدوین و گردآوری علمی قوانین 76

جهات ضرورت تدوین و گردآوری علمی قوانین 76

الف : کثرت متن­های قانونی و بی اطلاعی از قوانین 76

ب : گردآوری قوانین توسط تدوین کنندگان فاقد سمت رسمی از طرف دولت و عدم پاسخگویی نیازهای عمومی 77

ج : پیچیدگی قوانین و تداخل مسؤولیتها و ادارات و سردرگمی ارباب رجوع 77

راهکار: تدوین و گردآوری علمی قوانین 78

الف: شیوه­های تدوین قوانین 78

1 – شیوه قانونگذاری عادی 78

2 – شیوه قانونگذاری خاص 78

3 – شیوه گردآوری اداری 78

ب : مزایای تدوین قوانین 80

مشکل سوم : تمدید مکرر مهلت­های اجرای آزمایشی قوانین توسط مراجع قانونگذاری 81

راهکار: جلوگیری از تمدید مکرر مهلت­های اجرای آزمایشی قوانین از طریق تصویب قوانین ثابت و پایدار 81

مشکل چهارم: عدم اعلام نسخ صریح و روشن قوانین سابق در پایان قوانین مصوب 81

راهکار: تنقیح یکپارچه قوانین و مقررات 82

مشکل پنجم : فقدان دیدگاههای مناسب و واقع بینانه در تصویب قوانین 82

راهکار: انجام کارشناسی لازم و کافی توأم با پیش بینی ساز و کارهای اجرایی مناسب 82

مبحث سوم : علل ناشی از قوانین و راهکارهای غلبه بر آن 83

مشکل اول: کثرت قوانین و پراکندگی آنها 83

راهکار 1 : جمع آوری و دسته بندی قوانین مصوب یا استمداد از اساتید دانشگاه و وکلاء و کمیته­های

تخصصی حقوقی 84

راهکار 2 : متمرکز شدن قوانین در جهت رفع مشکل کثرت و پراکندگی قوانین 84

راهکار 3 : تنقیح تقنینی قوانین 84

مشکل دوم : عدم ثبات قوانین 84

راهکار: تصویب قوانین متقاعب کار کارشناسی دقیق علمی 84

مشکل سوم : بی ثباتی قوانین شکلی دادرسی 85

راهکار: لزوم بازنگری در آیین دادرسی و تصویب متن قانونی ماندگار 85

مشکل چهارم: تغییر سریع قوانین 86

راهکار: اخذ نظریات سنجیده کارشناسی قبل از تغییر و اصلاح قوانین 86

مشکل پنجم : وجود قوانین و مقررات منسوخ و متروک 86

راهکار: تنقیح قوانین و مقررات با مشارکتهای بخشهای ذیربط 87

مشکل ششم : قوانین و مقررات مبهم، نارسا و متناقض 87

راهکار 1 : تصویب قوانین گویا و صریح و رسا (تصویب قوانین شفاف و ساده) 87

راهکار 2 : استفاده از قضات با تجربه و با سطح علمی بالاتر در مراکز استان جهت پاسخ دهی به سؤالات قضات

کم تجربه به صورت تلفنی 88

راهکار 3 : رفع ابهامات موجود از قوانین از طریق اصلاح قوانین 89

راهکار 4 : فعال تر شدن دیوان عالی کشور برای صدور آراء وحدت رویه و ابهام زدایی از قوانین 89

راهکار 5 : پالایش قوانین و همانند سازی و سازگاری قوانین 89

مشکل هفتم : قوانین موجود (قوانینی که باعث افزایش پرونده­های محاکم قضایی می­شود) 89

راهکار 1 : شناسایی و اصلاح قوانین غلط 90

راهکار 2 : سیاست پیشگیری از وقوع جرم 90

1 – پیشگیری عام 90

2 – پیشگیری خاص 90

3 – پیشگیری اجتماعی 91

4 – پیشگیری وضعی 91

راهکار 3 : اصلاح قوانین از طریق تدوین پیش نویس قوانین در جهت کاهش تراکم آمار پرونده­ها 92

راهکار 4 : تأسیس مراجع شبه قضایی و داوری وافزایش صلاحیت مراجع شبه قضایی 93

1 – درخواست تصدیق انحصار وراثت 93

2 – اجرای مفاد اسناد رسمی 94

3 – اصلاح شناسنامه جهت تغییر نام 94

4 – حل اختلاف قانون کار 95

5 – هدایت دعاوی بانکها به سوی دایره اجرای ثبت اسناد 95

6 – داوری در جهت توسعه قضایی و کاهش تراکم آمار پرونده­های محاکم 95

6 – 1 – داوری غیر اختیاری 96

6 – 2 – داوری اختیاری 98

راهکار 5: جرم زدایی 98

راهکار 6 : قضا زدایی 99

مشکل هشتم: خلاء قوانین 99

راهکار: تصویب قوانین جدید در مواردی که خلاء قانونی وجود دارد و رفع خلاء های قانونی با تصویب

قوانین جامع و منسجم 99

مشکل نهم : وجود قوانین متعدد در خصوص امری واحد 100

راهکار 1 : اصلاح قوانین متعدد 100

راهکار 2 : تنظیم موضوعی مواد قانونی مورد نیاز قضات در دفترچه­های مستقل 100

مشکل دهم: بسط و گسترش سیستم­های فوق العاده رسیدگی (اعتراض ثالث- اعاده دادرسی – ماده 18) 100

راهکار: تأسیس سیستم دادرسی ماهیتی دو مرحله­ای با حضور قضات متعدد در محاکم تجدیدنظر و دیوان عالی کشور 101

مشکل یازدهم : وجود قوانین جرم زا که باعث افزایش پرونده­ها در محاکم می­گردد. 101

راهکار: بازنگری قوانین و حذف جرم انگاری و سوق دادن رویه به سوی حل و فصل امورات از طریق

داوری 101

مشکل دوازدهم : وجود تشریفات زائد 101

راهکار: حذف تشریفات زائد 102

مشکل سیزدهم: ابهامات موجود در اجرای مفاد اصل 167 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران 102

راهکار: استفاده از کارشناسان متخصص حقوق جهت رفع ابهامات اصل 167 ق. ا. 103

مشکل چهاردهم : عدم استفاده از سیاست بزه پوشی در پیشگیری از جرایم 104

راهکار: توجه به بزه پوشی در جرایم حق الله 104

مشکل پانزدهم : عدم برنامه ریزی جدی و علمی جهت پیشگیری از وقوع جرم 104

راهکار : تدوین اصول سیاست جنایی همگام با پیشگیری از وقوع جرم 104

مشکل شانزدهم : اطاله دادرسی ناشی از نقص قانون 104

راهکار: اصلاح قوانین موجد اطاله دادرسی 104

مشکل هفدهم : اختلاف در شناسایی و تعبیر مصادیق قانونی توسط مجریان 105

راهکار: به کار بردن الفاظ و کلمات با مصادیق روشن و معین هنگام تصویب قوانین 105

مشکل هجدهم : منحصر کردن جرم تأخیر در رسیدگی به مقام قضایی در مقررات جزایی

ایران 105

راهکار : تحدید قدرت اشخاص اطاله زا در مدیریت دادرسی با بازنگری قانون مجازات اسلامی 106

مشکل نوزدهم : قوانین پیچیده و اطاله دادرسی 106

راهکار : تنقیح قوانین و مقررات 107

مشکل بیستم : تغییر مکرر عناوین مراجع کیفری و صلاحیت آنها و شیوه رسیدگی در این مراجع 107

راهکار : 126

مشکل بیست و یکم : کیفیت غلط تنظیم و تدوین قوانین با استعلام کلمات با معانی کشدار و قابل تأویل

و تفسیر 107

راهکار: استعمال الفاظ غیر قابل تفسیر در تدوین قوانین 108

مشکل بیست و دوم : وجود قوانین مغایر با یکدیگر (تعارض قوانین) 109

راهکار : اصلاح قوانین مغایر با یکدیگر 109

راهکار: فعال کردن مرجع تنقیح قوانین 109

مشکل بیست و سوم : عدم دستیابی سریع به قوانین 109

راهکار : فراهم ساختن امکان دستیابی سریع قضات به مصوبات و قوانین جدید 109

مشکل بیست و چهارم: چگونگی تشخیص قوانین منسوخ از غیر منسوخ 109

راهکار: دسته بندی و تجمیع قوانین و حذف مواد منسوخ با هماهنگی مراجع ذیربط و انتشار قوانین

غیر منسوخه در مجموعه­های قانونی 109

مشکل بیست و پنجم : ایراد قوانین از لحاظ شکلی در باب قانون نویسی 109

راهکار : تنظیم قوانین ساده و موجز با استمداد از اساتید حقوق در جهت رفع مشکل مذکور 110

مشکل بیست و ششم : عدم برخورداری قوانین فعلی از جامعیت و کلیت کافی 110

راهکار 1 : تدوین قوانین جامع، صریح و پایدار مانند آیین دادرسی مدنی مناسب برای کشف و رسیدگی 110

راهکار 2 : استفاده از دست اندرکاران سطوح بالایی قضایی و اساتید 110

مشکل بیست و هفتم : تدوین قوانین از سر شتاب زدگی 110

راهکار: عدم تدوین قوانین از سر شتاب زدگی 110

مشکل بیست و هشتم : آشفتگی در وضع قوانین و برنامه ریزی دولتی 111

راهکار: وضع قوانین متحد الهدف و متحد المقصود و متمرکز 111

مشکل بیست و نهم : قوانین اطاله زا 111

راهکار: حذف قوانین اطاله زا 112

گفتار اول : مشکلات ناشی از قوانین شکلی و راهکارهای غلبه بر آن 112

الف : علل ناشی از قوانین شکلی 112

1 : تعریف قوانین شکلی 112

2 : سهم قوانین شکلی در اطاله دادرسی 112

3 : تفاوت قوانین شکلی و ماهوی 113

مشکل اول : عدم دقت در تدوین مقررات صحیح شکلی یا عدم اجرای آن 114

راهکار: تدوین و اجرای قوانین مناسب دادری و متضمن حفظ حقوق اشخاص و امنیت اجتماعی 114

مشکل دوم: عدم رعایت اصل سرعت در قوانین شکلی و پیچیدگی آن 114

راهکار: توجه به اصل سرعت در دادرسی در وضع قوانین و مقررات شکلی 115

مشكل سوم: عدم امكان مختومه كردن پرونده‌ها با توجه به مقررات موجود 115

راهكار: تهيه و ارائه لايحه مناسب به مجلس 115

مشکل چهارم: عدم انطباق قواعد و قوانین شکلی با مقتضیات زمانی و مکانی و واقعیتهای موجود 115

راهکار1 : تصویب قوانین مطابق مصالح موجود و مقتضیات زمانی 116

راهکار2: تدارک لوایح قانونی توسط قوه قضائیه در اجرای وظایف و اختیارات قوه 116

مشکل پنجم: نقص در قواعد و قوانین شکلی 116

راهکار: تدوین قوانین آیین دادرسی کارآمد، جامع و منطبق با اوضاع و احوال حاکم 116

ب : علل اطاله دادرسی ناشی از مقررات آیین دادرسی مدنی و راهکارهای غلبه بر آن 117

مشکل اول: نقص در مفاد ماده 105 قانون آ. د. م. 120

راهکار 1: اعاده قاعده حقوقی موضوع ماده 219 ق. آ. د. م. سابق 121

راهکار 2 : عدم ضرورت ارائه گواهی حصر وراثت 122

راهکار 3: کفایت گواهی عادی بر حصر وراثت 122

مشکل دوم: تزلزل اعتبار ابلاغ قانونی موضوع ماده 83 ق. آ. د. م. 122

راهکار: اصلاح ماده 83 ق. آ. د. م. 123

مشکل سوم: اطاله دادرسی به علت نقص ماده 387 و تبصره آن از آ. د. م. 124

راهکار: رفع نقص از ماده 387 و تبصره آن از ق. آ. د. م . 124

مشکل چهارم : کم­توجهی به مقررات مادتین 133 و 139 قانون آ. د. م. 125

راهکار: توجه ویژه به مادتین 133 و 139 قانون آ. د. م. 125

مشکل پنجم: حذف مرور زمان در قانون آ. د. م و مشکلات ناشی از خلاء عدم پذیرش مرور زمان 125

راهکار: تصویب مقررات مربوط به پذیرش مرور زمان در دعاوی حقوقی 126

مشکل ششم: پذیرش واخواهی نسبت به کلیۀ آراء غیابی 127

راهکار: تعدیل عمومیت قاعده مذکور در ماده 305 ق. آ. د. م و پیش بینی قاعده­ای در قالب مواد 174 و

175 قانون سابق مصوب 1318 127

مشکل هفتم: عدم اعمال ماده 212 ق. آ. د. م از سوی قضات محاکم 128

راهکار: توجه و دقت محاکم و قضات نسبت به اعمال مادۀ موردنظر 128

مشکل هشتم: نرخ نازل هزینه دادرسی موقع طرح دعاوی 128

راهکار: افزایش هزینه­های دادرسی مؤثر در رفع اطاله دادرسی از طریق اصلاح قوانین 128

مشکل نهم: حذف بی­مورد ماده 135 ق. آ. د. م. سابق 128

راهکار: اعاده ماده 135 ق. آ. د. م. سابق 128

مشکل دهم: عدم امکان جلب خوانده – کارشناس در امور مدنی 129

راهکار: انجام بررسی­های لازم در خصوص امکان جلب افراد مذکور 129

مشکل یازدهم: مقید به مدت نبودن تأیید اجرای دستورات موقت توسط رئیس حوزه قضایی 129

را­هکار 1: حذف تبصره یک ماده 325 ق. آ. د. م. 129

راهکار 2: مقید به مدت بودن تأیید رئیس حوزه قضایی جهت اجرای دستور موقت 129

مشکل دوازدهم: نقش عدم اذن جلب شاهد در دعاوی حقوقی در اطاله دادرسی 129

راهکار: اصلاح ماده 243 ق. آ. د. م درخصوص اذن جلب شاهد 130

مشکل سیزدهم: حد نصاب تجدیدنظرخواهی در دعاوی 131

راهکار: تعیین حد نصاب معقول و متعارف تجدیدنظرخواهی 131

مشکل چهاردهم: تجدیدنظرخواهی و فراهم نشدن وسیله اجرای قرارهای کارشناسی و معاینه محلی 132

راهکار: اعاده قاعده حقوقی قانون سابق موضوع مواد 441 و 459 ق. آ. د. م. 1318 132

مشکل پانزدهم: موعد قانونی اعلام پاسخ فرجام خوانده در تبادل لوایح 133

راهکار: تقلیل مهلت پاسخگویی فرجام خوانده به دادخواست فرجامی در تبادل لوایح به زمان مقرر

برای تجدیدنظرخواهی 133

مشکل شانزدهم: مواعد پیش بینی شده در قانون آ. د. م در خصوص تجدیدنظرخواهی از آراء 133

راهکار: اصلاح قوانین در خصوص مواعد پیش بینی شده در آیین دادرسی مدنی در باب مقررات

تجدیدنظرخواهی 134

مشکل هفدهم: ابهام و اجمال یا نقص قانونی موجب اختلاف بین دادگاهها 135

راهکار1 – تشکیل دایره خاصی در قوه قضائیه جهت پیگیری ویژه و جمع آوری موارد مورد اختلاف 135

راهکار 2 – وضع قواعد و قوانین شکلی مدون بدون ابهام و اجمال 135

مشکل هجدهم: قواعدی از قانون آ. د. م که موجب ایجاد وقفه و تأخیر در ارائه اتخاذ راه حل حقوقی از

طرف مراجع قضایی است. 135

راهکار: جایگزین نمودن قواعد متناسب و کارآمد با تدوین لوایح و تصویب آنها توسط قوه مقننه 135

مشکل نوزدهم : تدوین قواعد آیین دادرسی مدنی مخل به حقوق اشخاصی و موجب تأخیر در دادرسی 135

راهکار : رعایت نظم حفظ دادرسی و حقوق متداعیین 136

مشکل بیستم : نیابت قضایی، شرط مباشرت دادگاه و احراز وثوق دادگاه مجری نیابت 136

راهکار: اعاده قاعده حقوقی موضوع ماده 470 ق. آ. د. م سابق 137

مشکل بیست و یکم: کاستی­های قانونی قواعد دادرسی 138

راهکار: اصلاح قوانین دادرسی 138

مشکل بیست و دوم : ابهام قانون و صراحت قانون در خصوص صلاحیت دادگاه تجدیدنظر در رسیدگی

به اعاده داردسی 138

راهکار : وضع قانون و رفع ابهام در صلاحیت دادگاه تجدیدنظر در رسیدگی به اعاده دادرسی 140

مشکل بیست و سوم : طرح دعاوی طاری از سوی طرفین برای تأخیر در دادرسی 140

راهکار: اجرای مقررات مربوطه در راستای تفکیک دعوی طاری از اصلی و رسیدگی جداگانه به آن 140

مشکل بیست و چهارم : رویه­های متفاوت در خصوص مواد 350 و تبصره 2 ماده 329 در زمینه چگونگی

رفع نقص از دادخواست 140

راهکار : محول نمودن وظایف در هر دو مورد به عهده دادگاه تجدیدنظر 141

مشکل بیست و پنجم : اختلاف نظر در خصوص قابل اعتراض بودن قرار تأمین موضوع مواد 108 و 116

ق. آ. د. م از ناحیه ثالث 141

راهکار: تجدیدنظر در مواد 108 و 116 ق. آ. د. م و رفع اختلاف در خصوص موضوع 141

مشكل بیست و ششم: طولاني كردن وقت واخواهي و پژوهش و فرجام 141

راهكار: تجدیدنظر در مواعد مندرج در قانون 141

مشکل بیست و هفتم : وجود مواد قانونی در خصوص تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی 141

راهکار: بازنگری در قوانین مربوط به تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی 141

مشکل بیست و هشتم: نامناسب بودن طرق شکایت از آراء و عدم قطعیت آراء به لحاظ امکان درخواست

تجدیدنظر مکرر 142

راهکار: تصویب قانونی برای محدود کردن مراحل دادرسی و استحکام آراء 142

مشکل بیست و نهم : طرح دعاوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی مراحل بدوی و تجدیدنظر 142

راهکار 1 : ضرورت طرح دعوی اعسار به طرفیت دادستان و پایه گذاری و توسعه بیمه هزینه دادرسی 142

راهکار 2 : عدم قابلیت استماع دعاوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی تا مبلغ معین 143

مشکل سی ام : طرح مکرر دعوی اعسار تقسیط به لحاظ اعتبار امر مختومه نداشتن این گونه دعاوی 143

راهکار : مقید نمودن طرح دعاوی اعسار در ظرف زمانی خاص برای جلوگیری از طرح دعاوی واهی 143

مشکل سی و یکم : زاید بودن مقررات ماده 507 ق. آ. د. م مبنی بر ضرروت تعیین وقت رسیدگی

و ابلاغ دادخواست اعسار به خوانده دعوی 144

راهکار: حذف مقررات تعیین وقت رسیدگی در دعاوی اعسار و رسیدگی در وقت فوق العاده 144

مشکل سی و دوم : سختی اثبات مطالبه غیر رسمی برای محاسبه خسارت تأخیر تأدیه موضوع

ماده 523 ق. آ. د. م 144

راهکار: بازنگری قوانین و منوط کردن خسارت تأخیر تأدیه به صورت رسمی 145

مشکل سی و سوم : مواد 524 و 529 ق. آ. د. م در خصوص مستثنیات 145

راهکار : تجدیدنظر در موارد قانونی به مستثنیات 145

ج : جایگاه دادخواست در دعاوی و شرایط آن در اطاله دادرسی 146

مشکل اول: اختیاری بودن قید شغل خواهان در دادخواست 146

راهکار: اجباری کردن درج شغل و پیش بینی ضمانت اجرایی لازم 147

مشکل دوم: نقص در امضاء دادخواست 147

راهکار: تعیین ضمانت اجرا برای دادخواستهای فاقد امضاء از طریق اصلاح قانون 148

مشکل سوم : طرح دعاوی متعدد غیر مرتبط ضمن یک دادخواست 148

راهکار: اعاده قاعده حقوقی موضوع ماده 79 ق. آ. د. م سابق مبنی بر غیر قابل پذیرش بودن دعاوی متعدد

فاقد مبنا و منشاء واحد ضمن یک دادخواست 149

مشکل چهارم : عدم شفافیت در تشخیص دعاوی مالی از غیر مالی 149

راهکار 1: ارائه تعریف از دعاوی مالی و غیر مالی 150

راهکار 2: تعیین مصادیق دعاوی مالی و غیر مالی تا حد ممکن 150

راهکار 3 : تهیه دستورالعملی جهت تعیین دقیق مصادیق 150

مشکل پنجم : مرجع تشخیص و اعلام نواقص موجود در دادخواست 150

راهکار: تجمیع مرجع تشخیص و اعلام نواقص موجود در دادخواست در یک مرجع و یک مرحله 152

د : اطاله دادرسی ناشی از طواری دادرسی (ایرادات و زمان طرح آنها) 152

مشکل اول : ایرادات و زمان طرح آنها 152

راهکار 1 : اصلاح ضوابط ایرادات 154

راهکار 2 : مقید نمودن زمان طرح ایراد به اولیه جلسه دادرسی 154

مشکل دوم : نبود قاعده قانونی در قانون آ. د. م فعلی در خصوص زمان طرح ایراد رد دادرسی از طرف

اصحاب دعوا 154

راهکار: تکلیف به اظهار ایراد از سوی طرفین در اولیه جلسه دادرسی با وضع مقررات 155

مشکل سوم : مقید نبودن مراجع قضایی در اظهار نظر نسبت به ایراد رد دادرس به زمان مشخص 155

راهکار : مقید نمودن مراجع قضایی در اظهارنظر نسبت به ایراد رد دادرس به موعد و زمان خاص 155

مشکل چهارم : تعمیم حکم بند هـ ماده 91 ق. آ. د. م مصوب 79 در خصوص ایراد رد دادرس به دعاوی و

شکایات موجود و ایجاد شده 156

راهکار : محدود شدن ایراد بند هـ ماده 91 ق. آ. د.م به موارد موجود در زمان طرح دعوی 157

هـ : اطاله دادرسی ناشی از ایجاد مکانیزم­های گوناگون اعتراض و شکایت از آراء قضایی 157

راهکار: اعاده قاعده حقوقی موضوع ماده 470 ق. آ. د. م سابق 172

الف : طرق معمول شکایت از آراء 158

1 – طرح عادی شکایت از آراء 158

2 – طرق فوق العاده شکایت از آراء 160

الف : فرجام 161

ب : طرق غیر معمول شکایت از آراء 163

راهکار 1 : اهتمام به قطعیت احکام و حذف دادرسی­های فوق العاده (تجدیدنظرخواهی فوق العاده) 164

راهکار 2 : تحدید موارد تجدیدنظر با اصلاح مقررات آیین دادرسی (نظر تیم محقق) 164

مشکل اول : اطاله دادرسی ناشی از رعایت نکردن حدود قاعده اعتبار امر قضاوت شده 164

راهکار 1 : ارشاد مراجعین توسط وکلاء و مشاوران حقوقی و انصراف از اقامه دعوی واجد اعتبار امر

محکوم به 166

راهکار 2 : راه اندازی شبکه واحد اطلاع رسانی قضایی در کشور 166

و- علل اطاله دادرسی ناشی از ادله اثبات دعوا و راهکارهای تا غلبه بر آن 166

مشکل اول : زمان ا رائه و پذیرش ادله (عدم محدودیت زمانی در ارائه ادله) 166

راهکار 1 : تحدید زمان ارائه دلایل از ناحیه طرفین 168

راهکار 2 : الزام به تقدیم ادله هم زمان با تقدیم دادخواست 169

مشکل دوم : ادعای جعلیت و انکار و تردید در زمان اعلام آنها 169

راهکار: مقید شدن زمان بیان ایرادات و ادعای جعلیت یا انکار و تردید تا اولین جلسه دادرسی 170

مشكل سوم : فقدان ضمانت اجراي قانوني براي ادعاي جعليت و انكار و ترديد بي­مورد 170

راهكار: اعاده ماده 405 ق. آ. د. م سابق 171

مشكل چهارم : فقدان ضمانت اجراي قانون درخصوص عدم تهيه مقدمات اجرايي قرار كارشناسي 171

راهكار: اعلام خروج کارشناسی از عداد دلایل ذی نفع 171

مشکل پنجم : ابهام در خصوص تعدد مهلت اعطایی به کارشناس جهت اظهارنظر موضوع ماده 262 ق. آ. د. م 172

راهکار: رفع ابهام از ماده و محدود کردن آن به یک بار تمدید مهلت 172

مشكل ششم : تأخير در اعلام نظر كارشناسي 172

راهكار: افزایش ضمانت اجرای انتظامی ماده 26 قانون کارشناسان رسمی مصوب 1381 173

مشکل هفتم : عدم انطباق نظریه کارشناسی با اوضاع و احوال موجود و تکلیف دادگاه 173

راهکار: وضع قاعده و مشخص نمودن تکلیف دادگاه 174

مشکل هشتم : ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی 174

راهکار: اصلاح ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی 174

گفتار دوم: علل مربوط به قوانين كيفري شكلي و راهكارهاي غلبه بر آن 174

الف – نقش قانون آیین دادرسی کیفری در اطاله دادرسی 174

مشكل اول: ضرورت دوبار احضارگواه براي امكان جلب 175

راهكار: اصلاح ماده 159 قانون آئين دادرسي كيفري مصوب 1378 175

مشكل دوم: ضرورت ابلاغ واقعي به كفيل يا وثيقه‌گذار جهت اخذ وجه‌الكفاله يا وثيقه 176

راهكار: اصلاح مادتين 140 و 270 قانون آئين دادرسي كيفري 176

مشکل سوم : عدم كارايي قرارهاي تأمين كيفري به شيوه فعلي 176

راهكار: اصلاح مقررات مربوط به قرارهاي تأمين كيفري 178

ب – مشكلات ناشي از پرونده‌هاي نيابتي و راهکارهای غلبه و مقابله با آن 179

مشکل اول: ارسال پرونده به مرجع مجری نیابت جهت انجام مفاد نیابت 179

راهکار: استفاده از فن آوری­ها و تکنولوژی­های پیشرفته روز در ارسال برگهای نیابتی 179

مشکل دوم: جامع و مانع نبودن نیابت­های قضایی ارسالی 179

راهکار1 : تهیه نمونه نیابتهای استاندارد جهت جلوگیری از ارسال نیابت­های ناقص و غیر قابل اجراء 180

راهکار 2 : توجیه و آموزش قضات به منظور دقت در نوشتن متن نیابت از حیث رعایت تمامی موارد مورد نیاز

در نیابت 180

مشکل سوم: تحویل اوراق نیابت به اصحاب دعوی جهت تحویل به مرجع مجری نیابت 180

راهکار 1: خودداری از تحویل برگ­های نیابتی و یا پرونده­های نیابتی ارباب رجوع 180

راهکار 2 : استفاده از فن آوری­ها و تکنولوژی­های پیشرفته روز در ارسال برگهای نیابتی 180

مشکل چهارم: عدم احتساب پرونده­های نیابتی در قالب آمار ماهیانه شعب 180

راهکار: ثبت پرونده­های نیابتی به عنوان یکی از پرونده­های اصلی شعبه 181

مشکل پنجم: ضرورت استماع شهادت شهود و اقرار متهم توسط قاضی صادر کننده رأی در پرونده­های

نیابتی موضوع تبصره ماده 59 قانون آیین دادرسی کیفری 181

راهكار: حذف تبصره ماده 59 قانون آیین دادرسی کیفری 182

مشكل ششم: عدم پاسخ نيابت از سوي مرجع مجري نیابت در زمان متناسب (تأخیر در پاسخ نیابتهای قضایی) 182

راهكار 1 : تعيين اوقات احتياطي كوتاه مدت براي پرونده­هاي نيابتي 182

راهكار 2 : تعيين ضرب الاجل براي اجراي نيابت­هاي قضايي و ملزم شدن قاضي مجري نيابت به رعايت

اقدام در آن مهلت 182

راهكار 3 : تعامل با رؤساي محترم حوزه­هاي قضايي جهت تذكر به قضات محترم مجري نيابت و اهميت دادن به انجام مفاد نيابت­هاي ارسالي 182

مشكل هفتم : عدم ارسال پاسخ نيابت­هاي ارسالي 182

راهكار: تسريع مرجع مجري نیابت در اجراي نيابت 182

مشكل هشتم: عدم وصول پاسخ نيابت 182

راهكار: الزام به رسيدگي به پرونده­ها موضوع نيابت در وقت فوق العاده و خارج از نوبت 182

مشكل نهم: فقدان نظارت كافي در انجام نيابت­هاي قضايي 183

راهكار: نظارت بر تسريع در انجام نيابت­هاي واصله 183

مشكل دهم: فقدان شعب وي‍ژه و عدم تمركز در انجام نيابت­هاي قضايي 183

راهكار: تعيين شعبه ويژه انجام نيابت 183

ج – مصاديق و موارد اطاله در قانون آيين دادرسي كيفري 183

مشکل اول: لزوم تعیین وقت در قانون آیین دادرسی کیفری 183

راهكار: اصلاح قوانين شكلي 184

مشكل دوم: عدم تعیین مصداق منابع فقهی و فتاوی معتبر موضوع ابهام موجود در ماده 214 ق. آ. د. ک 184

راهكار: تعيين مصاديق مورد نظر با اصلاح ماده مذكور 186

مشكل سوم: صعوبت تطبیق ضوابط قانون آيين دادرسي كيفري با قانون اصلاح تشكيل دادگاههاي

عمومي و انقلاب 187

راهكار: تحول در آیین دادرسی به صورت بنیادی 187

مشكل چهارم : نقص در انجام تحقيقات مقدماتي و نامناسب بودن بعضي از قرارهاي تأمين كيفري 188

راهكار: آموزش همكاران قضايي 188

مشكل پنجم : وجود قوانين شكلي اطاله زا 188

راهكار: تصويب قوانين شكلي تسهيل كننده 188

مشكل ششم: ضرورت رسیدگی به اتهامات متعدد متهم به صورت توأمان 188

راهکار: تفکیک پرونده و اتخاذ تصمیم نسبت به قسمتهای معد صدور رأی 188

مشکل هفتم: تدوین یک آیین دادرسی و تشریفات قضایی برای کلیه جرایم 189

راهکار: لزوم بازنگری قانون آیین دادرسی 189

مشکل هشتم : استقرار فرهنگ کشمکش در جامعه ناشی از قالب قضایی آیین دادرسی کیفری 190

راهکار: بهداشت قضایی 190

مشکل نهم: کثرت صلاحیت مراجع قضایی در رسیدگی به تخلفات و جرایم 190

راهکار: اقدامات لازم نسبت به جمع آوری دلایل له یا علیه متهم توسط پاسگاه انتظامی با حق اعتبار جلب

و بازداشت مرتکب 191

مشکل دهم : نادیده گرفتن معاهدات بین المللی در تعیین مدت معقول در رسیدگی به امر کیفری 191

راهکار: محدودیت و تعیین مدتی معقول در رسیدگی به امر کیفری 192

مشکل یازدهم: محدود نبودن مراجع مختلف تجدیدنظرخواهی 192

راهکار: محدود نمودن مراجع مختلف تجدیدنظرخواهی 192

مشکل دوازدهم : وجود مراحل مختلف دادرسی 192

راهکار: انجام کارشناسی لازم و پیش بینی در قوانین 191

مشکل سیزدهم: مشخص نبودن مجازا­ت­های تعزیری و بازدارنده در قوانین جزایی به طورمشخص 191

راهکار: احصاء مجازاتهای تعزیری و بازدارنده در قوانین جزایی به طور مختص 193

مشکل چهاردهم: عدم ایجاد رویه­های واحد قضایی به منظور تسریع در رسیدگی کیفری در سراسر کشور 194

راهکار: قانونی بودن اقدامات مراجع قضایی محل اختفاء متهم در راستای شناسایی و دستگیری متهم 194

مشکل پانزدهم : ممنوعیت رسیدگی غیابی در حق الله 195

راهکار: بازنگری در قوانین و تدوین قوانین آیین دادرسی ویژه دعاوی مستوجب حد 195

مشکل شانزدهم : بی توجهی به استفاده از وسایل علمی کشف جرم در تحقیقات مقدماتی 195

راهکار: تقویت و توسعه امکانات علمی در کشف جرایم 195

مشکل هفدهم : پدیده ترک محاکمه در حق الناس 195

راهکار: صدور قرار موقوفی تعقیب به جای ترک محاکمه با اصلاح قوانین 195

مشکل هجدهم: تشریفات زاید قضایی در آیین دادرسی کیفری 196

راهکار: حذف تشریفات زاید و غیر ضروری از طریق اصلاح قوانین 196

مشکل نوزدهم: عدم رعایت تشریفات دادرسی در تشکیلات قضایی (دادسرا – دادگاه) 197

راهکار : 197

مشکل بیستم : عدم استفاده از ظرفیت­های نهادهای شبه قضایی 197

راهکار: اجرایی کردن قوانین مربوط به صلاحیت نهادهای شبه قضایی 197

مشکل بیست و یکم : وجود قوانین و مقررات متعدد راجع به الزام قاضی به رسیدگی خارج از نوبت 197

راهکار: احصاء و آموزش یکپارچه سازی آنها 197

فهرست مطالب

فصل دوم – علل منتسب به اشخاص

مبحث اول: نقش و عملکرد کارکنان قضایی در اطاله دادرسی

گفتار اول: شرایط قاضی

الف : شرایط قضایی

1 – اشراف به احکام فقهی مربوط به قضا

2- شرایط علمی (اشراف بر مسایل حقوقی و قوانین مصوب)

ب : شرایط معنوی و دینی

1 – تعهد و تقوا

2 – توجه به حضور در محضر خدا در حین قضاوت

3 – سلوک قاضی و عفت و متانت در صحبت

4 – عزم قضایی

ج : شرایط کاری

1 – داشتن وجدان کاری

2 – ملاحظه روح قانون و احکام فقهی

3 – مردمداری

4 – عدم دخالت در جناح بندیهای سیاسی

5 – حفظ اسرار مردم و عدم افشای آنها

گفتار دوم – مديران قوه قضائيه

الف : نقش مدیریت در رفع اطاله

ب : اطاله دادرسی و فشار فزاینده بر قاضی

مشکل اول: ضعف مديريتي و عدم نظارت بر مجموعه تحت تصدي

راهکار: نظارت و اعمال مدیریت صحیح بر مجموعه تحت تصدی

مشكل دوم : عدم رعايت شاخص‌هاي علمي ـ مديريتي در انتصابات پست‌هاي مديريتي در دستگاه قضايي.

راهکار 1: شایسته سالاری

راهكار2 : تدوين شاخصه‌هاي علمي ـ مديريتي و امكان نامزدي قضات واجد شرايط براي تصدي پست‌هاي مديريتي در دستگاه قضايي.

مشكل سوم: عدم اعمال مديريت و نظارت صحيح از سوي رؤساي كل دادگستري‌ها بر عملكرد زير مجموعه به واسطه گستردگي حوزه نظارتي.

راهكار1:شناسايي و كشف منابع بالقوه نيروي انساني و مديريتي و مشاركت دادن آنها در امور.

راهكار2: اكتشاف و ابتكار و سپس نهادينه كردن شيوه‌هاي جديد مديريتي در جهت حل مشكلات جديد.

راهكار 3: توجه به نقش مشاور در كليه سطوح مديريتي.

راهكار 4: تحول شیوه­های مدیریتی

راهكار5:بررسی آماری عملکردها

راهكار6: ترويج روحيه نقد و نقد پذيري.

راهكار 7: كنترل و نظارت بر رؤساي شعب

راهكار 8: پيگيري پرونده‌ها ارجاع شده به شوراهاي حل اختلاف براي تسريع در رسيدگي و تعيين تكليف آنها و حضور فيزيكي قضات مشاور در شوراها.

راهكار 9 : اعمال نظارت بر ضابطین با هماهنگی از طریق بازرسی نیروی انتظامی

راهكار10: نظارت بر اوقات دادرسي

راهكار 11 : ضرورت تعيين تكليف پرونده‌هاي معد صدور رأي

راهكار 12: استخراج آمار پرونده‌هاي مسن در سطح استان.

راهكار 13: بالابردن كيفيت دادرسي با ايجاد واحد ارزشيابي قضايي در هر مجتمع قضايي.

مشکل چهارم: عدم مدیریت و بهره برداری از اوقات دادرسی و تشکیل جلسات قضایی در وقت اداری.

راهکار: تشکیل جلسات قضایی در اوقات غیر اداری.

مشکل پنجم : عدم رعایت نظم اداری توسط رؤسای دادگستریها

راهکار: استقرار نظم اداری

گفتار سوم : قاضی پرونده

الف : مشکلات ناشی از عملکرد قضات پرونده

1- عدم دقت قاضي در كنترل اوليه پرونده

راهکار: تفکیک پرونده­های معد و غیر معد و اتخاذ سریع و نهایی نسبت به پرونده­های معد

2 – عدم رعایت مواد و موازین قانونی در جریان دادرسی

مشکل اول: عدم لحاظ مقررات آیین دادرسی مدنی در زمان صدور دستور دعوت در اولین جلسه دادرسی علی الخصوص در رابطه با تقویم بهای خواسته و پرداخت هزینه­های دادرسی.

راهکار:

مشکل دوم : عدم ابلاغ نظریه کارشناسی به طرفین دعوی

مشكل سوم: رفع اثر بي‌جهت از تأمين قبل از طي مراحل قانوني تجديد نظر خواهي.

راهكار:

مشکل چهارم : عدم رعایت مواعد قانونی در جریان دادرسی

راهکار:

مشکل پنجم : آزادی زندانیان از مرجع دیگر پس از صدور قرار عدم صلاحیت به دادگاههای کیفری

راهکار: آموزش حین خدمت در خصوص اخذ تأمین از متهم قبل از صدور قرار عدم صلاحیت

مشکل ششم : تجدید غیر ضروری اوقات پرونده­ها

راهکار:

مشکل هفتم: عدم رعایت قسمت آخر شق «ج» بند 12 ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 28/12/1373 در مورد لحاظ ارزش معاملاتی املاک در دعاوی مالی غیر منقول اعم از دعاوی خلع ید – ابطال سند – الزام به تنظیم سند رسمی.

راهکار:

مشکل هشتم: عدم اخذ نشاني دقيق از متهمان – شکات و يا کفيل و ضامن

راهکار1 : تشکیل جلسه توجیهی با قضات دادسرا

راهکار 2 : لزوم آموزش حین خدمت و سجل نگاری و تذکر به همکاران در آموزشهای حین کار

مشکل نهم: رسیدگی به دعوی تقابل و ورود شخص ثالث غیر مرتبط، ضمن رسیدگی به پرونده اصلی.

راهکار: اتخاذ تصمیم بدون رسیدگی توأم

مشكل دهم: توجه نكردن به مقررات اخذ آخرین دفاع

راهكار: تذکر این موضوع در آموزش­هاي حين كار به همكاران و همچنين نظارت دقيق­تر قضات اظهارنظر در دادسرا و شعبات دادگاه­ها.

مشکل یازدهم – عدم دقت در صدور تأمين کيفري

مشکل دوازدهم: عدم اخذ تأمین یا عدم اخذ تأمين مناسب از متهمان

راهکار1:رعایت ماده 134 ق. آ. د. ک

راهكار 2: عدم الزام به تودیع سند وثیقه از راننده مقصر واجد بیمه

مشکل سیزدهم: عدم توجه و دقت در تعیین صلاحیت

مشکل الف : عدم توجه کافی به صلاحیت دادگاه در زمان صدور دستور تعیین وقت

راهکار1 : برگزاری آموزشهای لازم در این زمینه

راهکار 2 : توجه به صلاحیت در مرحله ارجاع :

مشكل ب : رسيدگي به دعاوي اعتراض ثالث و اعاده دادرسي در پرونده­هايي كه دادگاه بدوي صلاحيت رسيدگي به آن را نداشته.

راهكار:

مشکل ج : صدور قرارهای عدم صلاحیت ذاتی برخلاف قانون در خصوص تقسیم ماترک

راهکار:رعایت و توجه به ماده 305 قانون امور حسبی

مشکل د: صدور قرار عدم صلاحيت محلي بر خلاف قانون در خصوص مطالبه وجه سفته و چک و دعاوی مربوط به اموال منقول

راهکار: صالح دانستن اولین دادگاهی که خواهان انتخاب کرده

مشکل چهاردهم: توجه نکردن به نحوه صحیح تحقیق از شهود و مطلعین

راهکار: آموزش صحیح کارآموزان قضایی در زمان کار آموزی

مشکل پانزدهم: تجدید وقت­های مکرر و غیر قانونی

راهکار: پرهیز از تجدید وقت­های بی مورد و معطل نمودن آن به علل صحیح

مشکل شانزدهم: عدم توجه به ابطال تمبر قانونی در پرونده­هایی که دعاوی متعدد اعم از مالی و غیر مالی در یک دادخواست طرح می­گردد.

راهکار:

مشکل هفدهم: صدور دستور ارسال پرونده به مرجع تجدیدنظر بدون بررسی لوایح تجدیدنظرخواهی و پرونده

راهکار

مشکل هجدهم: تعیین وقت رسیدگی مجدد به جای تعیین وقت احتیاطی

راهكار: ملزم نمودن قضات به تعيين وقت احتياطي

مشکل نوزدهم: عدم توجه کافی به مفاد لایحه­های واصله

راهکار : مطالعه دقیق لوایح توسط قضات

3 – مشکلات راجع به نیابت قضایی

1 – 3 – موارد مربوط به مرجع معطی نیابت

مشکل اول: خوانا نبودن نیابت

راهکار: حتی­المقدور تایپ شدن نیابت

مشکل دوم ـ ناقص و مبهم بودن نیابت

راهکار 1: بازخوانی نیابت قبل از ارسال

راهکار 2 : صدور نیابت­های واضح و صریح

مشکل سوم : سپردن اوراق پرونده به ارباب رجوع بدون برگ شماری و مهر

راهکار1: عدم سپردن پرونده به ارباب رجوع و اخذ رسید از گیرنده پرونده

راهکار 2: برگ شماری، منگنه و ممهور کردن اوراق پرونده

مشکل چهارم: عدم ارسال نیابت­ها با پست مطمئن و نرسیدن آن به مرجع معطی نیابت

راهکار 1 : عدم ارسال پرونده جز در موارد ضروری

2 – 3 – موارد مربوط به مرجع مجری نیابت

اول: موارد عام

مشکل: عدم دقت در اجرای نیابت قضایی یا طولانی شدن مدت عودت پرونده به شعبه معطی نیابت

راهکار1: ارسال بدل پرونده به مرجع مجری نیابت

راهکار 2 : تعیین مهلت برای اعتبار و اعاده نیابت­های اعطایی و قید نمودن و تسریع در اجرای نیابت

راهکار3: تعیین وقت نزدیک جهت انجام پیگیریها

راهکار 4: صدور بخشنامه داخلی و سراسری جهت توجه و اهتمام به پرونده­های نیابتی

راهکار 5 : احتساب پرونده­های نیابتی جزء آمار شعبه

راهکار 6: تشکیل دایره ویژه نیابت قضایی

راهکار 7: تدوین قوانین کارآمد و مؤثر در خصوص نیابت قضایی

دوم : موارد خاص

مشکل اول: طولانی شدن اجرای نیابتها خصوصاً در دادسراها بالاخص در پرونده­هایی که ارباب رجوع کمتر آنها را پیگیری می­نماید.

راهکار: ایجاد شعبه ویژه نیابت در دادسراهای شهرستانها و در صورت قلت پرونده­های نیابتی ارجاع آنها به شعبه معین

مشکل دوم : عدم انجام به موقع نیابتها مخصوصاً در مرکز استان

راهکار : انجام تسریع نیابت­های قضایی مربوط به مراجع قضایی مختلف کشور

4 : عدم پاسخگویی به ارباب رجوع

راهکار 1: تدوین دستورالعمل اجرایی برای چگونگی دسترسی ذی­نفعان به اطلاعات پرونده.

راهکار 2: تهیه و ابلاغ دستورالعمل اختصاص عصر روزهای زوج برای جوابگویی به ارباب رجوع با اعلام قبلی برای قضات و مدیران.

راهکار 3: ایجاد سیستم الکترونیکی پرونده

راهکار 4: ایجاد خلاصه پرونده جهت پاسخگویی به ارباب رجوع (مکانیزه نمودن نظام پاسخگویی مردمی)

5 – خارج کردن پرونده از محيط کار

راهکار 1 : ممنوع نمودن خروج پرونده از محیط کار

راهکار 2 : اعلام مراتب توسط بایگان­ها به رئیس دادگستری

راهکار 3: تأمین نیروی قضایی و اداری متناسب

6 : فقدان نظارت کافی بر زیر مجموعه

مشکل اول: آشفتگی دفاتر ناشی از عدم نظارت

راهکار1: برخورد اداری و انتظامی با قضاتی که بر عملکرد زیر مجموعه خود نظارت کافی ندارند و اعلام تخلف آنها از جانب مراجع نظارتی.

راهکار 2 : نظارت مستقیم بر دفتر تعیین وقت

راهکار 3: بازدید مستمر از سایر دفاتر

مشکل دوم : تعیین نکردن فرصت برای دفتر جهت اجرای دستور قضایی

راهکار: نظارت مستمر قاضی بر دفتر و صدور دستورات قضایی واضح و مدت­دار جهت جلوگیری از سلیقه­ای عمل کردن کادر دفتری

مشکل سوم: عدم تشویق کارکنان فعال و عدم تنبیه کارکنان غیرفعال.

راهکار : استفاده از تشویق و تنبیه برای ایجاد انگیزه در تسریع در رسیدگی.

مشکل چهارم : عدم آشنایی کافی قضات نسبت به امور دفتری

راهکار: اختصاص سرفصلهایی در مواد آموزشی قضات به امور دفتری

7 : عدم توجه و دقت در صدور دستورات قضایی

مشكل اول: صدور دستورات كلي از جانب رؤساي دادگاه

راهكار 1: آموزش و ارشاد

راهكار 2: صدور تصمیمات جامع و روشن

مشكل دوم : عدم دقت در صدور دستورات قضايي و ناخوانا بودن و جامع و كامل نبودن آنها و صدور دستورات متعدد

راهكار1 : تجمیع دستورات

راهکار 2 : آموزش در خصوص صدور دستورات کامل و یکجا و برخورد انتظامی با متخلفین

مشکل سوم : صدور دستورات مطلق و بدون ظرف زمانی

راهکار: قرار دادن ضرب الاجل

مشکل چهارم: صدور دستورات غیر صحیح و غیر مؤثر

راهکار 1: آموزش جهت توجه و دقت در صدور دستورات قضايي صحيح و اصولي و هدف­دار و حذف دستورات غیر ضروری

راهکار 2 : الزام قضات به مستدل نمودن تمامی دستورات قضایی

راهکار 3 : ایجاد هماهنگی در خصوص دستورات توسط رؤسای دادگستریها

مشکل پنجم : ثبت دستورات و تصميم‌هاي قضائي در حاشيه و پشت اوراق پرونده

(حاشیه نویسی)

راهکار1 : ارشاد و آموزش

راهکار دوم : درج دستورات در صورتمجلس با ذکر مشخصات کامل

مشکل ششم : نوشتن آراء، دستورات قضایی و تقریرات اصحاب دعوی با خط ناخوانا

راهکار: برنامه ریزی و اجرای آموزش خوشنویسی برای قضات

8 : تعلل در تصمیم گیری و صدور رأی نهایی

مشکل اول: کم کاری و طولانی نمودن روند دادرسی

راهکار 1 : تعیین سقف زمانی برای رسیدگی به پرونده­های قضایی

راهكار2: عدم سهل‌انگاري و تأخير غير ضروري در تشكيل جلسات دادگاه‌ها.

راهکار 3 : هدف بودن رفع خصومت از طریق صلح و سازش

راهکار 4: تعيين سقف مشخص در رسيدگي به پرونده‌ها از نظر آماري و تعلق پاداش به تعداد مازاد

راهكار 5: علني بودن محاكمات و شفافيت در دادرسي و استفاده از جنبه نظارتي و ارشادي آن در محاكمات علني.

راهكار6 : اقدام سریع در خصوص پرونده­های قدیمی یا حساس

راهکار 7 : نظارت مستمر بر کار قضات

مشکل دوم : استنکاف از صدور رأی به دلیل وجود ابهامات و سؤالات حقوقی

راهکار 1 : نهادینه نمودن طرح سؤالات علمی بدون احساس خجالت

راهکار2: عدم ارتقاء سمت این گونه قضات و تقویت بنیه علمی آنها.

مشكل سوم: سرگرم شدن قضات به برخي امور اداري اعم از تهیه گزارش براي واحدهاي نظارتي اعم از دادسراي انتظامي و پاسخگويي مستقيم به مكاتبات

راهكار: ارجاع اينگونه امور به كارمنداني كه زير نظر قضات مربوطه انجام وظيفه مي‌نمايند.

مشکل چهارم: منوط نمودن صدور دستور به حلول وقت نوبتی

راهکار:

9 : کیفیت پایین آرای قضایی و بی دقتی در صدور رأی

مشکل اول: عدم استدلال و استحکام در آرای بدوی

راهكار1: آموزش

راهکار 2 : برنامه ریزی و عملی سازی «انتشار آرای با کیفیت مطلوب در قالب نشریه و یا سایر رسانه­

مشکل دوم : استفاده از دستورات از پیش آماده شده و کلیشه­ای برای همه پرونده­ها

راهكار: الزام قضات به صدور دستورات خاص هر پرونده و پرهيز ازصدور دستورات
كليشه­اي به صورت فرم يا مهر از پيش آماده شده.

مشکل سوم : مسکوت گذاشتن برخی از خواسته­های خواهان هنگام صدور رأی

راهکار :

مشکل چهارم: عدم اتخاذ تصمیم مقتضی در رابطه با ایرادات معنونه از سوی اصحاب دعوی

راهکار:

مشکل پنجم : عدم اتخاذ تصمیم در مورد بعضی از طرفین (متهمین)

راهکار :

مشکل ششم : عدم درج مشخصات پرونده و طرفین در رأی نسخه اصلی و دست نویس

راهکار : آموزش

مشکل هفتم: تفسیر غیر علمی از قوانین

راهکار:

مشکل هشتم: صدور کیفرخواستهای غیابی از ناحیه دادسرا

راهکار: تشکیل جلسات توجیهی با قضات دادسرا

ب – ضعف انگیزه کاری و علل آن

1 – عدم توجه به وضعیت معیشتی و مشکلات شخصی قضات

راهکار 1 : اجرای برنامه‌های روحیه بخش

راهکار2 : ارتقاء ‌سطح زندگي

راهکار 3: مطالعه استعدادهای حمایتی موجود و برنامه ریزی کارشناسانه

راهكار 4: بها دادن به قضات و رسيدگي به حوايج ضروري آنها چه در محيط كار و

چه در خارج از محيط كار.

راهکار 5 : تشکیل باشگاه رفاهی، تفریحی، سیاحتی و زیارتی مخصوص کارکنان.

راهکار 6 : تقویت تعاونیها

راهکار 7 : ایجاد تنوع و تحول در ارجاعات

2 – فقدان امنیت شغلی

مشکل اول : ترس از اعمال نفوذ و بازی با آبروی افراد با گزارش و اقدامات مغرضانه:

راهکار:رعایت اصل مصونیت قضایی

مشكل دوم : تنها بودن متصدیان امر قضا در زمان مواجه شدن با مشكلات شغلي

راهکار :

مشکل سوم : تعلیق قضات در صورت واقع شدن در مظان اتهام

راهکار: احترام به استقلال قاضي و حاکميت قانون

مشکل چهارم : تأثیر تحولات و مقابله­های سیاسی و حزبی بر شغل قضات

راهکار: تدبیرات مدیریتی

مشکل پنجم : نقل و انتقالات مغرضانه و متأثر از نفوذ

راهکار : حاکم بودن قانون بر انتصابات و نقل و انتقالات

3 – وجود تبعیض در انتصابات و تضاد در نیروهای قضایی

راهكار 1: ساماندهي نظام جذب، انتصاب و ارتقاي مديران قضايي كشور.

راهكار 2: ايجاد ساختار مناسب براي جابجايي قضات و يا تغيير شغلي

راهکار 3 : رعايت عدالت در عزل و نصب‌ها و جلوگيري از احساس تبعيض در خصوص موارد مذکور.

راهکار 4 : رعایت چارت سازمانی از طرف مسئوولان قسمتها و قراردادن افراد در پستها با توجه به تخصص و توانائیهای لازم آنان

راهکار 5 : شخصیت دادن به قضات و برنامه‌ریزی برای جذب بهترین نیروها

راهکار 6 :در اعطای پایه‌های قضایی فقط به سنوات خدمت اکتفا نشود بلکه شایستگی‌های علمی و تجربی و اخلاقی نیز در نظر گرفته شود.

4 – وجود تبعیض در نقل و انتقالات

راهکار : ضابطه­مندي نقل­وانتقالات كارمندان قضايي و اداري دادگستري

5 – فقدان امنیت جانی و مالی

مشکل اول : فقدان امنیت در محل کار

راهکار: تقویت کادر امنیتی و قوانین برخورد کننده با افراد اغتشاشگر

مشکل دوم : فقدان امنیت در محل زندگی

راهكار 1: بالا بردن ضریب امنیتی از طریق بخشنامه از سوی ریاست محترم قوه قضائیه

راهكار2: توجه به لباس و نحوه پوشش قضات

راهكار 3: تهيه منازل سازماني براي قضات در محل‌هاي مناسب شهرها و حفاظت

فيزيكي از محوطه‌هاي آن منازل.

6 – فقدان سیستم دقیق و نظام مند تشویق و تنبیه

راهکار :

7 – فقدان مرجع کارآمد جهت تشویق قضات فعال یا تنبیه قضات نالایق

راهکار : اعطای اختیارات به رؤسای دادگستری

8 – برخوردار نبودن قضات از مرخصی مکفی

راهکار :

9 – عدم پرداخت به موقع حق کارانه و حق بهره وری

راهکار : مبارزه با تفکر مادی گرایی و در عین حال اقدام در خور شأن مدیران

10– عدم رعایت تناسب در پراخت کارانه به قضات

راهکار : متناسب سازي نظام پرداخت با كميت و كيفيت عملكرد قضات مبتني بر نظام جامع ارزشيابي عملكرد.

11 – برخورد با قضات غیر از شأن قضایی

راهکار 1 : احترام به شأن قاضی از سوی مدیران

راهکار 2: تقویت پایگاه اجتماعی قضات دادگستری

12– پایین بودن حقوق قضات نسبت به برخی مشاغل مرتبط

راهکار 1 : اقدام فوری از طریق اختیارات رئیس قوه و اقدامات بلند مدت

راهکار 2 : رعایت حداقل استاندارهای جهانی یا منطقه­ای

13- طولانی‌بودن ایام نگهداری قضات در شهرستانهای دورافتاده و محروم.

راهکار : توجه خاص به مناطق محروم و کوتاه نمودن ايام توقف الزامي قضات در اين مناطق مگر با رضايت خودشان.

14 –عدم انگیزه ایمانی و قصد خدمت

راهکار:

15 – برخی افراط و تفریط­ها از سوی مراجع نظارتی و انتظامی

راهکار :

16– عدم عدالت در ارجاع پرونده­ها به قضات از نظر سنگینی و پیچیدگی و تعداد ارجاعات روزانه

راهکار :

17 – وجود تبعیض در تقسیم امکانات

راهکار :

18 – صدور دستورات غیر قانونی به قاضی توسط مسؤولین

راهکار :

19 – تناسب نداشتن پرونده­های محوله از نظر پیچیدگی و حجم با تخصص و تجربه و علاقه قضات

راهکار 1 : توجه به علاقه و تخصص حین ارجاع

راهکار 2 : بازنگری و طراحی نظام استخدام کادر قضایی و اداری و متناسب سازی

آنها با توجه به تخصص و مهارت.

راهکار 3 : تربیت تخصصی قضات بر اساس علائق در دوران دانشگاهی

ج – فقدان شرایط مطلوب کاری و علل آن

1 – تراکم کار در محاکم

مشکل اول : حجم بالای ورودی پرونده­ها به دادگستری

راهکار 1 : کاهش ورودی پرونده­ها به دادگستری

راهکار الف) پیشگیری از تشکیل دعاوی مدنی و وقوع جرم:

1 – پیشگیری از تشکیل دعاوی مدنی

1 – 1 – بازنگری قوانین ماهوی

2 –1 – منع سوء استفاده از دادخواهی

3 – 1 – نظارت فرهنگی و حقوقی بر زمینه­های اختلاف زا

2 – پیشگیری از وقوع جرم و کاهش آمار جرایم :

1 – 2 – تدوین اصول سیاست جنایی با تکیه بر مطالعات علمی:

2 – 2 – تهیه آمار جرایم

3 – 2 – سرمایه گذاری در بخش پیشگیری

4 – 2 – احترام به تصمیم قاضی در خصوص میزان مجازات حبس

راهکار ب – قضا زدایی

1 – راههای فراگیر شدن قضازدایی

1 – 1 – اصلاح فرهنگ مراجعه به محاکم و ایجاد رغبت در مراجعه به مراجع غیر قضایی

2 – 1 – ایجاد تعدد در طرح حل اختلاف غیر قضایی

3 – 1- سرمایه گذاری و حمایت دولتی

4 – 1 – تهیه پیش نویس قوانین مناسب راجع به قضازدایی

5 – 1 – اصلاح قوانین موجود

2 – طرق جایگزین سیستم قضایی:

1 – 2 – حل و فصل دعاوی از طریق داوری

اول: داوری اجباری دولتی

دوم : داوری اختیاری

2 – 2 – حل و فصل دعاوی در واحد مصالحه

3 – 2 – میانجیگری

اول – میانجیگری در امور حقوقی

دوم – تغییر مسیر کیفری از طریق میانجیگری

4 – 2 – شورای حل اختلاف

اول – خواستگاه اهداف قانونی

دوم – پیشنهادات و راهکارهای تکمیلی جهت بهبود و افزایش بهره وری

یک – ساماندهی و تقویت شوراهای حل اختلاف

دو – استخراج پرونده­هایی که در صلاحیت شورای حل اختلاف قرار دارند.

سه – افزایش اختیارات شورای حل اختلاف

چهار- اعمال برخی اصلاحات در تصویب قانون جدید و آیین نامه اجرایی شوراهای حل اختلاف

پنج – واگذاری ارجاع پرونده به شورای حل اختلاف به مقام ارجاع در دادگستری

راهکار ج – حل مشکلات زوجین در نهادهای مردمی و اجتماعی

راهکار د – تقویت ادارات ارشاد از نظر کادر اداری و حضور وکلای معین در این ادارات
راهکار هـ- احاله پرونده­های موضوع مواد 92 و 93 قانون ثبت به واحد اجراء ثبت اسناد

راهکار و – ساماندهی ارجاع پرونده­­ها

1– جلوگیری از ورود پرونده­های خارج از صلاحیت به دادگستری

2 – تشكيل دفتر نهادهاي شبه قضائي زير نظر معاونت‌هاي ارجاع دادگستري‌‌ها و دادسراها

راهكار 2: داير كردن شعبه­هاي اختصاصي براي تسريع در رسيدگي به برخي جرايم بالاخص جرايم خاص.

راهکار 3 : برنامه‌ریزی (ازقبیل تخصیص منابع انسانی ومالی) برای مختومه نمودن پرونده‌های جاری بیش از یکسال.

راهکار 4 : عدم استفاده از قضات در خارج از وقت اداري، در خصوص استفاده از

راهکار 5 : ایجاد دادگاههای سیار و خارج از وقت اداری جهت تسریع در رسیدگی به پرونده­ها

مشکل دوم : کمبود قاضی

مشکل الف – کند بودن جذب و استخدام قضات

راهکار : جذب قضات به حد لازم و وفق معیار جهانی

مشکل ب – اعطاء مأموریت به قضات در خارج از تشکیلات قضایی و شرکت در کمیسیونها و جلسات به نمایندگی از دادگستری

راهكار: شرکت در جلسات خارج از وقت اداری

مشکل ج – اعزام قضات مأمور به حوزه‌هاي قضائي مختلف

راهکار :

مشکل د – اعزام قضات مأمور به مشاغل ستادی در دستگاه قضایی

راهکار 1: عودت به کار و عدم بکارگیری قضات در پست سازمانی

راهکار 2 : اشتغال پاره وقت در شعب

مشکل هـ– استعفای قضات و خروج از دستگاه قضایی

راهکار 1: انجام کار کارشناسی و ایجاد جاذبه

راهکار 2 : تأمین شرایط مناسب کاری و عدم تحمیل تکلیف مالایطاق

راهکار 3 : عدم پذیرش استعفای قضات مگر در موارد ضروری و موجه

مشکل و – نقل و انتقالات قضات به صورت یک طرفه

راهکار : خودداری از نقل و انتقالات یکطرفه و در صورت لزوم تعیین جایگزین هم ردیف

مشکل سوم : عدم تناسب کمی شعب و واحدهای قضایی

راهکار : افزایش مجتمع­های قضایی و متناسب کردن تعداد شعب رسیدگی کننده با تعداد پرونده­ها .

2 – شرایط نامطلوب کاری ناشی از عملکرد معاونت ارجاع

مشکل اول: عدم رعایت عدالت در ارجاع

راهکار 1: رعایت عدالت به جای تساوی در ارجاع

راهکار 2 : عدم ارجاع به شعب متراکم

راهکار 3 : تعیین سقف مشخص رسیدگی به پرونده­ها از نظر آماری

مشكل دوم : عدم ارجاع مضاعف پرونده به شعباتي كه علاوه بر رئيس داراي دادرس هم مي‌باشند.

راهكار: ارجاع پرونده بر اساس اطلاعات کسب شده از وضعیت هر شعبه

مشکل سوم : ارجاع پرونده مطروحه در يك شعبه به شعبة ديگر.

راهكار: عدم ارجاع پرونده به شعبه دیگر مگر در موارد قانونی

مشکل چهارم : عدم توجه به تخصص، تجربه و علاقه قضات در ارجاع پرونده­ها

راهکار 1 : «رعايت تخصص در ارجاع»

راهکار 2 : ارجاع پرونده­های مهم و پیچیده حتی الامکان به قضات با تجربه

راهکار 3 : عنایت بیشتر و جدی تر به ماده 4 قانون تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب

راهکار 4 : تدوین دستورالعمل نظام ارجاع تخصصی پرونده­ها

3 – آمار گرایی و بی توجهی به کیفیت پرونده­ها

راهکار: توجه بیشتر به کیفیت

4- عدم اطلاع به موقع قضات از تصویب قوانین، آیین نامه­ها و آراءدیوانعالی کشور

راهکار 1: توزیع روزنامه رسمی به اندازه کافی بین قضات و برگزاری جلسات توجیهی در این خصوص

راهکار 2 : ایجاد نظام جامع اطلاع رسانی قوانین و مقررات به قضات اعم از مکتوب و الکترونیکی

5 – محرومیت قضات محاکم از دسترسی سریع به قوانین و مقررات، آراء دیوانعالی کشور و …

راهکار 1: در اختیار قرار دادن انواع مجموعه­های قوانین در هر واحد قضایی

راهکار 2: کمک به دادرسان جهت دسترسی به قانون حاکم برقضیه با تهیه لوح فشرده قوانین

6 – تعدد سمت

راهكار: عدم تفویض سمتهای متعدد حتی در صورت قابلیت انجام همه سمتها

7- تفویض و نقل و انتقالات فراوات قضات پرونده

راهكار 1: توجه و عمل به اصل 164 ق. اساسي و برنامه‌ريزي جامع براي امر مزبور.

راهكار 2: رعايت قانون نقل و انتقال دوره‌اي قضات.

راهكار 3: رسیدگی به پرونده از ابتدا تا انتها توسط یک قاضی

8- عدم دسترسي به منابع حقوقي درصورت ايجاب ضرورت.

راهكار: فعال و غني نمودن كتابخانه دادگستري از منابع حقوقي.

9- دخالت بعضي عوامل يا شخصيت­ها در روند رسيدگي به پرونده­ها و به مخاطره افتادن استقلال قاضی

راهکار 1: دوری مدیران قضایی از مداخله و سفارش و بها دادن به استقلال قاضی

راهکار 2 : ایجاد و تقویت روحیه خدامحوری در میان قضات

راهکار 3 : دور نگهداشتن قضات از سیاست زدگی

راهکار 4 : احترام به اظهارنظر و استنباط قضایی دادرس

راهکار 5 : توسل به «قانون مجازات اعمال نفوذ بر خلاف حق و مقررات قانونی مصوب 24/9/1315)

10 – اتلاف وقت قاضی جهت نوشتن صورتجلسات

راهکار : داشتن یک منشی کارآمد جهت انجام اینگونه امور

11- کمبود کادر اداری

راهکار :

ج : علل صنفی اطاله زا

1 – ضعف دانش حقوقی قضات و عدم تسلط بر قواعد و اصول کلی

مشكل اول : ضعف آموزش كيفي دانشجويان به خصوص در دانشكده علوم قضايي

راهکار : جدی گرفتن آموزش اولیه در دوران دانشجویی و در دوران کارآموزی قضایی

مشكل دوم: عدم رعايت استانداردهاي كيفيت علمي در پذيرش قضات، اعم از طلاب و دانشگاهیان

راهکار 1: گزینش توأم با برگزاری دوره­های آموزشی و آزمون

راهکار 2: پرهیز از استخدام اشخاص کم سواد و بی کیفیت و عدم تبدیل وضعیت کارکنان اداری به قضایی حتی الامکان مگر با احراز کیفیت لازم

راهکار 3 : جذب افراد دارای مدرک فوق لیسانس با معدل بالا

راهکار 4 : جذب قضات از میان تیزهوشان ترین افراد جامعه

مشکل سوم : عدم تونایی در جذب نخبه­های حقوقی

راهکار: فراهم نمودن شرایط برای جذب قضات از میان فضلا و حقوقدانان نخبه و استادان

مشکل چهارم: عدم فرصت کافی برای قضات جهت مطالعه و تحقیق

راهکار: ایجاد فرصت و زمینه برای مطالعه و تحقیق قضات

مشکل پنجم: عدم برخورداری قضات از آموزشهای حین خدمت و به روز نبودن دانش حقوقی

اول : نقش آموزش

دوم: راهکارها

راهکار 1: آموزش جدی حین خدمت

راهکار 2 : برنامه ریزی آموزشی تخصصی برای قضات

راهکار 3: ارزشی نمودن مطالعات و تحقیقات، توسعه و تقویت معاونتهای آموزش

راهکار 4 : برگزاری آموزش دوره­ای قضات به صورتی که یک سال آموزش را در پی داشته باشد

انتفاد از راهکار :

راهکار 5 : برنامه ریزی دقیق برای بازآموزی و آموزش مسائل نوین در ضمن خدمت

مشکل ششم : تورم و کثرت متون حقوقی و فقهی در راه دستیابی به حکم قضایا

راهکار:

2 : عدم اشراف بر قوانین، مقررات، آراء وحدت رویه و …

راهکار 1 : مطالعه دقیق قانون توسط مراجع رسیدگی کننده

راهکار2 : توجه جدی به آموزشهای ضمن خدمت قضات

راهکار 3 : جمع آوری قوانین مرتبط با امور قضایی منتشره در روزنامه رسمی

3 – عدم اطلاع قضات از بخشنامه­ها و دستورالعملهای قوه قضائیه

راهکار: ابلاغ دقیق و سریع بخشنامه­ها و دستورالعملها

4 – کمبود قضات با تجربه در دستگاه قضایی

یک : مشکلات منجر به کمبود قضات با تجربه

مشکل اول: جذب افراد کم تجربه

راهکار:

مشکل دوم : آموزش ناکافی اولیه در دوران کارآموزی

راهکار 1 : افزایش دادن مدت کارآموزی به دو سال

راهکار 2 : تکیه بیشتر بر بخش عملی کارآموزی و افزایش آن

راهکار 3 : آسیب شناسی موارد نقص و اشتباه در قضاوت که موجب اصلاح توسط دادگاههای بالاتر
می­گردد.

راهکار 4 : تخصصی نمودن آموزشها در دوره کارآموزی

راهکار 5 : رسیدگی ورود و خروج به یک پرونده توسط قضات مجرب در حضور کارآموزان

راهکار 6 : تدریس گلوگاههای مشکل قضات توسط قضات و وکلای مجرب

مشکل سوم : فقدان آموزش علمی حین خدمت

راهکار 1: برگزاری دوره­های آموزشی حضوری به صورت پرسش و پاسخ با حضور اساتید مجرب

راهکار 2: برگزاری دوره­های آموزشی و کارآموزی جامع و فراگیر برای قضات جدید الاستخدام

مشکل چهارم : برگزاری آموزشهای عمومی و غیر هدفمند

راهکار: خارج کردن آموزشها از حالت عمومی و گروهی و برگزاری آن به صورت شخصی تر و در گروههای کوچک

مشکل پنجم : عدم توجه به آموزشهای عملی در دوره­های تحصیل علم حقوق

راهکار:

مشکل ششم : خروج افراد با تجربه از دستگاه قضایی

راهکار:

مشکل ب: فقدان یا ضعف جاذبه­های مادی و معنوی برای باقی ماندن قضات کارآمد و با تجربه در کار قضا

راهکار: اعمال دستورات شرعی در رسیدگی به وضعیت معیشتی قضات

دوم: مشکلات ناشی از عملکرد قضات بی تجربه

مشکل اول : افزایش جلسات دادرسی و آمار نقض آراء به دلیل تصمیمات و آراء نامناسب

مشکل دوم : افزایش تخلفات قضایی

مشکل سوم: پنهان کاری وتعویق کار به دلیل عدم مهارت

مشکل چهارم: عدم توانایی در اداره جلسه دادرسی

مشکل پنجم: رفع مشکلات ناشی از بی تجربگی با پرسش از کادر اداری

مشکل ششم : به جریان انداختن بی حاصل پرونده

مشکل هفتم : تصمیمات بی ربط نسبت به موضوع پرونده

راهکارمشترک : نظارت مستمر بر کار قضات در سالهای اولیه کار

5: کمبود قضات مجرب در مناطق محروم به دلیل عدم جاذبه­های مالی و رفاهی و …

راهکار: اعطای تسهیلات ویژه به قضات شاغل در مناطق محروم

6: عدم دقت در گزینش قضات متعهد و بااستعداد

راهکار 1: گزینش بر اساس استعدادهای فردی و متناسب با مسؤولیت

راهکار 2: دقت کامل در جذب نیروهای مخلص، با ایمان، متعهد به نظام اسلامی و واجد شرایط از هر نظر (ظاهری، باطنی)

7 – نارسایی در عملکرد معاونت ارجاع

مشکل اول: عدم تفکیک ابتدایی شکایات به حقوق و کیفری

راهکار: بررسی شکوائیه­ها توسط واحد ارشاد و معاضدت و معاونت ارجاع دادسراها و پذیرش شکوائیه­های صرفاً واجد خصیصه کیفری

مشکل دوم : عدم توجه به سبق ارجاع در امور حقوقی

راهکار: بررسی اطلاعات دادخواست توسط متصدی رایانه مستقر در کنار معاونت ارجاع و گنجاندن ستونی در این خصوص در فرم دادخواست

مشكل سوم: عدم اعطاي اختيار قانوني به معاون ارجاع در خصوص پرونده‌هائي كه بيش از مدت متعارف در يك شعبه جريان داشته و منتهي به صدور رأي نشده است

راهكار: وضع قانون مناسب در این زمینه

مشکل چهارم: قانومند نبودن نحوه ارجاع

راهکار : تدوین طرحی برای قانونمندکردن نحوه ارجاع پرونده‌ها به شعب دادگاهها

مشکل پنجم : مشخص نبودن چگونگی کنترل ورودی پرونده به دستگاه قضایی

راهكار: مشخص نمودن مصادیق ارجاع

مشکل ششم : ارجاع پرونده­های خلافی یا ساده و با تشریفات کم به شعب و احتساب آنها در آمار

راهکار : ارجاع اینگونه پرونده­ها به شعبه­ای خاص که قاضی کم تجربه تری در آن اشتغال دارد

مشکل هفتم : ارجاع شکوائیه در اولیه مرحله به وسیله معاون قضایی به نزد ضابطین دادگستری با مهر حاوی دستورات کلیشه­ای

مشكل هشتم: همزماني وقت رسيدگي پرونده­ها با پرونده­هاي ارجاعي از سوي پاسگاه­ها

راهكار1: حل مشکل قانونی

راهکار 2 : منظور نمودن دادرس علی البدل ثابت برای هر شعبه

8 – نارسایی در سیستم ارتقاء سمت

مشکل اول :فقدان سیستم ارزشیابی و کارآمد

راهکار : ارزشیابی قضات توسط فاضل­ترین افراد و بر اساس عوامل و ملاکهای ملموس

مشكل دوم: تبديل وضعيت كارمندان اداري به كادر قضايي بدون گذراندن كارآموزي قضايي ^[1]

راهکار:

مشکل سوم: عدم در نظر گرفتن شناسنامه علمي قضات و لحاظ درجه نقض تصميمات و آراء قضايي در ارتقاء منصب و تغيير سمت

راهکار: تهيه کارنامه و شناسنامه علمي قضات، لحاظ درصد نقض تصميمات و آراء قضايي و دخالت دادن آن در ارتقاء سمت ^[2]

مشکل چهارم : سرعت رشد و ترقی سمت قضایی در قضات جدیدالاستخدام

راهکار 1 : پرهيز از رابطه بازي در تغيير و ترفيع سمت قضايي و صرفاً اهميت دادن به کيفيت علمي و تجربه قضات و رعایت نظام ترقی پله کانی ^[3]

راهکار 2 : پرهیز از ترفیع سمت قضایی زود هنگام، صرفاً به لحاظ کمبود کار قضایی در سمتهای بالاتر

9 – عدم اشراف قاضي به محتواي پرونده قبل از تشكيل جلسه دادرسي

راهکار 1 : صدور بخشنامه از سوی ریاست محترم قوه

راهکار 2 : ایجاد شرایط لازم برای مطالعه و بررسی پرونده توسط قاضی قبل از رسیدگی

راهکار 3 : در نظر گرفتن پست کارشناسی جهت مطالعه و آماده سازی پرونده قبل از رسیدگی

راهکار 4 : استفاده از برگ وضعیت پرونده

راهکار 5 : نظارت رؤسای دادگستریها و ارائه گزارش فوری به دادسرای انتظامی قضات در صورت مشاهده اهمال

10 – غیبت قضات در اوقات تعیین شده یا مرخصی ساعتی و تجدیدوقت پرونده­ها

راهکار 1 : برنامه ریزی جهت حضور به موقع قضات در محل کار و کاستن از اشتغالات متعدد و غیر ضرور قضات

راهکار 2 : کسر حقوق به عنوان جریمه و معرفی به دادسرای انتظای قضات در صورت تکرار تخلف

راهکار 3 : تدوین دستورالعمل نظارت مسؤولان بر حضور قضات به ویژه در اوقات تعیین شده دادرسی

مبحث دوم: كارمندان اداري (كارمندان دفتر شعبه)

گفتار اول: مشكلات ناشي از عملكرد كاركنان اداري

مشکل اول: فقدان برنامه­ریزی و مقررات خاص در کنترل دادخواستها و شکایات

1ـ شكايت ـ اعلام جرم ـ دادخواست

1ـ1ـ چگونگي تنظيم شكايت

1ـ2ـ عدم كنترل شكايت و دادخواست

راهكار: تهیه فرم متحد الشکل شکایات مطابق قانون

نكاتي چند در كنترل تكميل بودن دادخواست

الف­ـ امضاء يا اثر انگشت دادخواست دهنده

ب­ـ كنترل مشخصات خواهان

ج­ـ كنترل مشخصات خوانده

د ­ـ تعيين خواسته و بهاي آن

راهکار 2 : اقدام به موقع در خصوص دادخواست ناقص

الف­ـ ابلاغ حضوري موارد نقص به دادخواست دهنده

ب­ـ اقدام مقتضي در صورت نقص دادخواست و عدم حضور دادخواست دهنده

ج­ـ نكات لازم­الذكر در اخطاريه رفع نقص

د­ـ توجه در مخاطب اخطار رفع نقص

مشکل دوم : عدم كنترل دادخواست تجديدنظر و فرجام

راهكار: 1ـ استفاده از کارکنان مطلع و آموزش دیده

راهکار 2 : توجیه مدیران دفاتر برای دقت در دادخواستهای حقوقی

راهکار 3 : نظارت رئيس دادگاه­هاي تجديد نظر و عدم پذيرش دادخواست­های تجديد نظر قبل از ارائه به دادگاه­هاي بدوي صادر كننده رأي

راهکار 4 : كنترل و نظارت به وسيله قضات دادگاه در خصوص دادخواست تنظيمي و ثبت شده

راهکار 5 : قرار دادن جايي ذيل برگ دادخواست براي رفع نقص به صورت موارد نقص و تكميل

راهکار 6 : تهيه دستور العمل و ابلاغ آن جهت مكلف نمودن مديران دفاتر براي درج علت احضار و اخطار و امضا و تأييد نمودن احضاريه­ها و اخطاريه­ها

راهکار 7 : تهيه و ابلاغ دستورالعمل عدم پذيرش دادخواست­هاي تجديد نظر قبل از ارائه به دادگاه­هاي

بدوي صادر كننده رأي

راهکار 8 : تعيين حداقل ضمائم ضروري براي تقديم دادخواست به ويژه در مرحله واخواهي و يا تجديد نظر و با اعمال ضمانت اجراي متناسب

راهکار 9 : آموزش مستمر مسؤولان دفاتر همراه با آزمون در رابطه با دريافت دادخواست

راهکار 10 : الکترونيكي شدن پرونده­ها و سوابق در بايگاني راكد دادگستري

راهکار 11 : اصلاح مقررات در زمينه تهيه و روش­هاي وصول دادخواست

راهکار 12 : استفاده از چك ليست­ها

راهکار 13: دقت در محاسبه و وصول هزینه دادرسی هنگام تقدیم دادخواست یا شکوائیه

راهکار 14 : پیگیری مستمر، اعلام تخلفات، تشویق محاسن

راهکار 15 : اعلام موارد نقص در بررسي اوليه به ارائه كننده دادخواست براي تكميل قبل از ثبت

مشکل سوم: عدم تعيين وقت دادرسي متناسب

1ـ عدم توجه به تعطيلات رسمي در تعيين اوقات رسيدگی

راهکار: ملزم شدن مدیران دفاتر به استفاده از تقویم در زمان تعیین وقت

2 – عدم لحاظ شرایط ساعات اداری در تعیین اوقات رسیدگی

راهکار: اتخاذ ترتیب مناسب جهت رسیدگی به پرونده­های مهم در ساعات اولیه

3 – تعیین وقت رسیدگی توسط افراد فاقد اطلاعات قضایی

راهكار: تعیین وقت رسیدگی توسط شخص قاضی در پرونده­های مهم

4ـ تعيين وقت دادرسي بدون توجه به فراهم نمودن همه شرايط

راهكار: استفاده از مکانیزم تعیین وقت احتیاطی به جای وقت رسیدگی در صورت مهیا نبودن شرایط رسیدگی

5 ـ تعيين وقت رسيدگي مجدد به جاي تعيين وقت احتياطي

راهکار: تعیین وقت رسیدگی در صورت امکان اصدار رأی

6 ـ رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی با عدم در نظر گرفتن بعد مسافت محل اقامت طرفین دعوی جهت شرکت در جلسات دادرسی

راهکار 1 : رعایت تناسب در تعیین وقت رسیدگی پرونده­ها

راهکار نهایی : توجه به نکات ذیل در تعیین وقت رسیدگی توسط دفتر

الف ­­ـ توجه به تعيين وقت خارج از نوبت

ب ­ـ توجه به رعايت فاصله زماني ابلاغ و وقت دادگاه

ج ­ـ توجه به امكان حضور اصحاب دعوا با توجه به وقت تعيين شده

د­ ـ ضرورت اعمال ماده100 ق. آ. د. م

هـ ـ توجه به وقت لازم براي رسيدگي به دعوا

مشکل چهارم : تعيين اوقات رسيدگي محاكم كيفري استان

راهکار: مدیریت نحوه تنظیم و تعیین اوقات رسیدگی دادگاه کیفری استان

مشکل پنجم : عدم پاسخگويي كادر دفتري به ارباب رجوع

راهکار: بررسي اخلاقي اجزاء دفاتر و طرز رفتارشان با ارباب رجوع و كارداني و مواظبت كارمندان در

انجام وظيفه

مشکل ششم : عدم همكاري برخي از كارمندان با ارباب رجوع در جهت ابلاغ اخطاريه­ها

راهكار1 : حسن سلوك كارمندان محاكم با ارباب رجوع و پرهيز از رفتار اهانت آميز با ارباب رجوع

راهکار 2 : ابلاغ حضوری اوقات رسیدگی به طرفین پرونده

مشکل هفتم: عدم اجراي به موقع دستورات توسط اعضاي دفتري

راهکار 1 : تعيين اوقات دادرسی و انعكاس آن در دفاتر دادگاه­ها مستقيماً‌ تحت نظر قاضي

راهکار 2 : نظارت مستمر و دقیق بر عملکرد کادر دفتری توسط قضات

راهکار 3: گزارش تخلفات به رؤسای دادگستریها

مشکل هشتم: فقدان نظم اداري و روحيه خدمت­رساني

راهکار: استقرار نظم اداری و روحیه خدمت رسانی

1 – لزوم تقديم پرونده قبل از حلول موعد وقت اداري در صورت انجام دستور دادگاه

2 – کنترل ثبت درخواستها و دادخواستهای تجدیدنظر توسط دفتر و ا رسال به موقع به مرجع تجدیدنظر

مشکل نهم: عدم دقت در نوشتن آدرس مخاطب يا شهود در اخطاريه

راهکار: دقت منشی دادگاه در انجام وظیفه و سرعت در انجام دستورات

مشکل دهم: اعلام تغییر آدرس شاکی و متهم در پرونده­های کیفری و عدم توجه دفتر دادگاه و ارسال اخطاریه­ها و احضاریه­ها به نشانی قبلی

راهکار: الصاق کارت تغییر آدرس و نشانی در نقطه­ای مشخص از پرونده

مشکل یازدهم: ناقص و ناخوانا بودن يا به كارگيري الفاظ نامفهوم براي مخاطب در ابلاغات يا اخطاريه­ها

راهکار 1 : نظارت بر عملکرد دفاتر و صدور دستورات صحیح و کامل

راهکار 2: دقت در نوشتن اوراق قضایی با خط خوانا و استفاده از کلمات قابل فهم

راهکار3 : استفاده از وسايل مكانيكي نوشتاري

راهکار 4 : يكسان سازي اخطاريه­ها با بهره­گيري از تجربيات مجتمع عدالت

راهکار 5 : استاندارد نمودن رويه­ها و بهره­گيري از الفاظ متعارف در ابلاغيه­ها و دستورات قضايي

راهکار 6 : تهيه نمونه­هاي چاپي آماده و رايانه­اي كردن اخطاريه­ها

راهکار 7 : اهتمام در ابلاغ حضوري اوراق قضايي

الف : نكات لازم در صدور اخطاريه

1ـ تعيين مخاطب و اقامتگاه او و در صورت امكان قيد شماره تلفن

2­ـ قيد زمان و مكان جلسه

3­ـ قيد دستور جلسه در اخطاريه

4 ـ تذكر سابقه ابلاغ

5­­- درج مهر دفتر دادگاه در موارد لزوم

6­ـ صدور اخطاريه علي­حده براي مخاطب متعدد

7 – کنترل کامل بودن اخطاریه قبل از ارسال

مشکل دوازدهم: عدم تسریع در تحویل اوراق قضایی یا پرونده­ها به مأمورین ابلاغ

راهکار: توجه به نکات لازم در ارسال اخطاریه به مرجع ابلاغ

الف: تنظیم سربرگ اخطاریه

ب : ارسال اخطاریه به مرجع مربوطه ابلاغ

ج : عدم ارسال اوراق قضایی اشخاص مقیم به وزارت خانه یا سفارت خانه

مشکل سیزدهم : عدم نظارت كافي مدیران دفاتر پس از وصول نسخه ثاني اوراق قضايي از واحد

ابلاغ

راهکار: الزام مدیران دفاتر به نظارت و کنترل اوراق قضایی واصله از واحد ابلاغ

مشکل چهاردهم :عدم الصاق به موقع اخطاریه­ها و احضاریه­ها بر روی پرونده­ها توسط بایگان و تجدید

اوقات دادگاه

راهکار1:آموزش حین خدمت و نظارت و مراقبت در کار دفاتر توسط قاضی

راهکار 2 : مکلف نمودن مدیر دفتر جهت تاریخ زدن بر روی احضاریه­ها و اخطاریه­ها به محض وصول به دفتر دادگاه

مشکل پانزدهم: عدم کنترل اوراق ابلاغ شده از طرف مدیر دفتر

راهکار1 : بکارگیری نیروهای مجرب و کارآزموده در امر ابلاغ

راهکار 2 : الزام مدیران دفاتر به کنترل اوراق قبل از ضمیمه کردن آن پرونده

راهکار 3 : نظارت بر امر ابلاغ و رعایت نکات لازم در موقع اعاده اخطاریه از مرجع ابلاغ

الف­ـ رعايت مقررات ابلاغ

ب­ـ صدور دستور تنظيم اخطاريه جديد

ج­­­­­­­­ـ كسب تكليف از دادگاه در اعاده اخطاريه به لحاظ عدم شناسايي يا نقل مكان مخاطب بدون سبق

ابلاغ

مشکل شانزدهم : عدم دقت در برگ شماري پرونده­ها

راهكار 1: برگ شماری پرونده­ها به محض تشکیل

راهکار 2 : قراردادن فهرست برای هر پرونده

مشکل هفدهم : تشكيل بدل­هايي ناقص از پرونده­ها در موقع ارسال به مرجع ديگر

راهکار : تشکیل بدل مفید از پرونده­ها در موقع ارسال به مرجع دیگر

مشکل هجدهم: عدم دقت در كنترل پرونده­هاي ارسالي

راهكار1: کنترل پرونده­های وارده به دادگاه تجدیدنظر قبل از ارجاع به شعب

راهکار 2 : تهیه چک لیست کنترل رعایت مقررات قانونی در پرونده­ها

راهکار 3 : تهیه نرم افزار محاسبه هزینه­ها با کمک متخصصین اتوماسیون تشکیلات قضایی

راهکار 4 : بازرسی­های مستمر و هدفمند و تهیه گزارش آماری از اشتباهات کادر دفتری و دادن تذکرات

لازم

راهکار 5 : تأثیر شکل ظاهری پرونده در کاهش اطاله دادرسی

راهکار 6 : تهیه دستورالعمل جامع شرح وظایف متصدیان امور اداری

راهکار 7 : استفاده از برگ خلاصه وضعیت پرونده ملصق به جلد آن

راهکار 8 : آموزش لازم در خصوص چگونگی طرح دعوا و تقدیم لایحه

راهکار 9 : عدم ارسال پرونده به تجدیدنظر و صدور قرار رد دادخواست توسط دادگاه بدوی

راهکار 10 : رعایت نکات لازم قبل از ارسال پرونده به مرجع تجدیدنظر یا دیوان

مشکل نوزدهم: مفقود شدن پرونده­ها و یا برگه­هایی از پرونده

راهكار 1 : برقراری سيستم ثبت اطلاعات الكترونيكي پرونده­ها در مجتمع­هاي قضائي

راهکار 2 : نظارت بر برگ شماري و نظام كد گذاري كنترل پرونده­ها، به ويژه در دادسراها

راهکار 3 : لاك و مهر نمودن سندها و ضمايم مهم پرونده­ها و اعطاي رسيد

راهکار 4 : بسته بندي مناسب پرونده­ها براي جلوگيري از مفقود شدن اوراق

راهکار 5: تهيه و ابلاغ دستورالعمل نحوه تحويل و تحول پرونده­ها و اسناد از بايگان قديم به بايگان

جديد

راهکار 6 : ايجاد سازو كارهاي ارسال پرونده­ها از طريق پيك يا پست سفارش

مشکل بیستم: عدم اتخاذ تصمیم و اقدام فوری به دلیل ارتباط پرونده جدید با پرونده قبلی

راهکار: ملاحظه پرونده جدید با پرونده­های سابق مطروحه توسط دادگاه

مشکل بیست و یکم: عدم ثبت لوایح و دادخواستها به محض وصول و اعطای رسید و تضیع حقوق اصحاب دعوا

راهکار : ثبت لوايح و دادخواست­ها به محض وصول و اعطاي رسيد

مشکل بیست و دوم : عدم ثبت لوایح و ثبت پاسخ استعلامات

راهکار: صدور دستور ثبت لایحه و توجه به فوری بودن آن و پاسخ استعلام توسط دفتر دادگاه

مشکل بیست و سوم: صدور دستورهای غیر ضروری یا غلط توسط دفتر دادگاه

راهکار: لزوم دقت اعضای دفتری در اصلاح و بازبینی دستورات و تصمیمات قضایی

مشکل بیست و چهارم: بلاتکلیف ماندن پرونده­های جریانی به جهت عدم ارسال پرونده­های استنادی

راهکار 1: تهيه دستورالعمل و ابلاغ اعلام وصول پرونده­هاي استنادي توسط مديران دفاتر و اعلام كتبي به قاضي

راهکار 2: تهيه دستورالعمل و ابلاغ نظارت قاضي بر دقت در تهيه بدل

راهکار 3: تبيين گردش كار در صدور احكام و قرارها

راهکار 4 : تدوين بخشنامه براي پرهيز از ارسال پرونده استنادي در صورت همزماني رسيدگي آن در

مرجع قضايي اصلي

راهکار 5 : اصلاح مقررات آيين دادرسي در رابطه با پرونده­هاي استنادي با مشخص شدن شيوه و رويه

راهکار 6 : استاندارد نمودن زمان، محتوا و رويه براي ارسال به مرجع درخواست كننده و اعاده پرونده به مرجع اصلي

مشکل بیست و پنجم: ثبت ناقص و يا اشتباه آدرس اقامتگاه طرفين (عدم توجه به تبصره يك ماده 129 ق. آ. د. ك.)

راهکار1 : رعایت دقیق تبصره یک ماده 129 ق. آ. د. ک

مشکل بیست و ششم : تأخیر در رسیدگی به دلیل ارسال اوراق بدون ثبت در دفاتر

راهکار: خودداری از ارسال اوراق قضایی به وسیله اشخاص و استفاده از پیک سفارشی

مشکل بیست و هفتم : كارشکنی­هاي كارمندان غير متعهد و تأخیر در جریان دادرسی

راهکار : نظارت مستمر و بهره گیری صحیح از تشویق کارمندان ساعی و کوشا و تبیه کارمندان خاطی

گفتار دوم­ـ مشكلات ناشي از عدم شرايط مطلوب براي كارمندان اداري

مشکل اول: تفاوت فاحش حقوق کارمند و قاضی در فرآیند رسیدگی­ها و انجام وظیفه کادر غیر قضایی

راهکار: برخوردار نمودن کارمندان اداری از حقوق و مزایای بیشتر

مشکل دوم: پايين بودن سطح حقوق كارمندان اداري

راهکار : رفع مشکلات معيشتي كاركنان اداري

مشکل سوم: مشکلات شخصی و دلسردی کارکنان اداری

راهکار1: تحقيق در مورد وضعيت معيشتي و فرهنگي و اجتماعي كارمندان

راهکار 2 : ايجاد برنامه­هاي روحيه بخش در محيط اداري

مشکل چهارم : عدم انگيزه به دليل وجود تبعيض و تضاد در نيروهاي اداري

راهکار : رعایت چارت سازمانی و قراردادن افراد در پست­ها با توجه به تخصص و توانایی­ها

مشکل پنجم: كافي نبودن آموزش­هاي كادر دفتري

راهکار 1: آشنايي و آگاهي دادن كارمندان اداري در خصوص رعايت مقررات و انجام تكاليف قانوني

راهکار 2 : سعی در دائمی نمودن آموزش کادر اداری

راهکار 3 : آموزش كارمندان جديدالاستخدام قبل از شروع بكار و استخدام آنها

راهکار 4 : آموزش­های غیرحضوری و مستمر

راهکار 5 : اعلام وظایف قانونی کارمندان دفتری و وظایف مکمل پیش­بینی شده در دستورالعمل­ شماره 3 بصورت تابلو جهت آگاهی و عمل به آن­ها

راهکار 6: تشکیل کارگاه­های آموزشی مناسب کارمندان

راهکار 7 : همکاری مراکز علمی و دانشگاه­ها از طریق اجرای برنامه­های مدون آموزشی به تربیت و تعلیم نیروی انسانی کارآمد

راهکار 8 : جلوگیری از جابجایی­های سریع و ثبات پست

راهکار 9 : نظام­مند نمودن جابجایی کارمندان، محدود نمودن صدور ابلاغ داخلی

گفتار سوم­ـ علل ساختاري و سازماني در مورد كاركنان اداري در حوزه نظام قضايي
كشور

مشکل اول: كمبود كاركنان اداري

راهکار 1: شناسایی نیازهای دادگستری استان­ها از لحاظ نیروی انسانی و تأمین نیروی انسانی طبق چارت تشکیلاتی

راهکار2: تأمین نیروی انسانی و بکارگیری نیروهای جوان و با انگیزه

مشکل دوم: کمبود کادر اداری به ویژه در واحدهای ارشاد و معاضدت قضایی

راهکار1: استخدام و تکمیل کادر اداری به منظور تکمیل چارت سازمانی واحدهای ارشاد و معاضدت

راهكار2: تكميل كادر شعب دادگاه­ها و دفاتر از لحاظ نيروي انساني

مشکل سوم: مدرك تحصيلي كارمندان در رشته­هاي غير مرتبط

راهکار : سعی در بکارگیری و استخدام کارکنان اداری در رشته تخصصی مرتبط

مشکل چهارم: عدم تدوين شرح وظايف دقيق هر يك از كارمندان

راهکار: تدوین دقیق شرح وظایف هر یک از کارمندان

مشکل پنجم : عدم نظارت مداوم و مستمر بر عملكرد كاركنان اداري

راهکار: نظارت مستمر و مداوم بر عملکرد کارکنان اداری

مشکل ششم : نامناسب بودن ساختار تعيين وقت رسيدگي

راهكار: اصلاح قوانين و مقررات در جهت كاهش عناوين موارد فوق­العاده در رسيدگي به پرونده­ها

مشکل هفتم: مشكلات سستي و فرسودگي بافت اداري

راهکار: استفاده از شبکه اطلاع رسانی رایانه­ای

گفتار چهارم: ساير كارمندان

مشکل اول: محول كردن دو مسؤوليت در امور اداري به كاركنان

راهکار: خودداري از محول كردن دو مسؤوليت در امور اداري به کارکنان

مشکل دوم: عدم مواظبت و انضباط لازم در بايگاني پرونده­ها

راهکار: دقت در تنظيم اوراق و مرتب نمودن آنها

مشكل سوم: عدم وجود نظم و ترتيب در بايگاني پرونده­ها

راهكار 1 : استفاده از رايانه در بايگاني كردن پرونده­ها و دادن نظم و ترتيب به آنها

راهکار 2 : به کارگیری افرار مجرب در امر بایگانی پرونده­ها

راهکار 3 : اصلاح سیستم بایگانی دستگاه قضایی

راهکار 4 : بايگاني پرونده­ها در جايگاه خود

راهکار 5 : قرار دادن فهرست برای هر پرونده به منظور دسترسی آسان

راهکار 6 : کنترل وضعیت بایگانی

راهکار 7 : تفکیک بایگانی از لحاظ پرونده­های جریانی از مختوم

راهکار 8 : بازشماری مجدد پرونده­ها

راهکار 9 : اصلاح ساختار بایگانی جهت دسترسی آسان به پرونده­ها

مشکل چهارم: منضبط نبودن بايگاني­های راكد و عدم دسترسي سريع به پرونده­هاي استنادي

راهکار 1 : فعال كردن سيستم بايگاني راكد

راهكار2 : اهتمام در اصلاح ساختار بایگانی راکد

مشکل پنجم : مفقود شدن پرونده­ها در بایگانی­های راکد

راهکار 1 : اصلاح ساختار بایگانی راکد

راهکار 2 : نظم دادن به بایگانی­ها

مشکل ششم : مفقود شدن برگهایی از پرونده­ها

راهکار 1 : ارسال پرونده از طریق پیک یا پست سفارشی

راهکار 2 : تحویل و تحول پرونده­ها و اسناد از بایگان قدیم به بایگان جدید

راهکار 3 : لاک و مهر نمودن سندها و ضمایم مهم پرونده­ها و اعطای رسید

راهکار 4 : بسته­بندی مناسب پرونده­ها برای جلوگیری از مفقود شدن اوراق

مشکل هفتم: عدم تايپ سريع و صحيح دادنامه­ها

راهکار1 : نظارت بر تایپ سریع و صحیح دادنامه

راهکار 2 : استفاده از رایانه در تایپ دادنامه­ها جهت تسریع در کار

راهکار 3 : آموزش لازم به تمام مسؤولين اپراتور به جهت آشنايي با الفاظ حقوقي

راهکار 4 : طراحي و ارائه فرم مربوط به رأي

راهکار 5 : افزایش نیروهای آشنا به تایپ و رایانه

مبحث سوم : نقش و تأثیر عملکرد وکلاء و مشاوران حقوقی در اطاله دادرسی 1

گفتار اول : مشکلات و راه­های مرتفع نمودن عوامل اطاله دادرسی ناشی از وکلاء و مشاوران

حقوقی 4

مشکل اول: عدم توجه به جایگاه واقعی وکلاء در دستگاه قضایی 5

راهکار 1 : ایجاد فرهنگ قانونمداری 6

راهکار 2 : تشویق افراد در بکارگیری وکیل از دعاوی جهت تسریع در رسیدگی 6

مشکل دوم : عدم استفاده و یا دسترسی به وکیل یا مشاور حقوقی 6

راهکار: ضرورت تقویت و بسط دسترسی مردم به وکیل دادگستری 7

مشکل سوم : فقدان وکیل تسخیری در مناطق محروم 8

راهکار 1 : در نظر گرفتن وکیل تسخیری برای نقاط محروم و انتقال این افراد به آن نقاط 8

راهکار 2 : فعال کردن مؤسسه مشاوران حقوقی موضوع ماده 178 قانون برنامه سوم توسعه 8

راهکار 3 : تشویق و اعمال سیاستهای تشویقی برای حذف اشتغال به کار وکلاء در مناطق محروم 8

مشکل چهارم: اختیاری بودن وکیل در دعاوی و طرح دعاوی توسط افراد ناآشنا به امور حقوقی 9

راهکار 1 : عملی کردن اقامه دعوی با حضور وکیل در دعاوی 10

راهکار 2 : الزام حضور وکیل در محاکم 10

مشکل پنجم : نهادینه نشدن فرهنگ استفاده از وکیل دادگستری در دعاوی 12

راهکار: ترویج فرهنگ استفاده از وکیل در پیگیری دعاوی 12

مشکل ششم: عدم استطاعت مالی افراد در اخذ وکیل به لحاظ هزینه بالای خدمات قضایی و مشاوره­ای 13

راهکار1 : تعدیل و مناسب سازی تعرفه حق الوکاله در امور مالی 13

راهکار 2 : تأمین وکلای معاضدتی برای افراد واجد شرایط از طریق استقرار دفتری در دادگستریها 13

راهکار 3 : دادن وکیل اتفاقی به افراد واجد شرایط 15

مشکل هفتم : عدم اهمیت کافی به پرونده­های وکالت تسخیری از سوی وکلاء 16

راهکار : برنامه ریزی و استفاده جدی تر از مکانیسم وکالتهای تسخیری 16

مشکل هشتم : ضعف دانش حقوقی و فقدان تخصص کافی وکلاء در همه موضوعات حقوقی و پرونده­های

وکالتی 17

راهکار 1 : تخصص گرایی در وکالت 17

راهکار 2 : افزایش آموزشهای تخصصی و عمومی وکلاء و مشاورین توسط کانونهای وکلا 17

مشکل نهم : طرح ناصحیح دعاوی توسط برخی مراجعین و حتی وکلای دادگستری 17

راهکار : الزام دفاتر به رعایت دقیق قوانین و مقررات و عدم پذیرش و در صورت لزوم صدور قرار رد در راستای

ماده 54 و 56 ق. آ. د. م. 17

مشکل دهم : عدم تخصص افراد در اقامه دعوی و نحوه دفاع 18

راهکار: اجباری کردن وکالت 18

مشکل یازدهم : عدم اطلاع به موقع به موکل برای پرداخت هزینه­های تعیین شده 18

راهکار: ابلاغ به موقع تکالیف قانونی به موکل 18

مشکل دوازدهم : دخالت وکیل در امور خارج از حدود اختیارات تفویضی 18

راهکار : رعایت حدود اختیارات و موارد تفویضی از سوی وکیل بر اساس مفاد وکالتنامه 18

مشکل سیزدهم : نحوه عملکرد و برخورد قضات و وکلاء نسبت به همدیگر 18

راهکار: تعدیل برخورد قضات و وکلاء نسبت به همدیگر 19

گفتار دوم : اطاله دادرسی ناشی از حیل قانون وکلای اصحاب دعوا 19

مصادیق و موارد اطاله دادرسی ناشی از حیل قانونی وکلای اصحاب دعوا 20

مشکل اول: سکوت در مقابل اشتباه قاضی در اداره دادرسی 20

راهکار : تقویت مجازاتهای انتظامی با اصلاح مقررات وکالت 20

مشکل دوم : توسل وکلاء به گواهی­های غیر واقعی پزشکی جهت تجدید جلسه دادرسی 21

راهکار: تقویت مجازاتهای انتظامی با اصلاح مقررات وکالت 21

مشکل سوم : تقدیم وکالت نامه ناقص از حیث ابطال تمبر مالیاتی توسط وکیل به مرجع قضایی 21

راهکار: تمهید ضمانت اجرای مالی 22

مشکل چهارم: طرح دعاوی طاری واهی برای طولانی کردن دادرسی 22

راهکار: تقویت مجازاتهای انتظامی با اصلاح مقررات وکالت 23

مشکل پنجم : استناد به پرونده­های غیر مؤثر و اسناد واهی 23

راهکار 1 : تقویت مجازاتهای انتظامی با اصلاح مقررات وکالت 23

راهکار 2 : توجه به تکلیف قانونی گزارش تخلفات توسط قضات 23

مشکل ششم : تمارض وکلا در جلسه دادرسی 23

راهکار: تقویت مجازاتهای انتظامی با بازنگری مقررات وکالت 23

مشکل هفتم : طرح دفاعیات انحرافی و ادعاهای واهی در جلسه دادرسی از طرف وکلاء 23

راهکار: هزینه دار کردن تمسک به حیل وکالتی از جمله لغو پروانه وکالت 23

مشکل هشتم : استعفای مغرضانه و بی موقع وکلای اصحاب دعوا 24

راهکار: اجتناب از پذیرش استعفاهای مغرضانه و بی موقع وکلای اصحاب دعوا 24

مشکل نهم : استعفای وکیل در مرحله تقدیم دادخواست و تکلیف به دادگاه با صدور اخطار رفع نقص 24

راهکار: اعاده قاعده حقوقی موضوع ماده 66 ق. آ. د. م. سابق 25

مشکل دهم: استعفای وکیل در جریان رسیدگی و توقف دادرسی تا مراجعه موکل یا معرفی وکیل جدید 25

راهکار 1 : اعاده قاعده حقوقی موضوع ماده 66 ق. آ. د. م . سابق 26

راهکار 2 : اجتناب از پذیرش استعفاهایی که نزدیک به وقت جلسه رسیدگی است 26

مشکل یازدهم: استعفای وکیل در مرحله صدور و ابلاغ رأی 26

راهکار: اعاده قاعده حقوقی موضوع ماده 67 ق. آ. د. م. سابق 27

مشکل دوازدهم : حیل وکلاء در خصوص عدم شکل گیری ابلاغ صحیح 28

راهکار 1 : بازنگری مقررات وکالت و تقویت مجازاتهای انتظامی 29

راهکار 2 : اعتبار دادن ابلاغ به وکیل در هر مکانی با اصلاح قانون 29

مشکل سیزدهم : تقدیم دادخواست یا اعتراض به صورت ناقص از سوی وکلاء جهت تطویل دادرسی 29

راهکار: منحصر نمودن اعتراض به آراء به تقدیم دادخواست 30

مشکل چهاردهم : مجهول المکان اعلام کردن طرف دعوی علی رغم اطلاع داشتن از نشانی او 30

راهکار: اجتناب از مجهول المکان اعلام کردن طرف دعوی 30

مشکل پانزدهم : توسل به وسایل خدعه آمیز برای رد قاضی یا وکیل مدافع مقابل به منظور اطاله دادرسی 30

راهکار: صداقت در عملکرد نسبت به موکل دستگاه قضایی 30

مشکل شانزدهم : به تأخیر افتادن جلسه دادرسی به خاطر عدم حضور وکلاء طرفین 30

راهکار 1 : اعلام تخلف وکلا به کانونهای مربوط 31

راهکار 2 : اخذ عذر موجه از وکلاء در صورت غیبت در دادگاه و برخورد قانونی و جدی با آنها 31

مشکل هفدهم : ارشاد و راهنمایی موکلین جهت ایجاد تأخیر و تعلل در امر دادرسی 31

راهکار: امتناع وکیل از هرگونه تبانی جهت تعلل و تأخیر در دادرسی

مشکل هجدهم : توسل به اعمال نفوذ روی دادرس و کارمندان از طریق اقدامات خلاف قانون 32

راهکار: اجتناب از توسل به اعمال نفوذ روی دادرس یا کارمند دادگاه 32

مشکل نوزدهم : عدم مساعی وکیل در ختم دعاوی موکلین به سازش 32

راهکار: اعمال سیاستهای تشویقی مالی 32

گفتار دوم : مصادیق مشکلات ناشی از عملکرد کارشناسی و کارشناسان در اطاله دادرسی

و راهکارهای غلبه و مقابله با آن 1

مشکل اول: نحوه­ی اجرای قرارهای کارشناسی 4

راهکار 1 : تعیین کارشناس کشیک به منظور دسترسی مراجع قضایی و شوراهای حل اختلاف

به کارشناس 4

راهکار 2 : معرفی یک نماینده از سوی کانون کارشناسان به واحدهای قضایی 5

راهکار 3 : تهیه سیستم رایانه­ای مناسب از سوی کانون کارشناسی جهت اعلام اسامی کارشناسان غیر

قادر به انجام کارشناسی 5

راهکار 4 : استقرار تعدادی کارشناس در هر واحد قضایی 6

راهکار 5 : اعلام عدم امکان ابلاغ کارشناسان به کانون­های مربوطه 6

راهکار 6 : اعلام تخلفات کارشناسان به کانونهای مربوطه و تعقیب توسط کانون مربوط و اعلام

نتایج آن به مرجع قضایی ذیربط 6

راهکار 7 : اعلام عدم امکان و انجام کارشناسی توسط کارشناس در موعد مقرر به لحاظ ارجاعات

خارج از حد متعارف یا موارد تلاقی و همزمانی وقت ابلاغ 6

راهکار 8 : برگزاری جلسات مستمر جهت رفع اشکالات جاری با حضور نماینده کانون کارشناسان

رسمی 7

مشکل دوم : عدم توجه کافی به ارشاد و معاضدت توسط کارشناسان رسمی در رفع اختلافات

و حل دعاوی 7

راهکار 1 : توجه جدی تر به ارشاد و معاضدت توسط کارشناسان رسمی 7

1 – 1 – اجرای قرارهای کارشناسی معاضدتی و رایگان 7

1 – 2 – راهنمایی و ارشاد 8

1 – 3 – حل اختلاف از طریق کارشناسان 8

راهکار 2 : دقت در انتخاب کارشناس متخصص و متعهد توسط قاضی 10

راهکار 3 : زمان بندی مناسب برای اخذ نظریه کارشناسی و نظارت بر انجام آن و برخورد قانونی

با متخلفان 10

مشکل سوم : تأخیر در انجام کارشناسی­ها و تقدیم نظریه کارشناسی به مرجع قضایی 10

راهکار 1 : محدودیت زمانی برای اعلام نظریه کارشناس در دستورهای قضایی و نظارت دقیق بر آن 11

راهکار 2 : الزام کارشناسان به اظهارنظر در ارتباط با امور کارشناسی ارجاع شده در مهلت­های تعیین

شده 11

راهکار 3 : نظارت و برخورد جدی با کارشناسان سهل انگار 12

راهکار 4 : اعلام تخلف کارشناس به مرجع صلاحیت دار و تعیین کارشناس دیگر 12

راهکار 5 : تعیین و اعزام کارشناسان رسمی برای کلیه حوزه­های قضایی و ملزم نمودن آنان به ارائه

نظریه در موعد مقرر 12

راهکار 6 : لزوم آموزش قضات در اعلام موارد تخلف کارشناسان به کانون و برخورد مناسب و مقتضی

با کارشناس 12

راهکار 7 : اعمال سیاست تشویق و تنبیه توسط مراجع ذیربط 12

راهکار 8 : سلب صلاحیت کارشناسان متخلف 13

راهکار 9 : تأکید آموزش کارشناسان و تمدید پروانه منوط به رعایت مقررات و اعلام نظریه کارشناس

در موعد مقرر 13

مشکل چهارم : تعدد مراحل کارشناسی به جهت فقدان شیوه نامه روشن در خصوص پرونده و عدم

اعتماد به نظریه کارشناسی 13

راهکار 1 : تربیت کارشناسان مجرب و متخصص و صدور نظریات مستدل از سوی آنها 14

راهکار 2 : تدوین شیوه نامه روشن در خصوص چگونگی اعتراض به نظریه کارشناسی 14

مشکل پنجم : تجدید کارشناسی یا ارجاع به هیأت­های بالاتر بر اساس اعتراض اطراف دعوا بدون

ذکر هیچ جهت یا توجیه قانونی 14

راهکار: لزوم آموزش حین خدمت و برگزاری کارگاه آموزشی در خصوص مبحث کارشناسی

و عدم لزوم تجدید کارشناسی به صرف اعتراض 14

مشکل ششم : عدم تعیین مهلت برای کارشناسی 15

راهکار 1 : تعیین مهلت برای کارشناسی توسط قاضی و نظارت دقیق بر آن 15

مشکل هفتم : عدم تعیین حق الزحمه مناسب کارشناسی توسط محاکم و عدم مراجعه کارشناس

منتخب برای اجرای قرار کارشناسی به همین لحاظ 15

راهکار: تعیین حق الزحمه با رعایت کمیت و کیفیت و ارزش کار 15

مشکل هشتم : واگذاری انجام کارشناسی به نیروی انتظامی توسط مراجع قضایی 15

راهکار: صدور بخشنامه برای پرهیز از واگذاری انجام کارشناسی به نیروی انتظامی 15

مشکل نهم: ابهام و نارسا بودن قرار کارشناسی و نظریه کارشناس 16

راهکار: صدور قرار کارشناسی روشن و رسا 16

مشکل دهم : نظام مند نبودن ارجاع امور کارشناس و ارجاع بیش از حد پرونده به تعدادی از کارشناسان 16

راهکار: تدوین دستورالعمل نظام مند نمودن ارجاع امور کارشناسی 16

مشکل یازدهم : ارجاعات خارج از حد متعارف به کارشناس و تلاقی در وقت کارشناسی 16

راهکار 1 : نظارت بر توزیع قرارهای کارشناسی 17

راهکار2: رعایت انصاف توسط قضات در ارجاع قرارهای کارشناسی 17

مشکل دوازدهم : استفاده از کارشناسان غیر متخصص و در زمان انتخاب کارشناس 17

راهکار 1 : الزام قضات به استفاده از کارشناسان رسمی و متخصص 17

راهکار 2 : تشکیل کمیسیون بررسی و ساماندهی کارشناسان خبره 17

مشکل سیزدهم : عدم برخورد قانونی با کارشناس 18

راهکار: اعلام تخلف به کانون کارشناسان جهت برخورد انتظامی 18

مشکل چهاردهم : عدم اعلام موارد رد کارشناسی از سوی کارشناس و انجام کارشناسی با وجود جهات رد قانونی 18

راهکار 1 : اعلام موارد رد کارشناسی از سوی کارشناس در اولین فرصت و طبق مقررات 19

راهکار 2 : تعیین مجازات – محرومیت اشتغال به امر کارشناسی 19

مشکل پانزدهم : ارائه نظرات کلی و مبهم توسط کارشناس 19

راهکار: استفاده از کارشناسان متخصص در امر کارشناسی 20

مشکل شانزدهم : عدم هماهنگی بین کارشناسان با مراجع و مقامات قضایی 20

راهکار: برگزاری جلسات هماهنگی بین کارشناسان با مراجع قضایی 20

مشکل هفدهم : عدم هماهنگی کارشناسان در موارد ارجاع امر به هیأت کارشناسان 21

راهکار 1 : اعلام تخلف کارشناسان به کانون مربوطه و پیگیری جدی آن 21

مشکل هجدهم : عدم امکان ابلاغ اخطاریه­های کارشناس 21

راهکار: سازماندهی ابلاغ اخطاریه­ها به کارشناسان 21

مشکل نوزدهم: عدم اعلام تغییر آدرس به مراجع ذیربط توسط کارشناس 22

راهکار: تکلیف به کارشناسان جهت اعلام به موقع تغییرات آدرس خود 22

مشکل بیستم : بی اطلاعی مراجع قضایی از لیست کارشناسان سلب صلاحیت شده و انتخاب

آنان به عنوان کارشناس 22

راهکار: انتشار فهرست کارشناسان سلب صلاحیت شده توسط مراجع ذیربط و ارسال به موقع

آن به مراجع قضایی 22

مشکل بیست و یکم : تعلل و تخلف کارشناس از انجام وظیفه محوله 22

راهکار 1 : اعلام تخلف به کانون کارشناسان جهت برخورد انتظامی 22

راهکار 2 : سلب صلاحیت از کارشناسان متخلف 23

مشکل بیست و دوم : تأخیر و مسامحه کارشناسان در تحویل نظریات خود و عدول از مهلتهای مقرر 23

راهکار1 : تقید کارشناسان به انجام کارشناسی در موعد مقرر 23

راهکار 2 : زمان بندی مناسب برای اخذ نظریه کارشناسی و نظارت بر انجام آن و برخورد قانونی

با متخلفان 23

راهکار 3 : عدم پذیرش کارشناسی پس از مهلت مقرر قانونی 24

مشکل بیست و سوم : ضرورت اخذ نظریه تکمیلی از کارشناسی 24

راهکار: استفاده از کارشناسان متخصص و تکلیف به ارائه نظریه صریح و روشن 24

مشکل بیست و چهارم : فوت، حجر، انفصال و تعلیق کارشناس 24

راهکار 1 : اعلام موارد استعفاء، تعلیق و انفصال به دادگاه توسط کارشناس 24

راهکار 2 : تهیه سیستم رایانه­ای مناسب از سوی کارشناسان جهت اعلام اسامی کارشناسان غیر قادر

به انجام کارشناسی 25

مشکل بیست و پنجم : عدم امکان دسترسی آسان به کارشناسان 25

راهکار: راهنمایی و ارشاد از طریق استقرار دائمی نماینده کانون مرکز کارشناسان رسمی دادگستری

در واحد ارشاد 25

مشکل بیست و ششم : ارائه نظریات کارشناسی نادرست و غیر فنی ناشی از ضعف تخصصی کارشناسان25

راهکار: دقت در انتخاب کارشناس متخصص توسط قضات 26

مشکل بیست و هفتم : عدم استقرار کارشناسان در حوزه قضایی محل مأموریت 26

راهکار: تنظیم ساز و کارهای مناسب در راستای جذب کارشناسان و اخذ تعهد از آنان برای استقرار

در حوزه قضایی محل مأموریت 26

مشکل بیست و هشتم : تأخیر در وصول نظریه هیئت­های سه نفره و پنج نفره کارشناسان در امر تصادفات

به علت کمبود کارشناس 26

راهکار 1 : هماهنگی با معاونت راهنمایی و رانندگی جهت تأمین کارشناس در امور تصادفات 26

راهکار 2 : تعیین ضرب الاجل برای اعلام نظریه کارشناسی 27

راهکار 3 : برگزاری جلسات مشترک و تذکر جهت تسریع در پاسخ 27

راهکار 4 : بازرسی عملکرد معاونت راهنمایی و رانندگی توسط هیأت­های کارشناسی 27

راهکار 5 : تدوین و ابلاغ دستورالعمل رایگان بودن نظریه اولیه کارشناس 27

راهکار 6 : نظارت دقیق در تعیین وقت نظارت مناسب با مهلت اعطایی 27

راهکار 7 : پیگیری به موقع در صورت تأخیر در اعلام نتیجه 27

مشکل بیست و نهم: انجام کارشناسی و اظهارنظر بر خلاف واقع و تبانی 27

راهکار: تعیین مجازات – محرومیت از اشتغال به امر کارشناس رسمی از یک سال تا سه سال 27

مشکل سی ام : انجام کارشناسی و اظهارنظر در امور خارج از صلاحیت کارشناس 28

راهکار: تعیین مجازات محرمیت از اشتغال به کار کارشناس موقت یا دائم

مشکل سی و یکم : انجام کارشناسی و اظهارنظر با پروانه فاقد اعتبار 28

راهکار: تعیین مجازات – محرومیت از اشتغال به کارشناسی موقت یا دایم 28

مشکل سی و دوم : عدم آموزش مستمر، اصولی و به هنگام اعضای کانون کارشناسان 28

راهکار: به روز رسانی اطلاعات کارشناسان و توجه به آموزش­های مستمر و اصولی 28

مشکل سی و سوم : نظارت ناکارآمد بر فعالیت کارشناسان و عدم برخورد شایسته با تخلفات آنها 28

راهکار 1: اعلام تخلف کارشناسان به کانون کارشناسان جهت برخورد انتظامی مناسب با آنان 29

راهکار 2 : نظارت کافی و قوی بر کار کارشناسان رسمی 29

مشکل سی و چهارم: عدم آموزش کارشناسان غیر رسمی (خبره) 29

راهکار: بازآموزی و آموزش کارشناسان و خبرگان از جهت آشنایی بیشتر آنها به وظایف و
مسؤولیت­هایشان 29

مشکل سی و پنجم : فقدان ضابطه مشخص جهت نظارت مستمر و ارزشیابی عملکرد کارشناسان توسط مراجع قضایی 30

راهکار: نظارت مستمر و ارزشیابی عملکرد کارشناسان توسط مراجع قضایی 30

مشکل سی و ششم : فقدان نظارت بر نظرات کارشناسی افسران راهنمایی و رانندگی 30

راهکار: اعمال نظارت بیشتر بر نظرات کارشناسی افسران راهنمایی و رانندگی 30

مشکل سی و هفتم : قدیمی بودن قوانین در مورد مسائل کارشناسی 30

راهکار: بازنگری مقررات کارشناسی 30

مشکل سی و هشتم : وجود تشریفات غیر ضروری در قوانین جهت انتخاب و اجرای قرار کارشناسی 31

راهکار: بازنگری مواد مخصوص به انتخاب کارشناسان و حذف مواد زمان بر در رسیدگی­ها 31

مشکل سی و نهم : ضمانت­های اجرایی لازم برای پاسخ دهی به هنگام کارشناسی 31

راهکار: بازنگری مقررات کارشناسی و تشدید ضمانت­های اجرایی لازم برای پاسخ دهی به هنگام (نظر تیم محقق) 31

مشکل چهلم : عدم وجود اطلاعات منسجم در خصوص تعداد و تخصص و حوزه فعالیت کارشناسان 31

راهکار 1 : بازآموزی و اطلاع دقیق از آخرین فن آوری­های روز کارشناسی 31

راهکار 2 : ایجاد بانک اطلاعات کارشناسان و به روز رسانی آن با همکاری مرکز و کانون کارشناسان رسمی دادگستری و اطلاع رسانی به مراجع قضایی 31

مشکل چهل و یکم : عدم تناسب تعداد کارشناسان و به روز رسانی آن با همکاری مرکز و کانون کارشناسان رسمی دادگستری و اطلاع رسانی به مراجع قضایی 32

راهکار : برنامه ریزی جامع و هماهنگی کانون کارشناسان و مرکز امور مشاوران با رؤسا دادگستریها در جهت حل مشکل و توزیع عادلانه و سراسری نیروها 32

مشکل چهل و دوم : عدم دسترسی به کارشناسان دادگستری در شهرستان­ها و حتی در مرکز استانها 32

راهکار 1 : تعیین و اعزام کارشناسان رسمی به کلیه حوزه­های قضایی 33

راهکار 2 : لزوم برقراری جلسه تعامل مراجع قضایی با کانون کارشناسان رسمی و مراکز امور مشاوران 33

مشکل چهل و سوم : فقدان خبره قضایی در بعضی از موضوعات قضایی 33

راهکار: تأسیس واحد خبره قضایی جهت ارائه مشاوره­های لازم به قضات 33

مشکل چهل و چهارم: محدود بودن کارشناسان امور مربوط به دعاوی خانوادگی 33

راهکار: شناسایی و گزینش افراد خبره دیگر و معرفی به محاکم خانواده 33

مشکل چهل و پنجم : کمبود کارشناسان رسمی در کلیه رشته­ها به جهت عدم جذب کافی کارشناس 34

راهکار: تنظیم ساز و کارهای مناسب در راستای جذب کارشناسان به تعداد کافی 34

مشکل چهل و ششم : کمبود کارشناس به تعداد مورد نیاز در مناطق محروم 34

راهکار 1 : جذب و اعزام کارشناسان رسمی و مجرب به مناطق محروم 34

راهکار 2 : برخورد جدی و ممنوع شدن، از کارشناسی در صورت امتناع از پذیرفتن کارهای ارجاعی 34

راهکار 3 : تنظیم ساز و کارهای مناسب در راستای جذب کارشناسان و اخذ تعهد از آنان برای حضور

و اشتغال در مناطق محروم 35

راهکار 4 : تدوین دستورالعمل شیوه پرداخت هزینه کارشناسی در جهت ارتقای امور کارشناسی با

تأکید بر ایجاد جاذبه در مناطق محروم 35

راهکار 5 : آموزش حین خدمت به قضات در زمینه به کارگیری کارشناس خبره در مناطق محروم در فرآیند دادرسی 35

راهکار 6 : ایجاد قوانین محکم در خصوص کارشناسان رسمی در صورت تخلف از کار ارجاعی

در مهلت مقرر 35

راهکار 7 : ساماندهی توزیع مناسب کارشناسان در کلیه حوزه­های قضایی با توجه به نیاز حوزه­ها و

تعیین کارشناس برای مناطق محروم در رشته­های مورد نیاز 35

مشکل چهل و هفتم : فقدان رویه­های مناسب برای شناسایی و درجه بندی کارشناسان 35

راهکار: ساماندهی و استاندارد نمودن تعیین صلاحیت کارشناسان 36

مشکل چهل و هشتم : استاندارد نبودن تعیین صلاحیت کارشناسان خبره 36

راهکار 1: ساماندهی و استاندارد نمودن تعیین صلاحیت کارشناسان خبره 36

راهکار 2 : نظارت و انتظام وضعیت خبره­های محلی 36

مشکل چهل و نهم : فقدان کارشناس به تعداد لازم در پرونده­های تصادفات 36

راهکار: ضرورت انجام کارشناسی توسط افسران راهنمایی و رانندگی در پرونده­های تصادفات 36

مشکل پنجاهم : بالا بودن تعرفه کارشناسی 37

راهکار: اجرای قرارهای کارشناسی معاضدتی و رایگان 37

مشکل پنجاه و یکم : فشار بر ارباب رجوع و اخذ وجوهی مازاد بر مبلغ تعیین شده 38

راهکار 1 : ابلاغ دستمزد کارشناسی فی المجلس و نظارت همه جانبه دقیق بر عملکرد کارشناسان38

راهکار 2 : در نظر گرفتن مجازات در صورت تخلف و اخذ وجوه مازاد بر مبلغ تعیین شده به

وسیله کارشناس 38

مشکل پنجاه و دوم : سختی و مشقت در پرداخت دستمزد کارشناسان رسمی 38

راهکار 1 : رعایت وضعیت مالی افراد بی بضاعت در پرداخت دستمزدها 38

راهکار 2 : الزامی شدن پذیرش سالیانه چند مورد کارشناسی رایگان بر حسب ارجاع کانون کارشناسان

رسمی 39

مبحث چهارم: اصحاب دعوا و شهود 1

گفتار اول ـ مشکلات ناشی از طرف اصحاب دعوی مؤثر در اطاله و راهکارهای غلبه بر آن 1

مشکل اول : ضعف یا فقدان اطلاعات حقوقی اصحاب دعوی (مشکل فرهنگی و اجتماعی اطاله) 3

راهکار 1 : تشکیل کلاسهای آموزشی به منظور آشنا کردن عموم مردم با قوانین 4

راهکار 2 : آشنا نمودن مردم با حداقل مسایل ضروری در امر دادرسی و چگونگی پیگیری دعاوی در امور

کیفری و مدنی 5

راهکار 3 : آشنا کردن مردم با فرهنگ استفاده از وکیل 5

راهکار 4 : استفاده جدی­تر از مکانیسم وکلای تسخیری و معاضدتی برای افراد بی­بضاعت 5

راهکار 5 : اجباری کردن دخالت وکیل (حداقل برای برخی از مراحل دادرسی) 5

راهکار 6: الزام به اخذ مشورت و استفاده از معاضدت قضایی قبل از اقامه دعوی 5

مشکل دوم : وجود افراد حرفه­­ای موسوم به «شرخرها» در «فرآیند دادرسی» 5

راهکار: تدوین مقررات به منظور جلوگیری از دخالت افراد شرخر در طرح دعاوی 6

مشکل سوم : تجدیدنظر خواهی از آرای قطعی به جهت بی اطلاعی اصحاب دعوی از مقررات 6

راهکار: اتخاذ تدابیر لازم جهت صدور قرار مناسب و اعاده پرونده 7

مشکل چهارم: نبود فرهنگ استفاده از وکیل در طرح دعاوی در محاکم از سوی اصحاب دعوا 7

راهکار 1: آشنا نمودن اصحاب دعوی به محاسن و مزایای بهره­گیری از خدمات وکلاء در پیگیری دعاوی آنها 8

راهکار 2: فراهم نمودن زمینه لازم برای دسترسی اصحاب دعوی به وکیل 9

مشکل پنجم: پایین بودن سطح آگاهی­های قضایی و حقوقی شهروندان 9

راهکار1: بالا بردن سطح فرهنگ و آگاهی­های قضایی شهروندان 11

راهکار 2 : آموزش همگانی 11

راهکار 3: ایجاد مرکز مشاوره تلفنی در دادگستریها جهت راهنمایی ارباب رجوع در تنظیم شکایات 14

راهکار 4 : آگاهی­های عمومی 14

راهکار 5 : ارسال و نصب بروشورهای حقوق شهروندی به واحدهای ارشاد و شعب شورا و توزیع آنها بین

مردم جهت بالا بردن دانش حقوقی مردم 15

راهکار 6 : تقویت اطلاعات همگانی از طریق درج مسایل حقوقی در کتب درسی دانش آموزان 15

راهکار 7 : تکمیل فرهنگسراهای حقوقی با استفاده از کارشناسان قوه قضائیه در بعد از ساعت اداری 15

راهکار 8 : هماهنگی با شورای شهر، شهرداریها در جهت تشکیل مراکز مشاوره حقوقی به صورت رایگان یا

ارزان قیمت 15

راهکار 9: وجود مددکاران اجتماعی در کنار استفاده از ارشاد و معاضدت قضایی 15

مشکل ششم: ضعف سیستم اطلاع­رسانی 16

راهکار: تقویت سیستم اطلاع رسانی 16

مشکل هفتم : طرح دعاوی واهی طاری از سوی اصحاب دعوا 18

راهکار 1: تقویت ضمانت اجرای تشکیل دعاوی واهی 21

الف ـ مسؤولیت مدنی 21

ب ـ مسؤولیت کیفری 23

ج ـ مسؤولیت انضباطی 24

راهکار 2 : نظارت در طرح دعاوی 25

راهکار 3 : اصلاح مقررات هزینه دادرسی 25

مشکل هشتم : طرح ایرادات واهی در حین دادرسی از سوی اصحاب دعوا 27

راهکار 1 : تهیه و تدوین مقررات و یا اتخاذ روش­های مناسب به منظور بی اثر کردن اقدامات اطاله زا از

سوی اشخاص 27

راهکار 2: هوشیاری قضات و بازنگری در خصوص اصلاح قوانین 27

مشکل نهم : سوء استفاده از معاذیر و معافیت­های قانونی توسط اصحاب دعوا 27

راهکار: تغییر ساختار فکری مردم به منظور جلوگیری از مانع تراشی و طولانی نمودن دادرسی­ها از طریق

برنامه­های آموزشی 28

مشکل دهم : عدم اعلام آدرس صحیح اقامتگاه از سوی اصحاب دعوا 28

راهکار: تأکید بر اعلام آدرس دقیق، کدملی و کدپستی 28

مشکل یازدهم : عدم همکاری در انجام ابلاغ واقعی از سوی اصحاب دعوی 28

راهکار: اصلاح مقررات مربوط به نحوه ابلاغ اوراق قضایی 28

مشکل دوازدهم : طرح مباحث حاشیه­ای و عدم همکاری در پاسخ سریع به سؤالات دادگاه جهت روشن

شدن حقیقت 29

راهکار : توجه دادن قضات و ارائه آموزش مناسب جهت اداره صحیح جلسات دادرسی 29

مشکل سیزدهم: صدور قرار توقیف دادرسی به لحاظ فوت و حجر اصحاب دعوا در پرونده­های حقوقی 29

راهکار: بررسی و تصویب قانون مناسب 29

مشکل چهاردهم : طرح دعاوی حقوقی در قالب شکایت کیفری از سوی اصحاب دعوا 30

راهکار: تفکیک شکایات به حقوقی و کیفری در زمان ارائه برگ شکوائیه 30

مشکل پانزدهم: کارشکنی و اخلال در اجرای احکام قطعی از سوی اصحاب دعوا 30

راهکار: هزینه دار کردن تمسک به حیل مختلف جهت جلوگیری از اجرای احکام لازم الاجرا 31

مشکل شانزدهم: سوء استفاده از مراجع نظارتی از طریق طرح شکایات کیفری علیه قضات از سوی اصحاب دعوا 31

راهکار: ارائه آموزش و توجه لازم به مراجع نظارتی و پیش بینی در لایحه قانونی مربوط و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه از سوی قضات 31

مشکل هفدهم : اقامه دعاوی متعدد با عناوین مختلف برای رسیدن به یک حق 31

راهکار : کنترل از طریق سیستم رایانه قبل از ارجاع توسط بخش ارجاع 32

مشکل هجدهم: ارایه اطلاعات ناصحیح سجلی از طرف متهمین 32

راهکار1: مذاکره با سازمان ثبت احوال به منظور اختصاص سیستم دسترسی به سامانه کارت شناسایی ملی 32

راهکار 2 : اجبار به ارایه کارت شناسایی ملی توسط مراجعین به دادگستری 32

مشکل نوزدهم: تأخیر در ارائه مستندات 32

راهکار 1 : تعیین مهلت مناسب جهت ارائه مستندات 32

مشکل بیستم : عدم دسترسی به متهمین و کفیل آنها به جهت عدم ارائه آدرس دقیق از ناحیه نامبردگان 33

راهکار 1: اکتفا به آدرس اعلامی از سوی متهم و کفیل 33

راهکار 2 :احضار متهم از طریق کفیل در صورت عدم حضور 33

مشکل بیست و یکم: عدم توانایی شاکی جهت پرداخت هزینه درج آگهی 33

راهکار 1 : تکلیف به دستگاه قضایی جهت پرداخت هزینه درج آگهی جرایم واجد جنبه عمومی 33

راهکار 2 : تصویب و اجرای قوانین مناسب جهت پرداخت هزینه نشر آگهی در صورت احراز عدم تمکن مالی 34

راهکار 3 : رفع مشکل پرداخت هزینه­های کارشناسی و نشر آگهی زنان معسر از طریق مؤسسات خیریه 34

مشکل بیست و دوم: لزوم اخذ توضیح از شاکی و عدم حضور وی 34

راهکار: ضرورت اتخاذ تصمیم در خصوص پرونده­های متوقف مستلزم اخذ توضیح از شکات 35

گفتار دوم ـ شهود 35

مشکل اول: تحدید قدرت قاضی در جلب شاهد 37

راهکار: امکان جلب شهود پس از یک بار احضار با اصلاح قوانین 37

مشکل دوم : عدم حضور به موقع گواه و سکوت و کتمان حقیقت از سوی او 38

راهکار1 : مراجعت به محل اقامت شهود جهت انجام تحقیقات در صورت داشتن معذوریت قانونی 39

راهکار 2 : جرم تلقی کردن کتمان حقیقت و خودداری از ادای شهادت 39

راهکار 3 : درج حضور شهود در اخطاریه­های ارسالی 39

راهکار 4 : تشکیل جلسه فوق العاده جهت استماع شهادت شهود 40

راهکار 5: ترویج و تبلیغ فرهنگ عمومی در ادای شهادت 40

مشکل سوم: تفاوت در تشریفات اخذ گواهی در قانون آ.د.ک. با آ.د.م 40

راهکار: امکان قانونی جلب شهود در رسیدگی­های حقوقی پس از یکبار احضار با اصلاح ماده 243 ق. آ. د. م41

مشکل چهارم : چگونگی استماع شهادت شهود مقیم حوزه قضایی دیگر 41

راهکار: اصلاح تبصره ماده 59 ق. آ. د. ک 42

مشکل پنجم : نقش شهادت کذب در اطاله دادرسی 42

راهکار: هزینه دار کردن شهادت کذب 43

مشکل ششم: عدم امکان جلب شاهد در دعاوی حقوقی 43

راهکار: امکان جلب شاهد در امور مدنی 44

مشکل هفتم : معرفی شهود لال و محجور 45

راهکار: خروج از عداد دلایل در صورت عدم امکان اخذ اطلاعات از شهود تعرفه شده 45

مشکل هشتم : بی توجهی به صلاحیت و عدالت شهود در جریان دادرسی 45

راهکار : ارائه آموزش لازم و کافی 46

مشکل نهم : مخفی داشتن موارد جرح گواه 46

راهکار: اتخاذ تصمیم برابر قانون 46

مشکل دهم : امتناع گواهان از بیان حقایق به علت تهدید و تعرض طرفین پرونده 46

راهکار: تأمین امنیت گواهان از طریق جرم انگاری هر گونه تهدید و تعرض به گواهان 47

مشکل یازدهم : شهود ساختگی 47

راهکار : اخذ دقیق مشخصات شهود در اولین اقدام تحقیقی 47

مبحث پنجم : مشكلات اطاله مربوط به ضابطين و راهكارهاي غلبه و مقابله با آن

گفتار اول : اطاله دادرسي مربوط به ضابطين قضايي

مشكل اول : عدم تفكيك ضابطين قضايي از پليس اداري 2

راهکار : احیاء پلیس قضایی 3

مشكل دوم : برخورد غيرصحيح ضابطين به علت عدم آشنايي با نحوه برخورد صحيح با ارباب رجوع 3

راهكار: تشکیل نشستهای مناسب با مراجع انتظامی و ضابطین دادگستری و آشنا نمودن ضابطین با نحوه برخورد صحیح با ارباب رجوع 3

مشكل سوم : وابستگي نيروي انتظامي به وزارت كشور از لحاظ بودجه 3

راهكار: 4

مشكل چهارم : فقدان انگيزه كافي در اجراي دستورات قضايي به لحاظ وضعيت معيشتي 4

راهكار : تشويق نيروي انتظامي از طریق تأمین نیازهای معیشتی آنها 4

مشكل پنجم : معذورات مأمورين انتظامي در محل سكونت خود در زمان خدمت 5

راهکار: غیر بومی کردن کادر نیروی انتظامی 5

مشكل ششم : ارسال تعداد زيادي پرونده با متهمان آن به مراجع قضايي توسط يك يا دو نفر مأمور 5

راهكار: 6

مشكل هفتم : عدم تناسب و تطابق بین وظايف نيروي انتظامي با امكانات مادي و نيروي انساني آن 6

راهكار: 8

مشكل هشتم : ضعف عملكرد دستگاه انتظامي و مأمورین ضابط در كشف جرايم 7

راهكار: استفاده بهینه از پلیس علمی «جرم یابی» و تقویت مراکز جرم یابی. 7

مشكل نهم : القاء ناخودآگاه ضعف اقدامات ضابطين و سلب اعتماد از آنها به لحاظ عودت پرونده­ها

به دفعات 7

راهكار: 8

مشكل دهم : عدم توجه ضابطين به جايگاه دستگاه قضايي 8

راهكار: 8

مشكل یازدهم : فقدان پليس قضايي متخصص و آشنا به امور قضایی در سيستم دستگاه قضايي كشور 9

راهكار: تشکیل و راه اندازی پلیس قضایی 9

مشكل دوازدهم : فقدان سيستم كارآمد جهت اجراي دستورات محاكم توسط ضابطين دادگستري 9

راهكار1: استفاده از ضابطين آشنا به مسائل حقوقي 10

راهكار 2: آموزش ضمن خدمت 10

راهكار 3: نظارت دقيق توسط قضات دادگاه بر نحوه عمل ضابطين 10

مشكل سیزدهم: ضعف تحقيقاتي در پرونده­هاي مقدماتي مطروحه راجع به امور كيفري به لحاظ فقدان مأمورين ويژه تحقيق 10

راهكار 1: آموزش مأمورین تحقیق 10

راهکار 2: استفاده از مأموران باهوش و باتجربه. 10

مشكل چهاردهم : عدم برگزاري جلسات هماهنگي بين مسؤولان دستگاه قضايي و نيروي انتظامي و ساير ضابطين در سطح استان 11

راهكار1: تشکیل جلسات مداوم و مستمر بین دستگاههای مربوط 11

مشكل پانزدهم : استفاده از نيروهاي غيرمتخصص به عنوان ضابط قوه­قضاييه 11

راهكار: 11

مشكل شانزدهم: استفاده از سربازان وظيفه به عنوان مأمور تحقيق جهت انجام دستورات قضايي 12

راهکار: 12

مشكل هفدهم : عدم كارآيي نيروي انتظامي در كشف جرم و جمع­آوري دلايل و انجام تحقيقات

مقدماتي 12

راهکار: آموزش کافی جهت آشنایی ضابطین با انجام وظایف خود 13

مشکل هجدهم : عدم آشنایی ضابطین دادگستری با وظایف محوله و قوانین و مقررات حقوقی 13

راهکار 1 : آموزش ضابطین دادگستری 13

راهکار 2 : احیاء پلیس قضایی 14

مشکل نوزدهم: عدم شناسایی و دستگیری به موقع سارقین توسط نیروی انتظامی 14

راهکار1: تعامل بین دستگاه قضایی و نیروی انتظامی جهت شناسایی سارقین و مجرمین 14

راهکار 2 : تعیین اکیپ ویژه از مأمورین مجرب جهت شناسایی و دستگیری مجرمین و سارقین متواری 14

راهکار 3 : بازرسی مستمر قضات از نحوه عملکرد نیروی انتظامی پیرامون چگونگی دستگیری مجرمین

متواری 14

راهکار 4 : تهیه لوایح قضایی و تصویب قوانین مناسب در خصوص ورود به مخفی­گاه مجرمین جهت

دستگیری نامبردگان با ذکر مورد 14

مشکل بیستم : تأخیر در پاسخ اداره تشخیص هویت در استعلامات موضوع پرونده­های جعل 14

راهکار 1: تعیین ضرب الاجل جهت ارائه پاسخ اداره تشخیص هویت 15

راهکار 2 : ارسال مکاتبات در صورت امکان از طریق پیک جهت صرفه جویی در وقت 15

راهکار3 : تقاضای افزایش شعب تشخیص هویت جهت تسریع در امور 15

راهکار4 : تأسیس دوایر تشخیص هویت در مراکز استانها 15

راهکار 5 : اعلام عدم مراجعت طرفین پرونده به اداره تشخیص هویت به مرجع قضایی 15

مشکل بیست و یکم : تأخیر در وصول انجام تحقیقات محلی از مراجع انتظامی 15

راهکار 1 : انجام کلیه تحقیقات محلی توسط قضات و دادرسان 15

راهکار 2 : افزایش تعداد قضات جهت انجام تحقیقات محلی 16

راهکار 3 : اتخاذ تدابیر لازم جهت تعیین اوقات مناسب به منظور انجام تحقیقات محلی 16

راهکار 4 : تعیین مصادیق و موارد تحقیقات محلی به طور واضح و روشن در قرار تحقیق و معاینه محلی

صادره از ناحیه دادگاه 16

راهکار 5 : اجرای قرار در معیت کارشناس 16

مشکل بیست و دوم : عدم انجام وظایف قانونی ضابطین در جرایم مشهود 16

راهکار: ارائه آموزشهای لازم و نظارت کافی 16

مشكل بیست و سوم : عدم آشنايي ضابطين با مباني قانوني تحقيقات مقدماتي 17

راهكار: آموزش کافی به ضابطین جهت آشنایی با مبانی قانونی تحقیقات مقدماتی 17

مشكل بیست و چهارم : عدم اجراي سريع و صحيح دستورات مقامات قضايي 17

راهكار 1: تأسیس پلیس قضایی 17

راهكار 2: تعیین ضرب الاجل برای اجرای سریع و صحیح دستورات 18

راهكار 3: برخورد با ضابطين سهل­انگار و متخلف 19

راهكار 4: سركشي به ضابطين 19

راهكار 5: آموزش ضابطين 20

راهکار 6 : نظارت و مراقبت توسط ریاست ضابطین (دادستان) 20

راهکار 7 : اولویت در اجرای دستورات صادره از ناحیه مراجع قضایی 20

مشکل بیست و پنجم : اهمال، خودسری و ضعف نیروی انتظامی در اجرای دستورات قضایی و جلب

متهم به جهت مسکوت ماندن ضمانت اجراهای کیفری امتناع از انجام دستورات 20

راهکار 1 : برخورد قاطع و قانونی با مأمورین متخلف 20

راهکار 2 : آموزش اخلاقی نیروی انتظامی برای جلب و اجرای دستورات قضایی 21

مشكل بیست و ششم: ضعف دانش قضایی و حقوقی و عدم توجه ضابطين دادگستري در انجام وظيفه 21

راهكار 1: اقدام به تشكيل مجدد پليس قضايي 21

راهکار 2: جلوگيري از روش­هاي نامطلوب فعلي نيروي انتظامي و ساير ضابطين دادگستري. 21

راهكار 3: الزام ضابطين به گذراندن دوره­هاي آموزشي. 21

مشكل بیست و هفتم : نداشتن تخصص و آموزش و مهارت­هاي لازم مأمورين انتظامي در انجام وظيفه 21

راهكار 1: دادن آموزش و تعليمات لازم و كافي به ضابطين دادگستري از طريق مقامات قضايي و

تخصصي نمودن تكاليف و وظايف آنان در راستاي انجام وظيفه در مقام ضابط دادگستري 21

راهکار 2 : توجه ویژه به مدارک علمی و رشته تحصیلی در آموزش ضابطین 22

راهكار 3: احياي پليس قضايي. 22

مشكل بیست و هشتم : فقدان آموزش كافي و لازم مأموران ضابط جهت اجراي دستورات قضايي 22

راهكار1: برگزاری همایش و کارگاههای آموزشی جهت اجرای دستورات قضایی برای ضابطین 23

راهکار 2 : تشکیل نشستهای مناسب با مراجع انتظامی و ضابطین دادگستری و آشنا نمودن بیشتر مراجع

مذکور در زمینه وظایف قانونی خود به ویژه اجرای دستورات قضایی 23

مشكل بیست و نهم : عدم تدوين مقررات خاص جهت چگونگي اجراي دستورات قضايي 23

راهكار: اعلام دستورالعمل اجرایی تکالیف ضابطان توسط دادستان به مرجع انتظامی 24

مشکل سی ام : عدم برخورداری ضابطین از دانش کشف علمی جرایم 24

راهکار: احیای پلیس قضایی و راه اندازی آزمایشگاه جنایی در سطح کشور 24

مشكل سی و یکم : عدم دستگيري به موقع متهمين توسط مأمورين 24

راهكار 1: انجام آموزش­هاي لازم 25

راهكار 2: دادن امكانات كافي 25

راهكار 3: استفاده از پليس قضايي 25

راهکار 4 : توجه بیش از پیش ضابطین دادگستری در خصوص ضمانت اجرای کیفری مسامحه و

اهمال در دستگیری متهم 25

مشكل سی و دوم : ضعف در جلب متهم توسط نيروي انتظامي 25

راهكار: مجموعه اقدامات اصلاحي 25

مشکل سی و سوم : تأخیر در معرفی مجلوبین توسط مراجع انتظامی 26

راهکار 1 : تقویت نیروی انتظامی با افزایش تعداد آنها و تجهیز آنان به وسایل و امکانات مورد نیاز. 27

راهکار 2 : استفاده از جلب سیّار 27

راهکار 3: برخورد با مأمورین متخلف جهت جلوگیری از تکرار تخلف 27

راهکار 4 : حمایت از مأمورین تحت تعقیب در راستای اجرای وظایف قانونی و دستگیری متهم 27

مشكل سی و چهارم : عدم وجود قاضي ناظر در مرجع انتظامي جهت نظارت بر كار ضابطين

دادگستري و رسيدگي به تخلفات آنها 27

راهكار: وجود قاضي ناظر در مراجع انتظامي جهت نظارت براي پيشبرد بهتر و سريعتر امور توسط

ضابطين دادگستري در زمينه وظايف محوله. 27

مشكل سی و پنجم : فقدان نظارت کافی بر عملکرد نیروی انتظامی 28

راهکار1: تقویت نظارت کافی و مستمر قضایی بر عملکرد نیروی انتظامی 28

راهکار 2 : بازدیدهای دوره­های معاونین دادستان از واحدهای انتظامی در معیت قضات دادسرا 28

مشكل سی و ششم: فقدان ضابطين كارآمد 29

راهكار: تشکیل پلیس قضایی 29

مشكل سی و هفتم : عدم ارسال به موقع پرونده­ها از مراجع انتظامي به مراجع قضايي درساعات اوليه

وقت اداري با ادعاي انجام مراسم صبحگاهي 29

راهكار: برنامه ریزی مناسب و ارسال پرونده­ها در اول وقت اداری توسط مراجع انتظامی 29

مشكل سی و هشتم : عدم تجهيز معاونت­ها و كشف جرايم در استانها به امكانات و نيروهاي متبحر 30

راهكار: احیای پلیس قضایی 30

مشكل سی و نهم : فقدان ضابطين مستقل قضايي (پليس قضايي). و ضعف عملكرد ضابطين فعلي 30

راهكار: احياي پليس قضايي 32

مشكل چهلم : وظايف عديده ضابطين و تداخل مسؤوليت­ها 33

راهكار: 33

مشكل چهل و یکم : فقدان برنامه و نظام­نامة مدون و هدفمند براي نظارت و كنترل عملكرد

نيروي انتظامي 34

راهكار: لزوم استقرار چند نفر از عوامل ناجا تحت نظارت و ریاست دادستان و نظارت دقیق بر

عملکرد عوامل ناجا 34

مشكل چهل و دوم : فقدان رابطه واقعي آمر و مأمور بين دستگاه قضايي و نيروي انتظامي به

جهت عدم دخالت دستگاه قضايي در عزل و نصب ضابطين 34

راهكار: احیای پلیس قضایی 35

مشکل چهل و سوم : فقدان تعلیمات لازم و فقدان روحیه مسؤولیت پذیری در قبال مراجع قضایی 35

راهکار: تفهیم و آموزش روحیه تمکین و اطاعت در قبال مقامات قضایی به نیروی انتظامی و ضابطین اجرای مواد 16 و 42 ق. آ. د. ک و …. 35

مشكل چهل و چهارم : عدم آموزش صحيح ضابطان در اجراي دستورات قضايي 35

راهكار: استفاده از ضابطان آموزش دیده و متبحر 36

مشكل: اخذ تأمين از متهمين توسط ضابطين 36

راهكار: تقویت مدیریت و نظارت قضایی 36

مشكل چهل و ششم : اعتبار قائل نشدن مقامات قضايي براي گزارش ضابطين مگر اينكه ضابط موثق

و مورد اعتماد قاضي باشد. 36

راهكار1: بازنگری و اصلاح قوانین 36

راهکار 2 : آموزش بیشتر ضابطان برای تأمین دقیق نظر قضات از جهت فنی و تخصصی در نحوه تنظیم گزارش راهکار

راهکار 3 : ایجاد ارتباط بیشتر شغلی به منظور درک مشترک ضابطان و قضات از محدودیتهای موجود

قانونی

مشکل چهل و هفتم : نظرات ناقص و فاقد استدلال افسران صحنه تصادف 37

راهکار: جلوگیری از رشد فرآیند غیر مطلوب توسط مسئولین ذیربط با استفاده از افسران مجرب 37

گفتار دوم : نارسایی­ها و مشکلات امر ابلاغ مؤثر در اطاله و راهکارهای غلبه و مقابله با آن 35

مقدمه: نقش ابلاغ اوراق قضایی در اطاله دادرسی 36

مشکلات و راهکارهای رفع اطاله درخصوص مأمورین ابلاغ 39

مشکل اول : محدود شدن امر ابلاغ به مأمورین ابلاغ 39

راهکار: اعاده قاعده حقوقی موضوع ماده 3 قانون تشکیل دادگاههای حقوقی مصوب 58 40

مشکل دوم: عدم آشنایی و تجربه لازم مأمورین ابلاغ با مقررات راجع به ابلاغ 40

راهکار1: برگزاری کلاس­های توجیهی و آموزشی به وسیله رؤسای قضایی درخصوص این امر برای پرسنل نیروی انتظامی و پاسگاه­ها 41

راهکار 2: ارشاد کتبی مأمورین ابلاغ

مشکل سوم : عدم احساس مسؤولیت و بی مبالاتی در شناسایی نشانی و ابلاغ واقعی، که بعضی اوقات به

لحاظ ضیق وقت اوراق را مهر عدم شناسایی زده و اعاده می­کنند 41

راهکار: تقویت بخش نظارت و برخورد قانونی و استفاده از فناوری روز 41

مشکل چهارم: عدم ابلاغ به موقع اوراق قضایی به وسیله مأمورین ابلاغ 41

راهکار1: ایجاد اداره ابلاغ اوراق قضایی و بکارگیری نیروهای ثابت و آموزش دیده کافی به تناسب حجم امور42

راهکار 2 : احیاء پلیس قضایی به منظور ابلاغ به موقع اوراق قضایی 42

راهکار3 : اقدام نسبت به تقویت واحد ابلاغ 42

راهکار 4 : تعیین پیش­بینی­های لازم هنگام تعیین اوقات دادرسی 42

مشکل پنجم: ضعف نیروی انتظامی در ابلاغ اوراق قضایی 43

راهکار 1 : آموزش و نظارت ثانوی بر مأمورین مربوط از سوی دادستان 43

راهکار 2 : احیاء پلیس قضایی 43

مشکل ششم: عدم آشنایی مأموران ابلاغ (وظیفه – رسمی) نسبت به مواد قانونی ابلاغ 43

راهکار: استفاده از مأمورین آموزش دیده و مجرب 44

مشکل هفتم: عدم هماهنگی لازم مأموران ابلاغ کلانتری­ها با ستاد ابلاغ 44

راهکار: تفویض امر ابلاغ به یک نفر از کارمندان دادگستری به طور انفرادی 44

مشکل هشتم : عدم ابلاغ اوراق قضایی از سوی مأمورین ابلاغ 45

راهکار1 : برخورد قانونی با متخلفین در امر ابلاغ توسط مراجع قضایی 45

راهکار 2 : نظارت بر امر ابلاغ توسط مراجع قضایی 45

مشکل نهم : سهل انگاری مأمورین در ابلاغ اوراق قضایی 45

راهکار 1 : احیاء پلیس قضایی جهت تخصصی شدن امور ابلاغات 45

راهکار 2: تقویت واحد ابلاغ از جمله آموزش منظم و متوالی و نیز تجهیز واحد ابلاغات به نیروهای مجرب و

در اختیار گذاشتن وسایط نقلیه مناسب 45

راهکار 3 : نظارت مستمر به امر ابلاغ توسط مراجع قضایی 45

راهکار 4: برخورد قانونی با متخلفین در صورت مشاهده تخلف در امر ابلاغ توسط مراجع قضایی و در نظر

گرفتن مجازات برای مأمورین سهل انگار 45

راهکار 5 : تخصیص مأمور ابلاغ برای شعبات مشخص و معین 45

مشکل دهم: عدم حضور به موقع مأمورین ابلاغ جهت اخذ اوراق قضایی به جهت استقرار در واحدهای انتظامی 46

راهکار: اسکان مأمورین ابلاغ در محل دادسرا 46

مشکل یازدهم: تأخیر در ابلاغ اوراق قضایی 46

راهکار 1 : استفاده از فن آوری روز در امر ابلاغ 46

راهکار 2 : تأمین نیروی انسانی – آموزش – امکانات 46

راهکار 3: برخورد رؤسای دادگاه­ها با تخلفات اداری 46

راهکار 4: دادن آموزشهای لازم به مأمورین ابلاغ 47

مشکل دوازدهم : طولانی بودن زمان ابلاغ و اعاده نسخه­های ابلاغ شده به دفاتر محاکم (کندی امر ابلاغ

اوراق قضایی) 47

راهکار: در صورت لزوم استفاده از پست پیشتاز جهت ابلاغ اوراق 47

مشکل سیزدهم : عدم جایگزینی مأمور مجرب هنگام مرخصی (استحقاقی یا استعلاجی) یا مأموریت مأمورین

ابلاغ 47

راهکار1: تشکیل پلیس تخصصی 47

راهکار 2 : استفاده از ابلاغ الکترونیکی راهکار

راهکار 3 : تقویت نظارت بر امر ابلاغ

مشکل چهاردهم : به کارگیری مأمورین ابلاغ در امور دیگری غیر از ابلاغ اوراق قضایی 47

راهکار: 48

گفتار سوم : وضعیت ابلاغ و اوراق قضایی(ناکارآمد بودن نظام ابلاغ) 48

مشکل اول : کمبود نیروی انسانی در واحد ابلاغ 48

راهکار1: برنامه­ریزی، تأمین نیروی انسانی کافی و آموزش دیده برای واحد ابلاغ از طریق برگزاری آزمون و استخدام 48

راهکار 2: استفاده از کارمندان بعد از وقت اداری (کار فرهنگی) 48

مشکل دوم: فقدان ساختار متناسب با ابلاغ 48

راهکار: تعریف و تدارک ساختار مناسب برای واحد ابلاغ 49

مشکل سوم: فقدان تجهیزات و تشکیلات منظم و منسجم و مناسب در دادگستری برای ابلاغ اوراق قضایی 49

راهکار 1: تأمین تجهیزات مناسب برای واحد ابلاغ از طریق تأمین اعتبار لازم 49

راهکار 2 : تجهیز نمودن مأمورین ابلاغ از لحاظ وسائط نقلیه 49

مشکل چهارم : عدم توجه به اهمیت ابلاغ اوراق قضایی (تساهل و تسامح در امر ابلاغ) 50

راهکار 1: تقویت واحد ابلاغ در محاکم 50

راهکار 2: تشکیل واحدهای ابلاغ در هر حوزه قضایی با کادر ثابت دادگستری و یا احیاء پلیس قضایی 50

راهکار 3 : تربیت و آموزش مأموران ابلاغ مجرب، متخصص و متعهد 50

مشکل پنجم : ضعف آموزش مأموران ابلاغ 50

راهکار1: آموزش مأموران ابلاغ 51

راهکار 2: برگزاری کلاس آموزشی به­طور مستمر ماهیانه برای جمیع مأموران ابلاغ 51

راهکار 3 : احیای پلیس قضایی 51

مشکل ششم : تراکم کار در واحد ابلاغ 51

راهکار1: منفک ساختن امور مربوط به جلب از کار واحد ابلاغ و واگذاری آن به کلانتری­ها 52

راهکار2: استفاه از کارمندان شعب در امر ابلاغ اوراق قضایی در غیر از ساعات اداری 52

راهکار 3: تأسیس واحد ابلاغ در دادگستریها 52

راهکار 4: تشکیل واحدهای ویژه ابلاغ 53

راهکار 5 : تعیین ساز و کارهای مناسب جهت واگذاری بخشی از خدمات قوه قضائیه به بخش خصوصی 53

مشکل هفتم : عدم استفاده از طرق جدید ابلاغ رایانه­ای و الکترونیکی خصوصاً در رابطه با وکلا

و کارشناسان که امکان الزام آنها به تجهیز فنی دفاترشان وجود دارد. 53

راهکار: استفاده از وسایل ارتباط جمعی و الکترونیکی مانند تلفن و اینترنت در جهت تسهیل و تسریع در امر

ابلاغ 53

مشکل هشتم : تغییر مداوم مأمور ابلاغ 53

راهکار 1: تشکیل پلیس قضایی 54

راهکار2: درجه دار بودن مأمورین ابلاغ 54

مشکل نهم: عدم نظارت صحیح بر امر ابلاغ اوراق قضایی 54

راهکار1: طراحی نظام نظارت مطمئن بر امر ابلاغ 54

راهکار2: نظارت بر واحد ابلاغ 54

مشکل دهم: ناآشنایی مأمورین با فرهنگ بومی و مشخصات جغرافیایی حوزه قضایی 55

راهکار: آشنایی مأمورین ابلاغ با مشخصات جغرافیایی 55

مشکل یازدهم : مفقود شدن اوراق در جریان ابلاغ 55

راهکار1: ایجاد نظم در ابلاغ اوراق قضایی 55

راهکار 2 : مراقبت و دقت لازم در امر ابلاغ معمول و توصیه و راهنمایی­های لازم به متصدیان امر 55

مشکل دوازدهم : ارسال ابلاغ توسط افراد بدون ثبت و اخذ رسید و احتمال بروز مشکل و دخل و تصرف 55

راهکار: اجتناب از ارسال اوراق قضایی به اداره ابلاغ بدون ثبت در دفاتر و اخذ رسید. 56

مشکل سیزدهم : ضمیمه نکردن اخطاریه به پرونده قبل از تشکیل جلسه دادرسی 56

راهکار: تقویت بخش نظارت و الزام مدیران دفاتر به کنترل آن قبل از تشکیل جلسه دادرسی 56

مشکل چهاردهم : فقدان کارمندان متخصص برای امر ابلاغ (نداشتن تخصص کافی در نحوه ابلاغ و

تنظیم گزارش به کیفیت نامطلوب) 56

راهکار: تشکیل پلیس تخصصی و ارائه آموزش لازم 56

مشکل پانزدهم : عدم ابلاغ به موقع اوراق قضایی یا ابلاغ در خارج از فرجه قانونی 57

راهکار 1 : واگذار نمودن امر ابلاغ به بخش خصوصی 57

راهکار 2: ضرورت ایجاد پلیس قضایی 57

راهکار 3: استفاده از پایگاه­های بسیج جهت تسریع در امر ابلاغ 58

مشکل شانزدهم : فقدان نیروهای کارآمد. 58

راهکار: جذب نیروهای مجرب و باسواد و آموزش کافی و احیای سازمان پلیس قضایی 58

مشکل هفدهم : تراکم کار در تشکیلات جدید قضایی و عدم انجام امر ابلاغ اوراق قضایی مطابق

موازین قانونی 58

راهکار : 58

مشکل هجدهم : عدم ابلاغ صحیح اوراق قضایی (عدم رعایت مقررات قانونی ابلاغ) 59

راهکار1: تربیت و آموزش مأموران مجرب و متخصص و متعهد در امر ابلاغ 60

راهکار 2 : نظارت دقیق بر نحوه عملکرد واحد ابلاغ به منظور ابلاغ صحیح اوراق قضایی 60

راهکار 3: استخدام نیروی متخصص (استفاده از نیروهای مجرب و ویژه برای ابلاغ اوراق قضایی) 60

راهکار 4 : انتخاب یک نفر از پرسنل دارای تحصیلات حقوقی به عنوان رابط دادگستری 61

راهکار 5 : نظارت مدیران دفاتر در خصوص نحوه ابلاغ اوراق قضایی 61

راهکار 6 : ابلاغ صحیح اوراق قضایی به مخاطبین ساکن در روستاهای دور 61

مشکل نوزدهم : ابلاغ غیر صحیح اوراق قضایی به عمد 62

راهکار: اختصاص مأمور ابلاغ به یک شعبه خاص 62

مشکل بیستم : عدم اعتبار ابلاغ قانونی 62

راهکار: اصلاح قانون و مقررات ابلاغ 65

مشکل بیست و یکم : عدم کنترل اوراق ابلاغ پس از ابلاغ و اعاده از حیث نحوه ابلاغ توسط دادگاه و دفاتر 65

راهکار: کنترل اوراق ابلاغ پس از ابلاغ و اعاده 66

مشکل بیست و دوم : عدم ابلاغ آرای صادره به یکی از طرفین ناشی از سهل­انگاری دفتر شعبه بدوی و

ارسال پرونده به اجرا 67

راهکار 1: نظارت رؤسای شعبه در ابلاغ آراء 67

راهکار 2: تفهیم آثار ابلاغ به کارکنان 67

راهکار 3 : آموزش کارکنان اداری 68

مشکل بیست و سوم : ناکار آمدی ابلاغ­های سنتی (عدم به کارگیری فناوری اطلاعات در امر ابلاغ) 68

راهکار1: بازنگری مقررات ابلاغ 69

الف : شناسایی طرق جدید ابلاغ 69

1- ابلاغ از طریق رایانه با تجهیزات فنی مربوطه 69

2- ابلاغ از طریق پست سریع 70

3 – تعیین اقامتگاه ملی برای هر شخص و ثبت آن در دفاتر مخصوص 71

ب : استفاده از روش­های فوق­العاده 71

راهکار 1 : ساماندهی امر ابلاغ و واحدهای ابلاغ از طریق الکترونیکی کردن آن 72

راهکار 2 : استفاده از پلیس قضایی 72

شکل بیست و چهارم : سوءاستفاده از مقررات ابلاغ 72

راهکار: سیاست به­کارگیری ابلاغ واقعی 74

مشکل بیست و پنجم : نقص ابلاغ اوراق قضایی 75

راهکار1: دقت در کنترل و بررسی اوراق قضایی 76

راهکار 2 : آموزش مستمر مأمورین ابلاغ در خصوص نحوه ابلاغ اوراق قضایی 76

راهکار 3 : اعمال تنبیهات انضباطی در خصوص مأمورین ابلاغ متخلّف 76

مشکل بیست و ششم : ناخوانا بودن و به کار بردن الفاظ مبهم در متن اوراق قضایی از طرف کارمندان 76

راهکار 1: آموزش و تأکید بر روان نویسی و خوانا بودن 76

راهکار 2 : دقت در نوشتن اوراق قضایی 77

مشکل بیست و هفتم : عدم بکارگیری سیاست ابلاغ حضوری اوقات دادرسی 77

راهکار: سیاست ابلاغ حضوری اوقات دادرسی جلسات بعد به اصحاب دعوا و وکلای آنها در پایان جلسات دادگاه 77

مشکل بیست و هشتم : عدم شناسایی مخاطب در آدرس اعلامی توسط مأمور ابلاغ 78

راهکار 1: آموزش مستمر مأمورین ابلاغ در خصوص نحوه ابلاغ 78

راهکار 2 : ثبات نیروها و اعمال تنبیهات انضباطی 78

مشکل بیست و نهم : عدم شناسایی آدرس اعلامی به لحاظ مشخص نکردن آدرس کوچه­ها و پلاک­ها از

سوی شهرداری (عدم پلاک گذاری منازل و عدم نامگذاری کوچه­ها توسط شهرداری) 78

راهکار 1: اتخاذ تدابیر لازم از سوی شهرداری برای شناسایی کوچه یا خیابان­ها 78

راهکار 2: استفاده از مأمورین بومی انتظامی برای واحد ابلاغ 78

مشکل سی ام : عدم اعلام و اخذ نشانی دقیق اصحاب دعوی توسط دادسراها و دادگاه­ها جهت ابلاغ

اوراق قضایی 79

راهکار 1: دقت در تکمیل اوراق تحقیق 80

راهکار 2 : آموزش از طریق رسانه­های ملی (تلویزیون) 80

راهکار 3 : آموزش خاص منشی­ها و تنظیم کنندگان اوراق احضاریه و اخطاریه 80

مشکل سی و یکم: عدم توجه به اعلام تغییرات آدرس اطراف پرونده در زمان تنظیم اخطاریه­ها 80

راهکار: الصاق مشخص کارت تغییر نشانی در نقطه­ای از پرونده 80

مشکل سی و دوم : عدم ابلاغ و اطلاع کلیه مخاطبان از مفاد اوراق قضایی به لحاظ نوشتن یک برگ

اخطاریه برای چند نفر 81

راهکار: نوشتن اخطاریه­های جداگانه برای هر کدام از افراد دخیل در پرونده 81

مشکل سی و سوم : غیر استاندارد بودن فرم­های ابلاغی و اخطاریه­ها از نظر اندازه و چارچوب 81

راهکار: استاندارد نمودن فرم­های ابلاغی و اخطاریه­ها از نظر اندازه و چارچوب. 81

مشکل سی و چهارم : مشکلات ابلاغ اجراییه و تأخیر در احقاق حق 81

راهکار: جداسازی واحد ابلاغ از واحد اجرا 81

مشکل سی و پنجم : مشکلات راجع به ابلاغات از طریق انتشار آگهی (تشریفاتی بودن درج آگهی ابلاغ)82

راهکار: ارسال بی واسطه آگهی ابلاغ اوراق و اوقات دادرسی به مطبوعات 82

مشکل سی و ششم : عدم دقت در ابلاغ به شخص مخاطب مخصوصاً در موارد ابلاغ به کفیل و وثیقه­گذار 82

راهکار: تشکیل پلیس تخصصی – ارائه آموزش لازم و کافی و تقویت نظارت 82

مشکل سی و هفتم : معطل ماندن ابلاغ­ها در ثبت ورود و خروج. 83

راهکار 1: تعیین نماینده­ای از نیروی انتظامی جهت تحویل اوراق قضایی و توزیع و عودت آن از طریق وی 83

راهکار 2 : تمرکز اداره ابلاغ در دادگستری 83

مشکل سی و هشتم: ارسال آراء صادره از دادگاههای تجدیدنظر جهت ابلاغ به دادگاه بدوی 83

راهکار: تفویض ابلاغ آراء قطعی تجدیدنظر به دفتر محکمه تجدیدنظر 84

مشکل سی و نهم : عدم اطلاع کارگزینی­های ادارات و نهادها از وظایف خود در خصوص ابلاغ اوراق

قضایی به کارکنان 84

راهکار: لزوم مکاتبه با کارگزینی­های ادارات و نهادها 84

مبحث ششم : نقش عریضه نویس­ها در اطاله دادرسی 1

گفتار اول: مصادیق و موارد مشکلات ناشی از عریضه نویسان و راهکارهای غلبه و مقابله

با آن 2

مشکل اول: کم سواد بودن عریضه نویسان 2

راهکار: آموزش و برگزاری کلاسهای آموزشی برای عریضه نویسان 2

مشکل دوم : تنظیم شکوائیه و دادخواست ناقص توسط عریضه نویسان 2

راهکار: ساماندهی عریضه نویسان و آموزش آنها و جلوگیری از ادامه کار آنها در صورت تکرار 2

مشکل سوم : طرح دعاوی حقوقی از طریق شکایت کیفری 2

راهکار: ساماندهی و آموزش عریضه نویسان 3

گفتار دوم : روش ساماندهی عریضه نویسان 3

الف: ثبت نام و شناسایی عریضه نویسان 3

ب : گزینش متقاضیان از طریق برگزاری آزمون جهت پذیرش افراد واجد شرایط 3

ج : برگزاری دوره­های آموزشی 4

د : تعیین محل مناسب عریضه نویسان 4

و : تعین حق التحریر متناسب با کار 4

فصل سوم: علل ناشی از سازمان­ها و مؤسسات مؤثر در اطاله دادرسی و راهکارهای غلبه و

مقابله با آن 1

مبحث نخست : نقش پزشکی قانونی در اطاله دادرسی و راهکارهای غلبه و مقابله با آن 2

گفتار اول ـ مشکلات مربوط به کمبود امکانات در پزشکی قانونی و راهکارهای غلبه بر آن 4

مشکل اول: کمبود تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی پیشرفته بخصوص در زمینه تشریح، سم­شناسی و DNA 4

راهکار 1: تجهیز آزمایشگاه­ها و مراکز پزشکی قانونی از جهت وسایل و امکانات پیشرفته پزشکی و

آزمایشگاهی 4

راهکار 2: فراهم کردن ساز و کار مناسب 5

مشکل دوم: کمبود پزشک متخصص در سازمان­ پزشکی قانونی 5

راهکار 1: استفاده از نیروهای متخصص در تمامی زمینه­ها در سازمان پزشکی قانونی 5

راهکار 2: برقراری تعامل و همکاری مؤثر و مداوم بین مراکز پزشکی بیمارستانی با سازمان پزشکی قانونی 5

راهکار 3:تکمیل کادر متخصص موجود در سازمان پزشکی قانونی 5

راهکار 4: جذب نیروی متخصص مورد نیاز 5

مشکل سوم: فقدان کمیسیونهای تخصصی پزشکی 6

راهکار 1: تشکیل کمیسیون­های تخصصی استانی به ویژه در زمینه روان­پزشکی 6

مشکل چهارم: عدم تشکیل پزشکی قانونی در برخی از حوزه­های قضایی 6

راهکار 1: استقرار دائم یک پزشک قانونی در هر یک از مجتمع­های قضایی 6

راهکار 2: تأسیس مراکز پزشکی قانونی در شهرستان­های نیازمند 6

مشکل پنجم: عدم اختصاص بودجه کافی به سازمان پزشکی قانونی 6

راهکار: اختصاص بودجه کافی به سازمان پزشکی قانونی جهت تجهیز امکانات 6

مشکل ششم: عدم حضور پزشکان قانونی در معیت قضات برای بررسی و معاینه اجساد در صحنه­های جرم 7

راهکار 1: استقرار سازمان پزشکی قانونی در معیت مراجع قضایی 7

راهکار2: ایجاد پزشک کشیک برای ایام تعطیل 7

مشکل هفتم : فقدان سامانه گسترده رایانه­ای مناسب جهت دسترسی آسان به پرونده­های پزشکی 7

راهکار 1: ایجاد سامانه گسترده­ رایانه­ای جهت دسترسی آسان به پرونده­های پزشکی 7

راهکار 2: ایجاد ساختار الکترونیکی پیشرفته در سیستم قضایی کشور و زیر مجموعه­های آن 7

گفتار دوم ـ اطاله پاسخ پزشکی قانونی و راهکارهای غلبه بر آن 8

مشکل اول: تأخیر در ارسال پاسخ استعلامات 8

راهکار 1 : برگزاری جلسات هماهنگی با مسؤولین نهادهای مختلف از جمله پزشکی قانونی در خصوص تسریع

در پاسخ استعلام 9

راهکار 2: استفاده از اهرمهای قانونی برای کسانی که در ارسال پاسخ استعلامات تعلل می­کنند 9

راهکار 3: ارسال به موقع و اول وقت استعلامات و پاسخ آن­ها توسط مراجع انتظامی به سازمان پزشکی قانونی

و مراجع قضایی 9

راهکار 4: تدوین دستورالعمل برای پاسخ­دهی سریع به استعلام­ها به ویژه تعیین استانداردهای سازمان

پاسخ­گویی برای عناوین مختلف 9

راهکار 5: ارسال پاسخ قطعی، دقیق و منجز در اولین استعلام 10

راهکار 6 : صراحت در استعلام­های مراجع قضایی از پزشکی قانونی 10

راهکار 7 تقویت پزشکی قانونی و مجهز نمودن آن به امکانات مدرن در جهت تسریع در پاسخ به استعلام­ها 10

مشکل دوم: تعیین طول درمان­های نامناسب 10

راهکار 1: تکمیل و تصحیح اطلاعات مراجعین به پزشکی قانونی در ارتباط با گواهی­های پزشکی و اثرات آن 10

مشکل سوم: استعلامهای زمان بر جهت دریافت پرونده­های بالینی از مراکز درمانی 11

راهکار 1: تفکیک اجزاء استعلام مراجع قضایی و پاسخ­گویی به تمامی موارد مندرج در استعلامات بصورت

مستقل 11

مشکل چهارم : تشخیص­های وقت­گیر بالینی در مواد مخدر توسط پزشکی قانونی 11

راهکار: واگذاری تشخیص­های بالینی مربوط به مواد مخدر به سازمان­ یا نهادهای دیگر 11

مشکل پنجم: عدم اعلام پاسخ صریح و روشن در خصوص افراد مجنون از طرف پزشکی قانونی 11

راهکار 1: لزوم صریح و کامل بودن سؤال از پزشکی قانونی و تفکیک سؤالات در قالب چند بند 11

راهکار 2: تعیین ضمانت اجرایی لازم جهت پاسخگویی ناقص و غیرشفاف 11

مشکل ششم: عدم پاسخگویی به استعلامات توسط افراد متخصص و مطلع 12

راهکار: تهیه دستورالعمل در مورد استعلامات و چگونگی پاسخگویی به آن 12

مشکل هفتم: فقدان پزشک قانونی کشیک در واحدهای قضایی 12

راهکار: استقرار پزشک قانونی کشیک در واحدهای قضایی 12

مشکل هشتم : عدم تعیین ارش توسط پزشکی قانونی در اولین مراجعه مجنی علیه 12

راهکار: تکلیف به پزشکی قانونی جهت تعیین صدمات مشمول ارش در اولین مراجعه مجنی علیه 12

مشکل نهم: تأخیر در تشکیل کمیسیون­های پزشکی قانونی 12

راهکار: الزام پزشکی قانونی برای تشکیل جلسات و کمیسیون­های پزشکی 12

مشکل دهم: طولانی بودن اظهار نظر کمیسیون پزشکی قانونی استان 12

راهکار: تقویت تعامل با سازمان و تأکید بر اعمال مدیریت توأم با نظارت 13

مشکل یازدهم: تعلل پزشکی در پاسخ دادن به استعلامات 13

راهکار: 13

مشکل دوازدهم: موکول بودن اظهار نظر پزشکی قانونی به ارائه­ نامه مرجع قضایی در موارد نیاز به معاینه مجدد 13

راهکار: رعایت دستورالعمل شماره 3 طرح جامع رفع اطاله دادرسی در امور کیفری 13

مشکل سیزدهم: متمرکز نبودن تجهیزات فنی و آزمایشگاهی لازم در شهرستان­ها 13

راهکار: ایجاد مراکز مجهز پزشکی قانونی در کلیه مراکز استان­ها، تجهیزات کامل و به روز نمودن آن­ها 14

مشکل چهاردهم: تأخیر در وصول نظریه کمیسیون پزشکی قانونی به علت عدم وجود کمیسیون در بعضی

از مراکز استان­ها 14

راهکار 1: فراهم نمودن امکانات و تجهیزات جهت تأسیس و راه اندازی کمیسیون پزشکی در مرکز استان 14

راهکار2: برگزاری جلسات مستمر مشترک بین دستگاه قضایی و پزشکی قانونی استان 14

مشکل پانزدهم: تأخیر در وصول نتیجه آزمایش دی ان ای 14

راهکار1: تأسیس و تشکیل آزمایش­های مخصوص DNA در مراکز استان­ها 14

راهکار 2: اعلام مراتب به عالی­ترین مقام مسؤول جهت پی­گیری موضوع و برخورد با شخص متخلف 14

مشکل شانزدهم: عدم وجود پزشکی قانونی در برخی از حوزه­های قضایی 15

راهکار: راه­اندازی ادارات پزشکی قانونی در کلیه حوزه­های قضایی 15

مشکل هفدهم: عدم آشنایی پزشکان قانونی با قانون دیات 15

راهکار: برگزاری دوره­های آموزشی ضمن خدمت برای پزشکان 15

مشکل هجدهم: مستدل و مستند نبودن برخی نظریه­های پزشکی قانونی به مبانی علمی 15

راهکار 1: ذکر مبانی و مستندات نظریات پزشکان قانونی در گواهی­ها 15

گفتار سوم: مشکلات مربوط به هزینه­های پزشکی قانونی و راهکارهای غلبه و مقابله با آن15

مشکل اول: عدم توانایی مراجعین در پرداخت تعرفه­های پزشکی 16

راهکار 1: تعدیل تعرفه­های پزشکی قانونی 16

راهکار 2: اتخاذ سیاست­های مناسب برای معافیت از پرداخت هزینه­های قانونی در موارد عدم تمکن مالی 16

راهکار 3: اعطاء اختیارات به مقامات قضایی جهت برخوردار نمودن افراد بی­بضاعت از تخفیف­های ویژه 16

راهکار 4 : تحت پوشش قرار دادن خدمات پزشکی قانونی یا ارائه تسهیلات جهت پرداخت هزینه­های

خدمات پزشکی قانونی به مراجعین 17

مشکل دوم: تأخیر پاسخ استعلامات به لحاظ عدم پرداخت هزینه­های کارشناسی در پزشکی قانونی 17

راهکار: تفویض اختیار به مراکز پزشکی جهت رایگان نمودن استعلامات در خصوص افراد بی­بضاعت و تحت17

پوشش نیازهای حمایتی 17

مشکل سوم: خودداری از معاینه مصدومین فاقد تمکن مالی 17

راهکار: دادن اختیارات بیشتر قاضی و یا مسؤولین پزشکی قانونی برای رایگان بودن هزینه­های پزشکی قانونی17

مشکل چهارم: ممانعت واحدهای درمانی جهت تحویل یا رؤیت پرونده­های بالینی به دلیل عدم پرداخت هزینه

درمان از سوی بیمار 18

راهکار: ایجاد نظارت و ضمانت اجرائی مؤثر بر روند همکاری و تعامل بین مراکز پزشکی بیمارستانی با

سازمان پزشکی قانونی 18

مشکل پنجم: هزینه بر بودن حضور پزشک قانونی بر بالین بیمار و مصدوم آسیب­دیده از ناحیه مغز 18

راهکار: شفاف سازی و پیش بینی قانونی 18

گفتار چهارم ـ طول درمان و لزوم معاینات مجدد مؤثر در اطاله دادرسی و راهکارهای غلبه و مقابله

با آن 19

مشکل اول: طولانی بودن گواهی­های طول درمان در پرونده­های موضوع ایراد صدمه­های عمدی و غیرعمدی19

راهکار 1: تذکر به پزشکی قانونی در خصوص رعایت دقیق تعیین مدت طول درمان 19

راهکار 2: خودداری از معرفی مصدوم به پزشکی قانونی جهت معاینه مجدد در صورت توافق طرفین 19

مشکل دوم: عدم قطعیت گواهی­های طول درمان 20

راهکار 1: شناسایی و بررسی راهکارهای راهبردی در جهت قطعی نمودن گواهی­های طول درمان 20

راهکار 2: حذف طول درمان به عنوان دستورالعمل موقت به صورت آزمایشی 20

مشکل سوم: عدم امکان اظهار نظر قضایی در مورد صدمات بدنی غیرقطعی 21

راهکار 1: تفکیک پرونده و اظهار نظر در خصوص موضوعات آماده صدور رأی 21

راهکار 2: اظهار نظر در مورد صدمات غیرقطعی بدنی 21

مشکل چهارم: تعیین معاینات مجدد غیرضروری 22

راهکار: عدم تعیین معاینات مجدد غیرضروری 22

مشکل پنجم: تجدید مکرر طول درمان 22

راهکار: سعی در صدور گواهی قطعی 22

مشکل ششم: لزوم مراجعات مکرر مصدوم به دادسرا جهت معرفی به پزشکی قانونی 22

راهکار 1: تعیین مراجعات بعدی مصدوم توسط پزشکی قانونی بدون نیاز به مراجعه به دادسرا 22

راهکار 2 : اعلام جواز مراجعه بعدی مصدوم به پزشکی قانونی توسط مقام قضایی 22

راهکار 3 : رعایت دستورالعمل جامع رفع اطاله دادرسی در امور کیفری مبنی بر عدم ضرورت اخذ معرفی نامه

مجدد از مقام قضایی جهت معاینه مجدد. 23

راهکار 4 : اظهارنظر پزشک قانونی در مورد تمامی صدمات و مقدار دیه یا ارش آن در یک گواهی 23

مشکل هفتم: عدم تعیین ارش از سوی پزشکی قانونی در مراجعه اولیه مصدوم در جراحات مستلزم تعیین ارش23

راهکار 1: تذکر به پزشکی قانونی جهت تعیین ارش در جراحات مستلزم تعیین ارش در گواهی اولیه 23

راهکار 2: ارسال پاسخ قطعی، دقیق و منجز در اولین استعلام 23

گفتار پنجم ـ مشکلات مصدومان مرتبط با پزشکی قانونی و راهکارهای غلبه و مقابله با آن 24

مشکل اول: عدم اطلاع­رسانی کافی نسبت به تشکیلات و وظایف پزشکی قانونی 24

راهکار 1: در نظر گرفتن نهادی جهت آگاهی دادن مراجعین در مورد وظایف پزشکی قانونی 24

راهکار 2: افزایش سطح آگاهی از عملکرد سازمان پزشکی قانونی 24

مشکل دوم: مراجعه به موقع اصحاب دعوی جهت انجام معاینات و آزمایشات لازم 24

راهکار 1: ملاک عمل قرار دادن نظر اولیه پزشک قانونی در صورت لزوم عدم مراجعه مصدوم 25

در وقت تعیین شده در گواهی قبلی 25

راهکار 2: ارشاد مراجعین جهت مراجعه در موعد مقرر 25

راهکار 3: ابلاغ به مصدوم جهت مراجعه و انجام معاینه مجدد 25

مشکل سوم: عدم اعزام مستقیم مصدوم توسط قاضی به پزشکی قانونی 25

راهکار 1: اعزام مستقیم مصدومان به پزشکی قانونی از مراجع قضایی بجای اعزام از طریق نیروی انتظامی 25

مشکل چهارم: عدم اعلام نظریه پزشکی به طرفین 26

راهکار: تدوین دستورالعمل­های قانونی جهت اعلام نظریه پزشکی قانونی به طرفین 26

گفتار ششم: مشکلات مربوط به عدم تعامل بین مقامات قضایی و پزشکان قانونی مؤثر در اطاله دادرسی و راهکارهای غلبه و مقابله با آن 26

مشکل اول: عدم تعامل و ارتباط صمیمی و مؤثر بین مقامات قضایی، پزشکان قانونی 26

راهکار 1: دعوت از قضات جهت مشاهده سیر کار در صدور گواهی­ها، انجام معاینات 26

راهکار 2: تعیین یک رابط پزشکی جهت ایجاد هماهنگی­های لازم 26

راهکار 3: تعامل و همکاری مقامات قضایی جهت برگزاری نشست­های مشترک با پزشکان قانونی 26

مشکل دوم: استفاده از اصطلاحات پزشکی به جای اصطلاحات حقوقی در گواهی­ها و عدم آشنایی قضات با

آن­ها 27

راهکار1: استفاده از اصطلاحات حقوقی در گواهی­ها 27

راهکار 2: آشنا نمودن قضات با اصطلاحات پزشکی از طریق آموزش­های ضمن خدمت و برگزاری نشست­های مشترک با پزشکان قانونی 27

راهکار 3: اختصاص شعب خاصی به پرونده­های قضایی مرتبط با پزشکی قانونی 28

مشکل سوم: عدم نظارت فنی و تکنیکال بر نظرات ابرازی از سوی واحدهای ستادی سازمان پزشکی قانونی 28

راهکار: توسعه تعامل و ایجاد ضمانت اجرای قانونی 28

مبحث دوم: نقش سازمان زندان­ها در اطاله دادرسی و راهکارهای غلبه و مقابله با آن 29

گفتار اول: عدم الزام به موقع زندانی از زندان­ها 29

مشکل اول: عدم اعزام به موقع زندانی از زندان­ها به جهت کمبود نیروی انسانی در زندان­ها و نیروی انتظامی 29

راهکار 1: تدوین دستورالعمل جهت انتقال محکومان به حبس به سایر زندان­های مستقر در محل اقامت آنان 29

راهکار 2: مشخص نمودن تکلیف اعزام زندانی توسط مراجع ذیربط 30

راهکار 3: بهره­گیری از فناوری اطلاعات و ارتباطات برای پاسخگویی الکترونیکی زندانی به مراجع قضایی 30

راهکار 4: طراحی ساز و کارهای مناسب اطلاع­رسانی به زندان جهت پرهیز از صدور مرخصی و یا احضار زندانیان

در حال مرخصی جهت حضور در دادگاه 30

راهکار 5: تدوین دستورالعمل چگونگی اعزام و بدرقه زندانیان به مراجع قضایی 30

راهکار 6: تشکیل یگان حفاظت به منظور اعزام و بدرقه به موقع زندانیان 30

راهکار 7: بیان شفاف علت حضور، نتیجه عدم حضور و تمایل یا عدم تمایل زندانی به حضور در دعاوی حقوقی

در اخطاریه زندانی 30

راهکار 8: برخورد با تخلف رؤسای زندان­ها و مأمورین قرارگاه­ها 30

راهکار 9: ایجاد چند شعبه در زندان برای تحقیق و اخذ آخرین دفاع با تجهیزات مناسب 30

مشکل دوم: عدم هماهنگی کافی بین نیروی انتظامی برای اعزام زندانی 31

راهکار 1: تکلیف اعزام زندانی باید توسط مراجع ذیربط (دادگستری ـ زندان ـ نیروی انتظامی)مشخص ­شود 31

راهکار 2: انجام هماهنگی لازم و تأکید مستمر و موظف کردن سازمان زندان­ها و پاسگاه­ها و پیش­بینی

ضمانت اجرای مناسب 31

مشکل سوم: عدم هماهنگی منظم اداره زندان با واحدهای قضایی 31

راهکار 1: استقرار نماینده زندان در حوزه­های قضایی با امکانات لازم 31

راهکار 2: قرار دادن پرونده­های زندانی­دار تحت نظر مستقیم قضات ذی­ربط 32

راهکار 3: تعیین مددکاران اداره کل زندان­ها به عنوان رابط بین زندان و مراجع قضایی 32

مشکل چهارم : تعداد زیاد زندانیان ناشی از وجود قوانین زندان­زا 33

راهکار 1 : کیفرزدایی تقنینی به صورت عام و به صورت خاص در مورد مجازات زندان (جرم زدایی) 33

راهکار 2 : صدور حکم به مجازاتی غیر از حبس 34

راهکار 3 : اعمال ماده 22 قانون مجازات اسلامی و استفاده از مجازاتهای جایگزین 35

راهکار 4: استفاده از ماده 25 قانون مجازات اسلامی و ماده 38 قانون مذکور (تعلیق اجرای مجازات و آزادی

مشروط) 36

راهکار 5 : استفاده از روشهای عفو عمومی و عفو خصوصی 36

راهکار 6 : اتخاذ دو نوع تدبیر برای حل مشکل زندان 36

مشکل پنجم: عدم به کارگیری ظرفیتهای درون دستگاهی برای اصلاح امور زندانها 37

راهکار 1 : به کارگیری ظرفیتهای درون دستگاه قضایی برای اصلاح امور زندان­ها 37

مشکل ششم: حجم زیاد زند انیان مالی 38

راهکار1: سازماندهی و هدایت منابع مالی مختلف به ویژه کمک­های مردمی و افراد خیر برای آزادی

زندانیان مالی 38

راهکار 2 : تأکید بر راهکار مرخصی به زندانیان مالی 39

مشکل هفتم: عدم وصول نامه­های قضایی به زندان به لحاظ مسائل حفاظتی و مشکلات ناشی از ورود

مأمورین پست. 40

راهکار: اعمال مدیریت و تقویت نظارت 41

مبحث سوم: مشکلات مرتبط با ثبت اسناد و املاک مؤثر در اطاله دادرسی و راهکارهای غلبه و مقابله با آن 41

مشکل اول: وضعیت استعلامات ثبتی مؤثر در اطاله دادرسی 42

راهکار: پاسخ­دهی به استعلامات مراجع قضایی به صورت کامپیوتر با ایجاد یک شبکه مادر در ادارات 42

مشکل دوم: تأخیر در وصول استعلامات اداره ثبت اسناد و املاک 43

راهکار 1 : شفافیت در استعلامات 43

راهکار2 : استفاده از طرفین پرونده به عنوان پیک برای انجام استعلامات 43

راهکار 3 : تعیین وقت مراجعه جهت وصول پاسخ استعلام متناسب با بعد مسافت اداره مربوطه 43

راهکار 4 : تعیین مهلت برای ارسال پاسخ استعلام 43

مشکل سوم: عدم استفاده از تکنیک­های جدید در سازمان ثبت اسناد و املاک 43

راهکار : استفاده از روش­ها و تکنیک­های جدید در ثبت اسناد و املاک 44

مشکل چهارم: قوانین و مقررات پیچیده ثبتی 44

راهکار: اصلاح مقررات و مراحل متعدد و پیچیده ثبتی 44

مشکل پنجم: تصدی گری دولتی در ثبت اسناد و املاک 45

راهکار: کاهش تصدی گری ثبتی 45

مشکل ششم: بالابردن هزینه­های تحریر اسناد رسمی 45

راهکار : بازرسی و نظارت دقیق بر دفاتر اسناد در خصوص تعرفه­های تعیین شده. 46

مشکل هفتم: متزلزل بودن مالیکتهای املاک غیر مسکونی به لحاظ عدم برنامه ریزی کامل ثبت و اسناد 46

راهکار 1: تثبیت مالکیت افراد با برنامه ریزی جامع و کامل 46

مشکل هشتم: عدم استقرار نماینده ثبت در حوزه­های قضایی 46

راهکار: استقرار نماینده ثبت در حوزه­های قضایی 46

مشکل نهم: عدم نظارت بر بنگاهها و مشاورین فروش املاک و خودرو 46

راهکار: ساماندهی بنگاههای معاملات فروش املاک و خودرو 46

مبحث چهارم: مشکلات مرتبط با ادارات بیمه مؤثر در اطاله دادرسی و راهکارها و غلبه و

مقابله با آن 49

مشکل اول: عدم پرداخت تمامی خسارات از ناحیه شرکت­های بیمه 49

راهکار: مکلف نمودن ادارات بیمه به پرداخت خسارت بدون کسر از آن 49

مشکل دوم: ضرورت صدور حکم از مراجع قضایی جهت پرداخت خسارت از ناحیه شرکت­بیمه­گر 49

راهکار: پرداخت خسارت در محل بیمه بدون نیاز به حکم دادگاه با تدوین قوانین لازم 50

مشکل سوم: عدم تعامل شرکتهای بیمه و دایره اجرای احکام 50

راهکار: تعامل با شرکتهای بیمه به جهت پرداخت دیه 50

مشکل چهارم: عدم تشکیل شورای حل اختلاف ویژه واحدهای پرداخت خسارت شرکتهای بیمه 51

راهکار: تشکیل شورای حل اختلاف ویژه واحدهای پرداخت خسارت شرکتهای بیمه 51

مبحث پنجم: نقش بانکها در اطاله دادرسی و راهکارهای غلبه و مقابله بر آن 52

مشکل اول: حجم زیاد پرونده­های اختصاص یافته به بانک 52

راهکار: تشکیل مجتمع ثبتی قضایی ویژه دعوی بانکی در مراکز استانهای پر جمعیت 52

مشکل دوم: اعمال بانکها در افتتاح حسابهای جاری و اعطاء دسته چک­های بلاوجه به متقاضیان فاقد

پشتوانه مالی 52

راهکار 1: وضع مقررات و قوانین لازم در جهت پیشگیری از اقدامات ناهماهنگ مقامات اجرایی 53

راهکار 2 : تعامل با دستگاههای اجرایی و آگاه نمودن آنها به آثار سوء ناشی از تصمیمات و اقدامات آنها 53

راهکار 3 : برخورد قضایی و اداری با مسؤولین متخلف 53

مشکل سوم: عدم پذیرش اعلام مفقودی چک توسط بانک 53

راهکار: توجیه بانکها به انجام این وظیفه 53

مشکل چهارم: عدم استقرار گیشه بانک در واحدهای قضایی 53

راهکار: استقرار باجه یا گیشه بانک در واحدهای قضایی 53

مشکل پنجم: عدم تناسب شعبات باجه­های بانک با نیازهای امور بانکی در عصرها 53

راهکار: اختصاص شعبات باجه­های بانک متناسب با نیاز امور بانکی 53

مبحث ششم: موارد متفرقه مرتبط با ادارات و سازمانها مؤثر در اطاله دادرسی و راهکارهای

غلبه و مقابله با آن 55

مشکل اول: تأخیر در وصول پاسخ دایره تشخیص هویت 55

راهکار 1 : تأسیس آزمایشگاههای لازم در مراکز استانها 55

راهکار 2 : ارسال سریع نمونه­ها توسط ستاد مبارزه با مواد مخدر به آزمایشگاه 55

راهکار 3 : ارسال نمونه­ها و مکاتبات از طریق پیک مخصوص 55

راهکار 4: افزایش شعب تشخیص هویت جهت تسریع در پاسخ استعلامات و نتایج 55

مشکل دوم: 55

راهکار: اختیار دادن به اداره آب در انسداد چاههای غیر مجاز به تأیید کمیسیونی به شرح فوق 55

مشکل سوم : 55

راهکار: اختیار دادن به مأمورین منابع طبیعی به قلع و قمع مستحدثات به تأیید کمیسیونی مرکب از یک

نفر قاضی، کارشناس رسمی دادگستری و نماینده منابع طبیعی 56

مشکل چهارم: تأخیر شرکتهای آب – برق و مخابرات در ارایه انشعابات مربوطه به متقاضیان 56

راهکار 1 : برخورد قضایی و اداری با مسؤولین متخلف 56

مشکل پنجم: عدم نظارت اداره کار و امور اجتماعی بر کارگاهها و تخلف متعدد از مقررات قانون کار 56

راهکار: برخورد قضایی و اداری با مسؤولین متخلف 56

مشکل ششم: عدم نظارت شبکه بهداشت – سازمان دامپزشکی و نیروی انتظامی بر محل­های کسب 56

راهکار: برخورد قضایی و اداری با مسؤولین متخلف 56

مشکل هفتم: عدم همکاری کامل صدا و سیما در آموزش همگانی مردم و بالا بردن سطح دانش قضایی آنها56

راهکار : افزایش سطح دانش قضایی مردم از طریق آموزش توسط صدا و سیما 56

مشکل هشتم: اشتباهات ادارات ثبت احوال در تعویض شناسنامه­های سابق 57

راهکار: احتیاط بیش از حد مدیران و کارمندان دولت در انجام وظایف ذاتی محوله 57

مبحث هفتم: علل مشترک اطاله دادرسی مربوط به ادارات و سازمانها و دستگاههای اجرایی و

راهکارهای غلبه بر آن 57

مشکل اول: عدم توجه دستگاههای اجرایی به وظایف ذاتی خود 57

راهکار: ارسال دستورالعمل­هایی به دستگاههای اداری برای استفاده از این ظرفیت­ها 57

مشکل دوم: عدم حضور نماینده قانونی ادارات و سازمانها در فرایند دادرسی 57

راهکار: آموزش اهمیت حضور نماینده ادارات و سازمانها جهت دفاع از حقوق خود. 57

مشکل سوم: کمبود کارشناس در دستگاهها، سازمانها و مؤسسات 57

راهکار : تأمین کارشناسی کافی در دستگاههای ذیربط 57

مشکل چهارم: اعزام نماینده غیر مطلع در دستگاه قضایی 58

راهکار: اعزام نماینده مطلع و آگاه به دستگاه قضایی 58

مشکل پنجم: عدم کفایت الزام قانونی برای حضور نماینده 58

راهکار: 58

مشکل ششم: عدم ابلاغ به موقع به کارشناسان جهت حضور در مراجع قضایی 58

راهکار 1 : ابلاغ به موقع از ناحیه واحد ابلاغ دادگستری به ادارات و دستگاهها جهت اعزام به موقع نماینده 58

راهکار 2 : آموزش اهمیت حضور نماینده و سازمانها جهت حضور به موقع در دادرسی 58

مشکل هفتم: دایر نشدن دفاتر ادارات، سازمانها و مؤسسات در حوزه­های قضایی 58

راهکار: تدوین دستورالعمل یا تصویب قانون مبنی بر الزام سازمانها و مراکز به استقرار نمایندگان خود

در دادگستریها 58

مشکل هشتم: عدم رعایت قوانین و مقررات در برخی ادارات دولتی 59

راهکار 1 : نظارت دستگاه قضایی بر عملکرد ادارات دولتی 59

مشکل نهم: عدم جضور نماینده قانونی ادارات، سازمانها در طی فرآیند دادرسی 59

راهکار : تدوین آیین نامه الزام به اعزام کارشناسان و نمایندگان مطلع و بصیر از دستگاههای دولتی

به مراجع قضایی و تصویب آن توسط هیأت دولت 59

مشکل دهم: پاسخ نامناسب به استعلامات توسط مراجع پاسخگو 59

راهکار: تهیه دستورالعمل و ابلاغ نحوه نظارت مدیران مراجع قضایی و سازمان بازرسی کل کشور بر

تسریع در پاسخگویی به استعلامات قضایی 59

مشکل یازدهم: عدم پاسخ دهی مراجع پاسخگو در وقت مقرر 59

راهکار: تهیه و ابلاغ دستورالعمل الزام مراجع پاسخ دهی به استعلام در زمان مقرر و نظارت بر آن 60

مشکل دوازدهم: عدم طراحی فرم­های استاندارد برای استعلامات 60

راهکار: طراحی فرمهای استاندارد شده و رویه­های مشخص برای استعلامات 60

مشکل سیزدهم: عدم ارسال پاسخ استعلامات از مراجع ذیربط 60

راهکار: لزوم وجود پیک جهت اخذ استعلامات از سطح شهر در هر حوزه قضایی 60

مشکل چهاردهم: تأخیر و یا عدم پاسخگویی مراجع ذیرط به استعلامات محاکم و عدم نظارت صحیح

بر ارسال و مراسلات 60

راهکار 1 : استفاده از پیک آموزش دیده برای پیگیری و دریافت سریع پاسخ 60

راهکار 2 : کنترل مستمر دفاتر ارسال و مراسلات و برخورد اداری و انضباطی با متخلفین 60

مشکل پانزدهم: عدم پاسخ گویی و با تأخیر طولانی پاسخگویی اداره حقوقی قوه قضائیه به استعلامات قضایی60

راهکار: ایجاد واحدی در اداره آموزش استان جهت ارسال استعلامات به اداره حقوقی 60

فصل چهارم: علل ساختاری مربوط به اطاله دادرسی 1

مبحث اول: مشکلات ناشی از ساختار تشکیلات قضایی 1

گفتار نخست: عدم گسترش و توسعه کمی و کیفی امکانات 1

مشکل اول: فقدان امکانات و ملزومات مناسب (یا کمبود امکان و تجهیزات) (یا عدم تناسب منابع انسانی

با امکانات موجود) 3

راهکار: تأمین امکانات و تجهیزات مناسب 4

مشکل دوم: ضعف مالی (بودجه و اعتبارات) 5

راهکار: پیش­بینی هزینه­های انجام خدمات عمومی به صورت مختلف 7

مشکل سوم: وضعیت ساختمان و زیرساختهای قوه­قضاییه 8

راهکار1 : متناسب نمودن توزیع جغرافیایی مجتمع­های قضایی 10

راهکار2: توجه به جایگاه سازمانی و حفظ شأن و منزلت نیروهای شاغل در واحدهای ارشاد و معاضدت

قضایی 11

راهکار 3 : تدوین وظایف واحدهای ارشاد و معاضدت قضایی، جذب نیروهای مناسب و آموزش آنان 11

مشکل چهارم: عدم اجرای مقررات ماده 59 ق. آ. د. ک در خصوص نحوه اعطاء نیابت قضایی 11

راهکار 1 : ارسال پرونده به مرجع نیابت با قید برگشت فوری آن 11

راهکار 2 : عدم تحویل پرونده به شخص ارباب رجوع 11

راهکار 3 : وضع قوانین لازم در جهت رفع مشکلات نیابت قضایی 11

مشکل پنجم : فقدان سازو کار مناسب برای ارسال نیابت قضایی 11

راهکار1 : تدوین دستورالعمل اجرایی، استاندارد سازی، تنظیم، ارسال، اعاده نیابت قضایی و اطلاع رسانی

لازم 12

راهکار 2 : متمرکز نمودن نیابت درکلان شهرها و با قابلیت دسترسی فیزیکی مناسب 12

راهکار 3 : بهره­گیری از فناوری اطلاعاتی و ارتباط الکترونیکی برای نیابت 12

گفتار دوم: عدم توسعه تشکیلات قضایی 13

مشکل اول: عدم مطالعه کافی در تغییر ساختار قوه قضائیه 13

راهکار: انجام کار کارشناسی جامع و یکپارچه توسط تشکیلات و التزام به ثبات آن 14

مشکل دوم: تغییر سیستم دادرسی از عادی به اختصاری 14

راهکار: ایجاد مرحله تحقیق در دادرسی 16

مشکل سوم: وجود مدل­های متفاوت در حوزه آ. د. م و آ. د. ک به قصد انطباق شرایط نحوۀ دادرسی

با نظام اسلامی 19

راهکار: نهادینه شدن قوانین جدید با رعایت نکات کارشناسانه 19

مشکل چهارم: عدم تقسیم صحیح و منطقی توانایی­ها در سطح استان 20

راهکار: توزیع امکانات بر اساس نیازهای واقعی 20

بررسی راهکارهای عملی و سریع الوصول 21

1- نیروی انسانی 21

1- 1 در سطح استانی 21

2- امکانات اداری 21

1 – 2 – در سطح شهرستانها و دفاتر محاکم 22

3- یافتن بیکاری پنهان 23

مشکل پنجم : فقدان دادگستری در بعضی از نقاط یک استان یا شهرستان 23

راهکار: تأسیس یا حذف حوزه­های قضایی و شعب دادگاه براساس نیاز 23

گفتار سوم: عدم کاربرد وسیع سامانه­ها و فن­آوری­های روز 24

مشکل اول: عدم امکان استفاده فراگیر از اینترنت 27

راهکار: استفاده کامل از فن­آوری­های روز دنیا به منظور تسریع دادرسی و اجراء دستورات قضایی 27

مشکل دوم: عدم استفاده از متد جدید در ثبت و ضبط و بایگانی اسناد قضایی 28

راهکار: تجهیز قوه قضائیه به تکنولوژی روز 30

مشکل سوم : عدم وجود سی­دی (CD) قوانین و مقررات 30

راهکار: ارائه نرم افزارهای قوانین و رویه قضایی و نظریات مشورتی به صورت لوح فشرده 30

مشکل چهارم : عدم وجود سیستم یکپارچه رایانه­ای برای استعلامات قضایی 30

راهکار: ایجاد سیستم رایانه­ای جهت رفع این مشکل 30

فصل پنجم: ناکارآمدی کاربرگها و اوراق دفتری و قضایی 1

مبحث اول: ضرورت اصلاح اوراق و صورتمجلس و بازجویی 1

گفتار اول: برگ صورتمجلس اظهارات شاکی و متهم و وکلای آنها و گواه و مطلع 1

الف- برگ بازجویی و صورتمجلس اظهارات شاکی 1

1- نمونه فرم اصلاحی 5

ب – برگ صورتمجلس و بازجویی وکیل از شاکی 6

1 – نمونه فرم اصلاحی 8

ج – برگ صورتمجلس و بازجویی متهم 9

1 – نمونه فرم رایج برگ صورتمجلس و بازجویی از متهم 10

2 – نمونه فرم اصلاحی برگ صورتمجلس و بازجویی از شاکی 11

د – برگ صورتمجلس و بازجویی از شاکی 12

1 – نمونه اصلاحی برگ صورتمجلس و بازجویی از متهم 13

2 – نمونه فرم اصلاحی برگ صورتمجلس و بازجویی 14

3 – نمونه فرم رایج برگ صورتمجلس و بازجویی 15

و – برگ صورتمجلس و بازجویی گواه یا مطلع 16

1 – نمونه فرم رایج گواه 17

2 – نمونه فرم اصلاحی برگ صورتمجلس و بازجویی گواه/مطلع 18

مبحث دوم: اصلاح و تنظیم اوراق احضار و جلب و اعلامیه 19

الف – برگ احضار شاکی 19

1 – نمونه فرم برگ احضار شاکی 21

2 – نمونه فرم اصلاحی برگ احضار شاکی 22

ب- برگ احضار وکیل 23

1 – نمونه فرم برگ احضار وکیل 24

ج – برگ احضار متهم 25

1 – نمونه برگ رایج احضار متهم 30

2 – نمونه برگ احضار متهم 31

د – برگ احضار شاهد و مطلع 32

1 – نمونه فرم برگ احضار شاهد و مطلع 33

گفتار دوم: برگ احضار دادستان، ضامن، خبره و کارشناس 34

الف – برگ دعوت دادستان به جلسه دادرسی (دعوت نامه) 34

1 – نمونه برگ دعوت نامه دادستان یا نماینده او 35

ب – برگ احضار ضامن 36

1 – نمونه برگ احضار ضامن 37

ج – برگ احضار خبره یا کارشناس 38

1 – نمونه برگ احضار خبره/ کارشناس 39

گفتار سوم: برگ احضار محکوم له، محکوم علیه؛ اعلامیه و برگ جلب 40

الف – احضار محکوم له 40

1- نمونه برگ احضار محکوم له 41

ب – احضار محکوم علیه 42

1 – نمونه برگ احضار محکوم علیه 43

2 – نمونه فرم رایج 44

ج – برگ اعلامیه 45

1 – نمونه برگ اعلامیه 46

د – برگ جلب 47

1 – نمونه فرم رایج 48

2 – نمونه فرم برگ جلب 50

مبحث سوم: ضرورت اصلاح نوع کاغذهای مورد استفاده در فرم­ها و اوراق قضایی:

گفتار اول: استفاده از کاغذ استاندارد 51

گفتار دوم: تقسیم­بندی نوع کاغذ با توجه به نوع استفاده 51

مبحث چهارم: عدم جایگزینی فرم­های جدید: 52

راهکار: جمع آوری فرم­های قدیم و استفاده از فرم­های جدید 52

فصل ششم: ضعف نظام نظارتی و بازرسی و راهکارهای غلبه بر آن 1

گفتار اول: وضعیت حاکم بر نظارت و بازرسی مستمر 2

1 – نظارت ریاست قوه قضاییه 3

2- نظارت مراجع نظارتی قوه قضاییه 3

بند اول – دادسرا و دادگاه انتظامی قضات 3

بند دوم – اداره کل نظارت و پی­گیری حوزه نظارت قضایی ویژه 4

3ـ نظارت سایر قضات 4

4ـ آثار نظارت­های فوق برای رفع اطاله دادرسی 5

بند اول ـ دقت و توجه بیشتر کارکنان در ارایه خدمت 5

بند دوم ـ مطالعه قوانین و مقررات، آراء وحدت رویه و … 5

بند سوم ـ رفع نسبی ایرادات و نقایص 5

بند چهارم ـ نظم و انضباط 5

مشکل اول : فقدان نیروی انسانی به تعداد کافی برای نظارت و بازرسی مستمر 6

راهکار: تدوین روش انتخاب بازرسین قضایی و آموزش آنان 6

مشکل دوم: عدم توجه به نقش و اهمیت نظارت 6

راهکار 1: ایجاد ساز و کارهای نظارتی مؤثر در جهت حمایت بهینه از دستگاه قضایی قانونمند 6

راهکار 2: فعالیت دقیق ادارات نظارتی و کنترلی و نقد صحیح عملکرد 6

راهکار 3 : اعمال نظارت صحیح بر عملکرد قضات و واحدهای قضایی 7

راهکار 4 : ارزیابی مرتب اقدامات انجام شده 7

راهکار 5 : بازرسی و نظارت مستمر و دوره­ای بر کار قضات و ایجاد اصلاحات در بافت اداری دادگستری 7

راهکار 6 : انتخاب قضات مراجع انتظامی از بین قضات باتجربه 7

مشکل سوم: ضعف ساختار نظارت مستمر بر فرآیند دادرسی 7

راهکار: نظارت مستمر و عالیه بر پرونده­های قضایی و فرایند دادرسی 8

مشکل چهارم: عدم ساز و کار مناسب جهت اعمال نظارت توسط دیوان عالی کشور 11

راهکار: تهیه لایحه قانونی نحوه نظارت دیوانعالی کشور 11

مشکل پنجم : تعدد مراجع نظارتی که موجب مطالبه­ی مکرر پرونده­ها می­شود. 11

راهکار 1: تمرکز فعالیت­های نظارتی در یکی از معاونت­های قضایی 11

راهکار 2 : مطالبه پرونده­ها در مواقع ضروری و عودت به موقع آنها 12

مشکل ششم : عدم بهره­گیری صحیح از اصل پاداش، تنبیه و پوزش 12

راهکار: بهره­گیری صحیح از سیاست تشویق و تنبیه 13

مشکل هفتم: درخواست تهیه گزارش از دادگاهی که پرونده مورد اعتراض در آن مطرح است و سپس عدم پذیرش آن 13

راهکار: اعلام اولیه به شاکی انتظامی یا گزارش دهنده جهت ارائه رونوشتی از پرونده 14

گفتار هشتم : اطاله فرایند اجرایی و راهکارهای غلبه و مقابله با آن

مقدمه

مشکل اول: مکاتبات مکرر جهت اخذ نظر از دادگاه و تأخیر در پاسخ استعلام

راهکار: محول نمودن اجرای احکام به شعبه صادر کننده رأی

راهکار 2 : استقرار یک نفر دادرس علی البدل در دوایر اجرای احکام و اقدام به رفع ابهام احکام همه شعب و در صورت لزوم مشورت با قاضی شعبه به صورت تلفنی

مشکل دوم: تأخیر مراجع مختلف اداری در پاسخ استعلامات واحد اجرای احکام

راهکار:

مشکل سوم : عدم اجرای برخی پرونده­ها به دلیل مصالح سیاسی، اجتماعی و امنیتی

راهکار:

مشکل چهارم : کثرت و تراکم پرونده­های شعب اجرا و کمبود نیروی انسانی کافی (قضایی و اداری)

راهکار 1: افزایش شعب اجرای احکام

راهکار 2 : لحاظ کارانه برای رسیدگی به پرونده­ها و تأمین وسائط نقلیه و ابزار کار اجرا

راهکار 3 : تفکیک دوایر اجرای احکام

راهکار 4 : افزایش کادر قضایی و اداری در شعب موجود

مشکل پنجم : عدم حمایت از مأمورین اجرا

راهکار: حمایت از مأمورین اجرا از طریق برخورد قاطع و سریع با ممانعت کننده از اجرای حکم

مشکل ششم : استفاده از دادیاران بی تجربه یا کم تجربه در اجرای احکام کیفری

راهکار1 : تقویت واحد اجرای احکام با به کارگیری قضات مجرب

راهکار 2 : هم رتبه نمودن قاضی اجرای احکام با رئیس شعبه

مشکل هفتم : عدم حضور نماینده دادسرا در پرونده­های مورد نیاز

راهکار: تذکر به دادسراهای عمومی و انقلاب مبنی بر معرفی نماینده به موقع و کافی برای دوایر اجرایی احکام مدنی (موضوع مواد 64 و 125 قانون اجرای احکام مدنی)

مشکل هشتم : فقدان کارکنان آشنا به امور حسابرسی در واحد اجرای احکام مدنی

راهکار: تذکر به رؤسای دادگستریها در مورد تأمین نیروی انسانی آشنا به حسابرسی واحد اجرای احکام مدنی

مشکل نهم : عدم نظارت مداوم و مستمر بر عملکرد کارکنان اجرای احکام

راهکار: نظارت بر اعمال کارکنان اجرای احکام توسط قضات

مشکل دهم: اجمال و ابهام آرای شورای حل اختلاف

راهکار:

مشکل یازدهم: اجمال و ابهام آرای اداره کار

راهکار :

مشکل دوازدهم : صدور اجراییه در خصوص آرای اعلامی

راهکار:

مشکل سیزدهم: ابهام و اجمال آرای داوری

راهکار:

مشکل چهاردهم : آرای غیر قابل اجرا یا دارای موانع اجرایی

راهکار:

مشکل پانزدهم: ابهام و تفسیر پذیری ماده 158 قانون اجرای احکام مدنی

راهکار:

مشکل شانزدهم : تعارض بین ماده 132 ق. آ. ا. م با ماده 2 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی

راهکار:

مشکل هفدهم : ابهام ذیل ماده 131 ق. ا. ا. م

راهکار :

مشکل هجدهم: عدم امکان اجرای حکم پیش از مرحله تجدیدنظر

راهکار: اعطای قابلیت اجرایی به احکام با ارزش مالی خاص با سپردن تأمین

مشکل نوزدهم : عدم تصویب آیین نامه ماده 17 قانون گذرنامه

راهکار : تهیه و تصویب آیین نامه موضوع ماده 17 قانون گذرنامه

مشکل بیستم : اجرای احکام غیابی و اخذ تأمین (ابهام تبصره 2 ماده 306 ق. آ. د.م پس از اخذ تأمین)

راهکار:

مشکل بیست و یکم : مشکلات پس از اخذ تأمین

راهکار : رفع ابهام از تبصره 2 ماده 306 ق. آ. د. م

مشکل بیست و دوم : وجود مواعد قانونی و عدم امکان اجرای مفاد اجراییه در خصوص اموال دولتی

راهکار:

مشکل بیست و سوم : مهلت اجرای پرونده­های دیات

راهکار : سعی در حصول توافق میان طرفین جهت وصول دیه قبل از انقضای مهلت با تماس تلفنی

مشکل بیست و چهارم: ماده 18 اصلاحی

راهکار : حذف ماده 18 اصلاحی

مشکل بیست و پنجم : عدم صراحت، شفافیت و ضمانت اجرای قوی جهت اجرای سریع احکام قضایی

راهکار: تهیه لایحه­ای علمی جهت رفع این نقایص

مشکل بیست و ششم : تنظیم اجراییه مبهم و مشخص نکردن نیم عشر دولتی

راهکار: دقت در صدور اجرائیه و نظارت بر اجرائیه­های صادره

مشکل بیست و هفتم : صدور اجراییه برای احکام اعلامی و ارسال آن به اجرای احکام

راهکار: اجتناب از صدور اجراییه در مورد احکام اعلامی با تذکر به محاکم

مشکل بیست و هشتم : اشتباه در صدور اجراییه

راهکار: صدور اجرائیه بر اساس شرایط صحیح قانونی

مشکل بیست و نهم : فوت محکوم علیه در زمان اجرای حکم یا قبل از آن

راهکار:

مشکل سی ام : طولانی شدن اجرای حکم دادگاه در اثر اعمال نفوذ یا حیل محکوم علیه

راهکار 1 : دقت و سرعت در اجرای حکم

راهکار 2 : هوشیار بودن در مقابل حیله­های مکرر محکوم علیه برای عدم اجرای حکم یا اطاله آن

مشکل سی و یکم : مجهول المکان بودن محکوم علیه

راهکار:

مشکل سی و دوم : عدم امکان وصول نیم عشر اجرایی از محکوم علیه فاقد اموال

راهکار:

مشکل سی و سوم : عدم دسترسی به محکوم علیه یا اموال وی

راهکار:

مشکل سی و چهارم : خارج کردن اموال از دسترس مأمورین اجرا توسط محکوم علیه با حیل مختلف

راهکار 1 : هماهنگی با پاسگاهها جهت وصول محکوم به در صورت عدم حضور محکوم علیه در محل از خانواده وی در صورت موافق بودن خانواده محکوم علیه

راهکار 2: مختومه شدن پرونده­هایی که از محکوم علیه اموالی جهت توقیف و اجرای حکم به دست
نمی­آید و علیرغم ابلاغ اخطاریه جدی گرفتن پیگیری اجرای احکام به صورت تلفنی

مشکل سی و پنجم : نداشتن محل مناسب و امین معتبر جهت نگهداری و فروش اموال توقیف شده

راهکار : اختصاص دادن محلی جهت نگهداری اموال توقیف شده محکوم علیه

مشکل سی و ششم : عدم پیگیری محکوم له در اجرای احکام

راهکار:

مشکل سی و هفتم : عدم برخورداری دوایر اجرا از تکنولوژی روز

راهکار : تجهیز داویر اجرای احکام به سیستم رایانه

مشکل سی و هشتم : مشکلات اخذ تأمین از محکوم له در احکام غیابی

راهکار:

مشکل سی و نهم :عدم تشکیل واحد اجرائیات در دادگستریها به منظور انجام امور فوری و مهم از قبیل جلب­های فوری و یا تحقیقات مهم در پرونده­های خاص

راهکار:

مشکل چهلم : عدم اجرای آراء تجدیدنظرخواهی شده در خارج ازمهلت قانونی تا زمان اظهارنظر محاکم تجدیدنظر

راهکار : صدور بخشنامه از ناحیه ریاست محترم قوه قضائیه

فصل هشتم : بررسی علل و راهکاری اطاله رسیدگی به تخلفات اداری در هیأتهای بدوی

و تجدیدنظر 1

مقدمه 1

مبحث اول: علل اطاله رسیدگی به تخلفات اداری و راهکارهای آن 1

مشکل اول: آشنا نبودن اعضای هیأت­ها با قوانین و مقررات حقوقی 1

راهکار: ضرورت بازنگری در قانون رسیدگی به تخلفات اداری و الزامی نمودن تشکیل جلسات هیأت با حضور

عضو حقوقدان 2

مشکل دوم : فقدان آیین دادرسی اداری 2

راهکار: تدوین آیین دادرسی اداری 2

مشکل سوم : عدم تناسب دادرسی و سطح علمی اعضای هیأتها 2

راهکار: برگزاری دوره­های آموزشی برای اعضای هیأتها جهت آموزش تخلفات اداری و مراحل رسیدگی به

آن 3

مشکل چهارم: عدم آموزشهای لازم برای اعضای هیأتها و کادر دفتری هیأتها 3

راهکار: برگزاری دوره­های آموزشی 3

مشکل پنجم: کمبود نیروی انسانی مورد نیاز برای دفاتر هیأتها 4

راهکار: پیش بینی پست سازمانی برای اعضای هیأتهای رسیدگی به تخلفات اداری 4

مشکل ششم : عدم آشنایی کارمندان با تخلفات اداری و دادرسی اداری 5

راهکار: آموزش و تعلیم کارکنان با قوانین و مقررات اداری قبل از ورود به خدمات دولتی 5

مشکل هفتم: مبسوط الید بودن هیأتها در بندهایی از ماده 8 قانون رسیدگی به تخلفات اداری 5

راهکار: ضرورت تجدیدنظر و اصلاح در قانون و آیین نامه­های رسیدگی به تخلفات اداری 6

مشکل هشتم : غیر علنی بودن رسیدگی در هیأت 6

راهکار: پیش بینی ضرورت حضور متهم یا نماینده او در جلسه هیأت با اصلاح قوانین مربوطه 6

مشکل نهم: عدم انعکاس صحیح اخبار آرای هیأتها به کارکنان 7

راهکار: انعکاس صحیح اخبار آرای هیأتها به کارکنان 7

مشکل دهم : بی توجهی به کیفیت پرونده­ها 7

راهکار: توجه هیأتها به کیفیت پرونده­ها 7

مشکل یازدهم : فقدان سیستم کارآمد برای اجرای احکام هیأتها 8

راهکار: ضرورت پیش بینی سیستم کارآمد برای اجرای احکام هیأتها توسط قانونگذاری 8

مشکل دوازدهم: عدم استفاده از سیستمهای پیشرفته 8

راهکار: تجهیز هیأتها به سیستم­های نرم افزاری و سخت افزاری 8

مشکل سیزدهم : عدم استفاده از وکیل و مشاور حقوقی توسط کارکنان در عمل 9

راهکار: ضرورت تقویت و بسط دسترسی کارکنان به مشاور حقوقی و وکیل 10

مشکل چهاردهم : عدم ارزشیابی دقیق و مستمر از عملکرد هیأتها 10

راهکار: نظارت بر فعالیت و عملکرد هیأتها و آموزش آنها به طور مستمر 10

مشکل پانزدهم : ضرورت بازنگری در قانون رسیدگی به تخلفات اداری 10

راهکار: بازنگری و اصلاح در قانون رسیدگی به تخلفات اداری 11

مشکل شانزدهم : قایل شدن ارزش برای کارهای تحقیقاتی و مقدماتی در خصوص دادرسی اداری 11

راهکار: ارزش قایل شدن برای مطالعات و پژوهش در خصوص دادرسی اداری 11

مشکل هفدهم : کمبود اطلاع رسانی در خصوص آخرین دستاوردها و تجارب هیأتهای رسیدگی 11

راهکار: تدارک نشریه مستقل جهت اطلاع رسانی به هیأت­های رسیدگی در دستگاههای اداری 12

1. – (21 ص 2) حمیدیان حسن، اطاله دادرسی (مشکلات و راهکارها) 7/9/85. ↑

2. – (21 ص 38) حمیدیان، حسن، اطاله دادرسی (مشکلات و راهکارها) 7/9/85. ↑

3. – (2 ص 6 و 7) علل و عوامل اطاله دادرسی و راه حلها، معاونت آموزش قوه قضائیه. ↑